ั
ี
“...ประเทศชาติจะเป็นปึกแผ่นม่นคงได้ ก็ด้วยคนไทยทุกหมู่เหล่า พร้อมเพรียงกันปฏิบัติหน้าท่ของตน
โดยมีอุดมคติและจุดมุ่งหมายอย่างเดียวกัน คือประโยชน์สุขของทุกคนในชาติ. ...”
พระราชดำารัส
ในพิธีสวนสนามถวายสัตย์ปฏิญาณของทหารและตำารวจ
เนื่องในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช ๒๕๖๒ และวันกองทัพไทย
ณ ศูนย์การทหารม้า จังหวัดสระบุรี
วันเสาร์ ที่ ๑๘ มกราคม ๒๕๖๓
นาวิกศาสตร์ นิตยสารของกองทัพเรือ มีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่วิชาการ และข่าวสารทหารเรือทั้งในและนอกประเทศ
ตลอดจนวิทยาการอื่น ๆ ทั่วไป และเป็นสื่อในการประชาสัมพันธ์ของกองทัพเรือ
สารบัญ ๗
บทความ
๗ “มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
กับการตามรอยพระบาทวีรมหากษัตริย์
แห่งสยามประเทศ”
เรือโทหญิง สุธิญา พูนเอียด
๑๙ ป๊อปปี้สีเลือด ตอนที่๓ (ตอนจบ)
พลเรือตรี กรีฑา พรรธนะแพทย์
๖๑
๔๓ ยุทธศาสตร์ชาติทะเล
พลเรือโท พัน รักษ์แก้ว
๕๑ “จิตวิญญาณ..ผู้บังคับการเรือ” (ตอนที่ ๑)
พลเรือเอก สามารถ จำาปีรัตน์
๖๑ วิวัฒนาการคอมพิวเตอร ์
พลเรือเอก ไพโรจน์ แก่นสาร
ปกหน้า พระสยามเทวาธิราช (๒๘๙)
ปกหลัง จากกรุงธนบุรีศรีมหาสมุทร
สู่กรุงเทพมหานครอมรรัตนโกสินทร์
ออกแบบปก พลเรือตรี กรีฑา พรรธนะแพทย์
พิมพ์ที่ กองโรงพิมพ์ กรมสารบรรณทหารเรือ
เจ้าของ ราชนาวิกสภา
ผู้พิมพ์ นาวาเอก สมริทธ์ งามสวย
ข้อคิดเห็นในบทความที่นำาลงนิตยสารนาวิกศาสตร์เป็นของผู้เขียน มิใช่ข้อคิดเห็นหรือนโยบายของหน่วยงานใดของรัฐและมิได้ผูกพันต่อทางราชการแต่อย่างใด
ได้นำาเสนอไปตามที่ผู้เขียนให้ความคิดเห็นเท่านั้น การกล่าวถึงคำาสั่ง กฎ ระเบียบ เป็นเพียงข่าวสารเบื้องต้น เพื่อประโยชน์แก่การค้นคว้า
คลังความรู้
ค่ราชนาวี
ู
นายกกรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือโท เคารพ แหลมคม
รองนายกกรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือตรี พีระ อดุลยาศักดิ์
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ ประจำ�เดือน เมษ�ยน ๒๕๖๓ กรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือตรี วรพล ทองปรีชา
พลเรือตรี ธนรักษ์ เอี่ยวสานุรักษ์
๑๙ พลเรือตรี ก้องเกียรติ สัจวุฒิ
พลเรือตรี สุพพัต ยุทธวงศ์
พลเรือตรี กิตติคุณ นาคสุก
พลเรือตรี กตัญญู ศรีตังนันท์
พลเรือตรี ธีระยุทธ นอบน้อม
พลเรือตรี ทวี ทองประยูร
พลเรือตรี เอกสิทธิ์ รอดอยู่
พลเรือตรี กิตติศักดิ์ บุณย์เพิ่ม
พลเรือตรี สนทยา แสงบางมุด
(ตอนจบ) พลเรือตรี ไชยา ภาตะนันท์
กรรมการและเลขานุการราชนาวิกสภา
นาวาเอก ณฐพัฒน์ ซื่อมงคล
เหรัญญิกราชนาวิกสภา
เรือเอก สุขกิจ พลัง
ที่ปรึกษาราชนาวิกสภา
พลเรือโท สุพจน์ ภู่ระหงษ์
พลเรือโท ชนินทร์ ผดุงเกียรติ
ี
พลเรอตร อำานวย ทองรอด
ื
ื
พลเรอตร บัญชา บัวรอด
ี
พลเรอตร สิทธิชัย ต่างใจ
ื
ี
บรรณาธิการ
คอลัมน์ประจำา นาวาเอก ณฐพัฒน์ ซื่อมงคล
ผู้ช่วยบรรณาธิการ
นาวาเอกหญิง วรนันท์ สุริยกุล ณ อยุธยา
๓
ประจำากองบรรณาธิการ
นาวาเอก วชิรพร วงศ์นครสว่าง
นาวาเอก สมริทธ์ งามสวย
นาวาเอก สุวิทย์ จันทร์เพ็ญศรี
นาวาเอก ธาตรี ฟักศรีเมือง
๗๑ นาวาเอก บุญมี กาโน
นาวาเอกหญิง แจ่มใส พันทวี
นาวาโทหญิง ศรุดา พันธุ์ศรี
นาวาโทหญิง อรณัฐ โพธิ์ตาด
เรือเอก เกื้อกูล หาดแก้ว
๘๔ เรือโทหญิง สุธิญา พูนเอียด
เรือโท อัศฐวรรศ ปั่นจั่น
๘๖ เรือโทหญิง อภิธันย์ แก่นเสน
๘๘ สำานักงานราชนาวิกสภา
ถนนอรุณอมรินทร์ แขวงศิริราช เขตบางกอกน้อย
กรุงเทพฯ ๑๐๗๐๐ โทร. ๐ ๒๔๗๕ ๓๐๗๒
๐ ๒๔๗๕ ๔๙๙๘
บรรณาธิการ แถลง
นาวาเอก ณฐพัฒน์ ซื่อมงคล
nataput.su@gmail.com
ี
้
่
ี
ื
สวัสดีครับสมาชกทรักทุกท่าน มาพบกันอกเช่นเคยนะครับ ในเดอนเมษายน ๒๕๖๓ น เป็นช่วงของเทศกาล
ี
ิ
ื
ี
ึ
วันสงกรานต์ เถลิงศก หรือวันข้นปีใหม่ตามประเพณีไทยของเรา แต่เน่องจากขณะน้มีการแพร่ระบาดของเช้อไวรัส
ื
โคโรนา (COVID-19) จึงจ�าเป็นต้องงดจัดงานวันสงกรานต์ กองบรรณาธิการนิตยสารนาวิกศาสตร์จึงขอมอบบทความ
ดี ๆ มีทั้งสาระ และความบันเทิง มาน�าเสนอให้สมาชิกทุกท่านได้อ่าน เพื่อเป็นการผ่อนคลายในช่วงวันสงกรานต์ครับ
ี
้
ี
ื
ี
่
ื
ั
ั
ี
่
ั
�
ี
่
ุ
ในเดือนเมษายนน เป็นเดอนทมความสาคญ และมความหมายต่อคนไทยทกคน นนคอ ในวนท ๑๗ เมษายน
เป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช พระองค์ทรงเป็นวีรบุรุษผู้ย่งใหญ่ทรงกอบกู้เอกราช
ิ
้
ึ
ี
�
ให้ชาติไทย ซ่งนิตยสารนาวิกศาสตร์ฉบับน กองบรรณาธิการมีความภูมิใจนาเสนอบทความเทิดพระเกียรติของพระองค์
ื
คือ บทความเร่อง “มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช กับการตามรอยพระบาทวีรมหากษัตริย์แห่งสยามประเทศ”
เขียนโดย เรือโทหญิง สุธิญา พูนเอียด
ื
ิ
�
ี
ี
นอกจากน้ยังมีบทความท่น่าติดตามอีกเป็นจานวนมาก อาท บทความเร่อง “ป๊อปปี้สีเลือด (ตอนจบ)”
ท่เขียนโดย พลเรือตร กรีฑา พรรธนะแพทย์ ซ่งฉบับน้เสนอเป็นตอนจบ และภายในเล่มยังมีบทความท่น่าสนใจ
ี
ี
ี
ึ
ี
ไม่แพ้กัน ได้แก่ บทความเร่อง “ยุทธศาสตร์ชาติทะเล” เขียนโดย พลเรือโท พัน รักษ์แก้ว ครับ และต่อด้วย
ื
ื
�
ี
บทความเร่อง “จิตวิญญาณ..ผู้บังคับการเรือ” (ตอนท่ ๑) เขียนโดย พลเรือเอก สามารถ จาปีรัตน์ บทความน ี ้
เป็นการนาเสนอเร่องราวของผู้บังคับการเรือเยอรมันลาหน่ง ท่ได้สร้างวีรกรรมระดับตานาน ในช่วงเร่มต้นสงครามโลก
�
�
�
ื
ึ
ิ
ี
ิ
ี
่
�
ั
ี
คร้งท ๒ โดยเร่มต้นอย่างดุเดือด ต่อสู้กับกองกาลังท่เหนือกว่าของราชนาวีอังกฤษ ถึงแม้จะจบลงด้วยความสะเทือนใจ
ในสายตานักรบทางเรือก็ตาม แต่ทว่าข้าศึกฝ่ายตรงข้าม ยังต้องกล่าวสดุดีให้กับความมีจิตวิญญาณของการเป็น
ผู้บังคับการเรือ และปิดท้ายด้วยบทความเรื่อง “วิวัฒนาการคอมพิวเตอร์” เขียนโดย พลเรือเอก ไพโรจน์ แก่นสาร
ท้ายที่สุดนี้ เพื่อเป็นการป้องกันการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส โคโรนา (COVID-19) จึงขอให้สมาชิกที่รักทุกท่าน
ั
ื
้
รักษาความสะอาด กินร้อน ช้อนตนเอง ล้างมือ หมนดูแลรักษาสุขภาพให้แข็งแรงอยู่เสมอ และอยู่บ้าน หยุดเชอ
่
เพื่อชาติ เพื่อช่วยกันป้องกันการแพร่ระบาดเชื้อไวรัส ที่ก�าลังระบาดอยู่ในขณะนี้ครับ
กองบรรณาธิการ
ปกหน้า : พระสยามเทวาธิราช (๒๘๙) ปกหลัง : จากกรุงธนบุรีศรีมหาสมุทร
สู่กรุงเทพมหานครอมรรัตนโกสินทร์
ั
็
ั
ตลอดรชสมยของพระบาทสมเดจพระปรเมนทร พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลท ๑
่
ี
่
ี
ื
ึ
รามาธิบดีศรีสินทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติข้นครองราชย์ เม่อวันท ๖
พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช รัชกาลที่ ๔ ได้เกิด เมษายน พ.ศ.๒๓๒๕ มีพระราชปรารภจะสร้างวังใหม่
เหตุการณ์ข้นเป็นมหันตภัยใหญ่หลวง ต่อย่านในทวีป โดยย้ายราชธานีจากกรุงธนบุรีมายังกรุงเทพฯ ด้วยทาง
ึ
�
�
้
เอเชีย พระองค์ทรงพระดาริว่า ประเทศสยามมีเหตุการณ์ ฝั่งกรุงธนบุรีเป็นท่คุ้ง นาเซาะ มีแต่จะชารุดจะพังไป
ี
�
ู
่
ี
ุ
ั
้
ี
ิ
เกอบจะตองสญเสยอสรภาพมาหลายคร้ง แตมเหตรอดพน ไม่เหมาะแก่การสร้างพระนคร กรุงธนบุรีมีลักษณะเมือง
้
ื
ี
่
ึ
ั
ภัยอันตรายมาเสมอ ชะรอยจะมีเทพยดาท่ศักด์สิทธ ์ ิ อกแตกมแม่นาเจ้าพระยาคน ขาศกยกทัพเขามาทาลาย
ิ
้
้
ี
�
�
้
คอยอภิบาลรักษาบ้านเมืองไว้เป็นแน่ จึงทรงพระกรุณา ได้ง่าย อีกทั้งตั้งอยู่ในอุปจาร มีวัดขนาบอยู่ทั้ง ๒ ข้าง คือ
โปรดเกล้าฯ ให้ปั้นหล่อเทวรูปสมมติข้น เพ่อสักการะ วัดแจ้งกับวัดท้ายตลาด ไม่เหมาะแก่การขยายพระราชวัง
ึ
ื
ิ
ิ
เป็นส่งศักด์สิทธ์แห่งสยาม ถวายพระนามว่า “พระสยาม จึงโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายราชธานีจากกรุงธนบุรีมายัง
ิ
เทวาธิราช” กรุงเทพฯ พระราชทานนามเรียกโดยย่อว่า “กรุงเทพ
ิ
พระสยามเทวาธิราช เป็นเทวรูปทรงยืน สูง ๘ น้วฟุต มหานครอมรรัตนโกสินทร์”
ั
�
หล่อด้วยทองคาท้งองค์ ประดิษฐาน ณ พระท่น่งทรงธรรม พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงเป็น
ี
ั
ี
ั
ิ
ในพระบรมมหาราชวัง คร้นถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จ พระปฐมกษตรย์แห่งพระบรมราชจกรวงศ์ ในวาระการ
ั
ั
ี
ื
ื
่
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลท ๕ โปรดให้ร้อหมู่ สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี เม่อ พ.ศ.๒๕๒๕
ั
ี
ั
พระท่น่งพุทธมณเฑียร รวมท้งพระท่น่งทรงธรรมด้วย คณะรัฐมนตรีมีมติให้ถวายพระสมัญญา “มหาราช”
ี
ั
ี
ั
แล้วอัญเชิญพระสยามเทวาธิราชประดิษฐาน ณ พระท่น่ง ต่อท้ายพระปรมาภิไธย ออกพระนามว่า “พระบาทสมเด็จ
ไพศาลทักษิณ ในพระบรมมหาราชวัง พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช”
พระสยามเทวาธิราช เป็นเทพยดาศักด์สิทธ์ประจา ก�าหนดให้ วันที่ ๖ เมษายน ของทุกปีเป็น “วัน
�
ิ
ิ
ชาติไทย ท่อภิบาลรักษาประเทศไทย พระมหากษัตริย์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช”
ี
และปวงชนชาวไทยมาโดยตลอด และ “วันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์”
นาวิกศาสตร์ 4
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ทรงพระเจริญ
ควรมิควรแล้วแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้า กองบรรณาธิการนิตยสารนาวิกศาสตร์
น.อ.พิพัทธ์ พุกงาม
การเปลี่ยนแปลงบรรดาศักดิ์ยศทหารเรือ
ของกระทรวงทหารเรือท่ได้ตราไว้ก่อนแต่กาลน้ และยังคง
ี
ี
ั
ใช้อยู่น้นที่ได้มีข้อความบ่งถึงบรรดาศักด์ยศทหารเรือ
ิ
อันเป็นอันดับช้นท่ได้เปล่ยนแปลงไปแล้วน้น ให้เข้าใจความ
ั
ั
ี
ี
ดังจะกล่าวต่อไปน้”
ี
นายเรือเอก ให้เข้าใจว่า นายนาวาเอก
นายเรือเอกผู้ช่วย ให้เข้าใจว่า นายนาวาโท
นายเรือโท ให้เข้าใจว่า นายนาวาตร ี
นายเรือโทผู้ช่วย ให้เข้าใจว่า นายเรือเอก
นายเรือตร ให้เข้าใจว่า นายเรือโท
ี
นายเรือตรีผู้ช่วย ให้เข้าใจว่า นายเรือตร ี
ล�าดับยศทหารเรือก่อน พระราชบัญญัติศักดินาทหารเรือ ร.ศ.๑๓๐ (พ.ศ.๒๔๕๔)
่
ในวันท ๒ เมษายน พ.ศ.๒๔๕๔ ได้มีประกาศ
ี
ี
กระทรวงทหารเรือ ว่าด้วยการเปล่ยนแปลงบรรดาศักด ์ ิ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี ถ่ายภาพร่วมกับกองทหารหญิง
ยศทหารเรือ ดังมีข้อความในประกาศว่า “เสนาบด ี ต่อมาในปี พ.ศ.๒๔๘๕ กรณีพิพาทอินโดจีน รัฐบาล
กระทรวงทหารเรือรับพระบรมราชโองการเหนือเกล้าฯ จอมพล ป. พิบูลสงคราม ในขณะน้น ได้มีมติให้จัดต้ง
ั
ั
ั
ดารสส่งใหประกาศทราบทวกนวา ตามทได้ทรงพระกรณา กองทหารหญิงข้น ๑ กองพัน ม พันโทหญิง ท่านผู้หญิง
ึ
ี
ั
้
่
ี
่
่
ั
ุ
ั
�
ั
โปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติศักดินาทหารเรือใหม่ ละเอียด พิบูลสงคราม เป็นผู้บังคับกองพัน คร้นจะเรียก
ดังได้ประกาศในหนังสือราชกิจจานุเบกษา ลงวันท ี ่ คาหน้าช้นยศอย่างเช่น ทหารชายดูไม่เหมาะสม จึงยกเลิก
�
ั
้
ั
�
ั
๑ เมษายน ร.ศ.๑๓๐ แล้วน้น นับต้งแต่วันท่ได้ใช้ คานาหน้าชนยศทง ๓ กองทัพ โดยตดคาว่า “นาย”
�
�
ี
ั
ั
ั
้
พระราชบัญญัติศักดินาทหารเรือ ร.ศ.๑๓๐ น้นแล้ว ข้างหน้าออก เช่น นายเรือเอก ให้เรียกว่า เรือเอก
ั
�
เป็นต้นไป บรรดาพระราชกาหนดกฎหมาย และกฎข้อบังคับ มาจนถึงทุกวันน ้ ี
นาวิกศาสตร์ 6
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
“มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
กับการตามรอยพระบาทวีรมหากษัตริย์แห่งสยามประเทศ”
บทความนี้เรียบเรียงจากการสัมภาษณ์ พลเรือเอก ประพฤติพร อักษรมัต
รองประธานมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
โดย เรือโทหญิง สุธิญา พูนเอียด
หากจะกล่าวถึงความรักและความผูกพันของ แผ่นดินให้ผ่องแผ้วดุจพระวิษณุกรรมผู้เป็นบิดาในเชิงช่าง
ทหารเรือกับสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เอกกษัตริย์ มาเสกสรรไว้ ภายหลังการล่มสลายของกรุงศรีอยุธยา
นักรบไทยผู้ทรงกอบกู้อิสรภาพของชาติให้กลับคืนมา ในปี พ.ศ.๒๓๑๐ การสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธาน ี
ั
ี
ั
อีกครั้ง ก็คงจะหนีไม่พ้น การร�าลึกถึงพระปรีชาสามารถ ในคร้งน้นได้เปล่ยนสภาพความพินาศย่อยยับของ
ทางการรบ และการทาศึกสงครามเพ่อประชาชนและ บ้านเมืองให้กลายเป็นความรุ่งเรือง ความสมบูรณ์และ
ื
�
้
้
่
่
ิ
สยามประเทศ รวมทั้งพระวิริยะอุตสาหะในการพลิกฟื้น ความยงใหญครงใหมของชาติ ประกอบดวยความงดงาม
ั
่
นาวิกศาสตร์ 7
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ี
�
ไพโรจน์ของสถาปัตยกรรม วัดวาอาราม พระราชวัง ชาวไทยท่ได้ร่วมกันบาเพ็ญบุญถวายเป็นพระราชกุศล
ความเข้มแข็งของป้อมปราการ และนาความร่มเย็น เเด่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ได้ท�าให้มูลนิธิสมเด็จ
�
้
ั
ึ
ั
ิ
ั
ื
่
ั
ุ
ื
เป็นสุขให้กลับมาสู่ประชาชนอีกคร้ง ดังเม่อคร้งบ้านเมือง พระเจ้าตากสินมหาราช เรมจดตงข้นเมอปีพทธศกราช
ั
่
ี
�
ั
ื
ี
ยังด จากประวัติศาสตร์เม่อคร้งสมัยกรุงธนบุร ได้ทาให้ ๒๕๒๑ (จดทะเบียนเป็นมูลนิธิฯ เรียบร้อยใน พ.ศ.๒๕๒๓)
องค์กรหน่งจัดต้งข้นเพอดาเนินงานตามรอยพระบาท โดยมีหลวงจีนคณาณัติจีนพรต (เย็นบุญ) พระสงฆ์
ึ
ื
่
ั
�
ึ
ของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช อย่างเป็นรูปธรรม ในนิกายมหายาน เจ้าอาวาสวัดทิพย์วารีวิหาร เช่อกันว่า
ื
ั
�
้
ิ
ิ
์
ิ
ิ
ิ
ั
ี
้
�
ี
ที่ชื่อว่า “มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช” วดทพย์วารวิหารมบ่อนาศกด์สทธ หรือบ่อนาทพย์
ื
ื
่
ั
่
้
ึ
ั
ี
�
ี
ี
เม่อเป็นเช่นน การทาความรู้จักกับมูลนิธิสมเด็จ เรยกอกชอ คอ วดมงกรเขยว เป็นวดญวนทสร้างขน
้
ั
ื
ี
ี
ี
พระเจ้าตากสินมหาราช อันเป็นองค์กรท่ดาเนินงาน ในสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เม่อปีพุทธศักราช
ื
�
ื
�
ิ
้
เพ่อถวายพระเกียรต จาเป็นต้องได้ข้อมูลเชิงประจักษ์ ๒๓๑๙ บริเวณบ้านหม้อด้านฝั่งตะวันออกของแม่นา
�
ิ
่
ี
จากบุคคลผู้มีบทบาทสาคัญในการขับเคล่อนมูลนิธ ิ เจ้าพระยา พระองค์พระราชทานทดนให้เป็นทอาศยของ
ี
่
ื
ั
�
ื
ี
สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยเฉพาะอย่างย่ง ชาวญวนและชาวญวนเช้อสายจีน วัดแห่งน้กลายเป็น
ิ
ื
“พลเรือเอก ประพฤติพร อักษรมัต” หรือที่รู้จักกันว่า วัดร้างเน่องจากองค์เชียงสือนัดดาเจ้าเมืองเว้ เข้ามาพ่ง
ึ
“ครูอ้น” รองประธานมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน พระบรมโพธิสมภาร และลักลอบหนีกลับเมือง สมเด็จ
มหาราช ที่จะช่วยให้ทราบว่า จากพระบารมีของสมเด็จ พระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาททรงเคลือบแคลงพระทัย
พระเจ้าตากสินมหาราช ได้ก่อให้เกิดเร่องราว และ กลุ่มชนชาวญวน จึงต้องย้ายออกไปอาศัยอยู่ท่อ่นเพ่อ
ื
ื
ี
ื
ั
ุ
ิ
ุ
ั
�
เหตการณ์อันทรงคณค่า อนมาจากการดาเนนงานของ ให้ห่างจากพระนคร จนกระท่งในสมัยพระบาทสมเด็จ
มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชอย่างไร พระจุลจอมเกล้าเจ้าอย่หัว พระอาจารย์ไหซัน พระภิกษุจีน
ู
พลเรือเอก ประพฤติพร อักษรมัต กล่าวว่า ได้จารกมาจาพรรษาท่วดทพย์วารวหาร จงได้บรณ
ิ
ี
ิ
ั
ึ
�
ิ
ู
ี
การศึกษาเร่องราวของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่จนสมบูรณ์
ื
ิ
มีจุดเร่มต้นจากความรักประวัติศาสตร์ เพราะการรู้ หลวงจีนคณาณัติจีนพรตเป็นผู้ปฏิบัติธรรม
�
�
ั
ั
ื
ประวัติศาสตร์ทาให้ “รู้เขา รู้เรา รบร้อยคร้ง ชนะร้อยคร้ง” กรรมฐาน มีลูกศิษย์และผู้เล่อมใสศรัทธาจานวนมาก
�
ั
ู
จากปราชญ์ซุนวูผู้เขียนตาราพิชัยสงครามซุนว ฉะน้น โดยเฉพาะอย่างย่ง พลเอก กฤษณ์ สีวะรา อดีต
ิ
ี
“ถ้าไม่รู้จักตัวตนของเราแล้ว เราจะรู้เร่องคนอ่น ผู้บัญชาการทหารบก ท่นับถือหลวงจีนคณาณัติจีนพรต
ื
ื
ได้อย่างไร” นอกเหนือจากความรักประวัติศาสตร์แล้ว เป็นพระอาจารย์ ด้วยเหตุน หลวงจีนคณาณัติจีนพรต
ี
้
ความรักและความศรัทธาของครูอ้น ท่มีต่อสมเด็จ จึงได้ถ่ายทอดเร่องราวเก่ยวกับสมเด็จพระเจ้าตากสิน
ื
ี
ี
พระเจ้าตากสินมหาราชก็ยังเป็นแรงผลักดันให้ครูอ้น มหาราชให้ พลเอก กฤษณ์ฯ ทราบ ในปีพุทธศักราช
ได้เข้ามามีบทบาทสาคัญ ในการดาเนินงานในมูลนิธ ิ ๒๕๑๙ พลเอก กฤษณ์ฯ ได้นาเร่องดังกล่าวมาหารือ
�
ื
�
�
สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชอย่างเต็มตัว กับ พลเรือเอก สงัด ชลออยู่ อดีตผู้บัญชาการทหารเรือ/
ี
หัวหน้าคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน จนเป็นท่มาของ
ั
�
จากพระบารมีสู่มูลนิธิฯ การจัดต้งมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้สาเร็จ
ั
ั
“มูลเหตุของการจัดต้งมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน อย่างไรก็ด ระหว่างการดาเนินการจัดต้งมูลนิธิสมเด็จ
ี
�
มหาราช คืออะไร” พระเจ้าตากสินมหาราชน้น พลเอก กฤษณ์ฯ ได้ถึง
ั
ด้วยพระบารมีแผ่ไพศาลท่คอยบริบาลคุ้มเกล้า แก่อนิจกรรมเสียก่อน
ี
�
ชาวสยาม กอปรกับความจงรักภักดีของพสกนิกร กระน้น การดาเนินการจัดต้งมูลนิธิสมเด็จ
ั
ั
นาวิกศาสตร์ 8
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
นาไปแจกจ่ายแก่ทหารและตารวจตระเวนชายแดน
�
�
คือ ทหารบก จานวน ๑๐๐,๐๐๐ เหรียญ ทหารเรือ
�
ทหารอากาศ และตารวจตระเวนชายแดน สังกัดละ
�
๕๐,๐๐๐ เหรียญ และให้ประชาชนได้เช่าบูชาในราคา
เหรียญละ ๕๙ บาท ซ่งเป็นโอกาสอันเป็นมงคลย่ง
ึ
ิ
ั
ั
ในคร้งน้นพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหา
ภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระชนมายุ
ครบ ๕๐ พรรษา และทรงเป็นพระมหากษัตริย์ล�าดับที่
ี
ั
๙ แห่งราชวงศ์จักร ท้งนี รายได้จากการให้เช่าเหรียญ
้
บูชา ส่วนหน่งยังได้ทูลเกล้าฯ ถวายพระองค์ โดยเสด็จ
ึ
พระราชกุศล จ�านวน ๒๐๐,๐๐๐ บาท พร้อมกับเหรียญ
�
ื
พระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เน้อทองคา
จ�านวน ๗ เหรียญ
ในพิธีพุทธาภิเษกปลุกเสกเหรียญพระบรมรูป
ิ
็
ั
สมเดจพระเจ้าตากสนมหาราช คณะกรรมการจดงาน
พิธีได้กราบบังคมทูลเชิญพระบาทสมเด็จพระบรม
ชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
ทรงเป็นประธาน พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า
โปรดกระหม่อมให้ ฯพณฯ นายสัญญา ธรรมศักด ์ ิ
เหรียญสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเข้าพิธีสิทธิมังคลาภิเษก ประธานองคมนตรีเสด็จแทนพระองค์เป็นประธาน
ที่พระอุโบสถวัดราชบพิธ สถิตมหาสีมาราม ปี พ.ศ.๒๕๒๑
ในงาน สมเด็จพระอริยวงศาคตญาน สมเด็จ
พระเจ้าตากสินมหาราชจะต้องเดินหน้าต่อไป แม้ว่า พระสังฆราช (วาสน์ วาสโน) ทรงจุดเทียนชัย
ั
ระยะแรกจะยังไม่มีทุนทรัพย์ในการจัดต้งมูลนิธิฯ สมเด็จพระธีรญาณมุน (ธีร์) วัดจักรวรรดิราชาวาส
ี
แต่ด้วยความรักศรัทธา และระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ เป็นผู้ดับเทียนชัย และมีพระคณาจารย์ผู้ทรงคุณวุฒ ิ
ี
ของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชท่ทรงกอบกู้อิสรภาพ ร่วมพิธีปลุกเสกท้งนิกายมหายานและหีนยานในไทย
ั
ของชาติไทยให้อาณาประชาราษฎร์ได้มีแผ่นดินอาศัย
ี
และภาคภูมิใจในความเป็นไทยท่ยังคงเป็นไทยสืบมา
ทหาร ตารวจ พ่อค้า และประชาชนจึงร่วมกัน
�
�
�
เสียสละกาลังกาย กาลังใจ และกาลังทรัพย์ในการ
�
จัดสร้างเหรียญพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสิน
มหาราช ขึ้นในปีพุทธศักราช ๒๕๒๑ หลวงจีนคณาณัติ
จีนพรต เจ้าอาวาสวัดทิพย์วารีเป็นผู้ออกแบบ โดยม ี
ู
พลเรือเอก สงด ชลออย่ เป็นประธานจดงานฯ
ั
ั
�
ื
โดยได้จัดสร้างเหรียญเน้อทองแดงเท่าน้น มีจานวน สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (วาสน์ วาสโน)
ั
เท่ากับพระธรรมขันธ์ ๘๔,๐๐๐ องค์ จ�านวน ๙ ชุด โดย ทรงเป็นองค์ประธานจุดเทียน
นาวิกศาสตร์ 9
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ฯพณฯ นายสัญญา ธรรมศักดิ์ ประธานองคมนตรี ผู้แทนพระองค์ สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์) วัดจักรวรรดิราชาวาส
หลวงปู่โต๊ะ วัดประดู่ฉิมพลี และพระเกจิอาจารย์ พลเรือเอก สงัด ชลออยู่
ั
�
และต่างประเทศ จานวน ๑๐๘ องค์ มีพระสังวรวิมล มาจัดต้งมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
เถระ หรือหลวงปู่โต๊ะ วัดประดู่ฉิมพลี กรุงเทพมหานคร โดยมีพลเรือเอก สงัด ชลออยู่ เป็นประธานกรรมการ
�
เป็นประธานในการปลุกเสก ซ่งหลวงพ่อเก๋ วัดปากนา มูลนิธิ พลเอก เสริม ณ นคร พลเอก สิทธิ จิรโรจน์
้
ึ
่
ี
ี
ุ
ี
ุ
ี
ื
ิ
ุ
นนทบร มอาย ๑๐๖ ปี ถอเป็นพระทร่วมพธปลกเสก พลต�ารวจเอก ชุมพล โลหะชาละ เป็นประธานกรรมการ
ื
ั
ิ
ุ
องค์สุดท้าย ท่านได้มรณภาพเม่อปีพุทธศักราช ๒๕๖๐ บรหาร คณหญง สหร่าย สวะรา เป็นเหรญญก และ
ุ
ิ
ี
ิ
ั
ู
�
ทาให้เห็นว่าพิธีปลุกเสกในคร้งนั้น นับเป็นพิธีพุทธาภิเษก นายวิญญ อังคณารักษ์ เป็นรองประธานกรรมการ
ที่ส�าคัญและยิ่งใหญ่ หลังจาก ๒๕ พุทธศตวรรษ เหรียญ มูลนิธ นอกจากน ยังม คุณสิรินดา (ภัทรพร) จูภาวัง
ี
ี
ิ
้
พระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินจึงเป็นวัตถุมงคล เป็นเลขานุการ คุณอุเทน เตชะไพบูลย์ และบุคคลอื่น ๆ
อันประเสริฐ และมีคุณค่าย่งต่อประชาชนชาวไทย รวมจานวนคณะกรรมการมูลนิธิชุดก่อต้งปีพุทธศักราช
ั
�
ิ
ี
ทุกหมู่เหล่า จึงเรียกพิธีน้ว่า “พิธีสิทธิชัยมังคลาภิเษก ๒๕๒๓ รวม ๔๙ คน โดยมูลนิธิสมเด็จพระเจ้า
ั
เหรียญพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช” ตากสินมหาราช มีวัตถุประสงค์ในการจัดต้งหลัก คือ
ี
ั
้
การน การจัดต้งมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน “สร้างโรงพยาบาล ดูแลทหาร บูรณะวัดวาอาราม
มหาราช (Foundation of Taksin The Great) และอื่นๆ” ปรากฏชัดดังนี้
ิ
จะเกดข้นมิได้ หากปราศจากการร่วมกันเสียสละ ๑. สร้างและอุปถัมภ์โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้า
ึ
กาลังกาย กาลังใจ และกาลังทรัพย์ของคนไทยในการ ตากสิน ที่จังหวัดตาก
�
�
�
จัดสร้างเหรียญพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสิน ๒. ช่วยเหลือทหารที่ได้รับบาดเจ็บ พิการจากการ
�
มหาราช กล่าวคือ ภายหลังได้นารายได้อีกส่วนหน่ง สู้รบเพื่อปกป้องประเทศชาติ
ึ
นาวิกศาสตร์ 10
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
เหรียญที่ระลึกสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
วาระ ๒๕๐ ปี ที่ทรงกอบกู้เอกราชพระราชทานชาติไทย
ี
ื
่
ื
๓. เพ่อสาธารณประโยชน์และการกุศลต่าง ๆ ตากสินมหาราช เม่อวันท ๒๘ ธันวาคม พุทธศักราช
่
ื
ิ
ตามที่คณะกรรมการเห็นสมควร ๒๕๓๕ ต่อมาเมอ พลเอก สทธฯ ถงแก่อนจกรรม
ึ
ิ
ิ
�
๔. เพ่อทานุบารุงพระศาสนาตามท่กรรมการ คุณหญิงจวบ จิรโรจน์ ได้เป็นประธานกรรมการ
�
ี
ื
เห็นสมควร มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชในการสืบสาน
ในเดือนพฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๒๓ การด�าเนินงานของมูลนิธิฯ
ื
ั
้
ั
พลเรอเอก สงดฯ ได้ลงนามแต่งตงคณะกรรมการ
�
จัดงาน “วันตากสินมหาราชราลึก” สาหรับเตรียมการ ผลิผลงาน สืบราชมรรคา
�
ี
ื
จัดงาน ณ บริเวณท้องสนามหลวง ด้านทิศเหนือ เพ่อ “ครูอ้นเข้ามาทางานท่มูลนิธิสมเด็จพระเจ้า
�
เทิดพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ระหว่าง ตากสินมหาราชได้อย่างไร”
�
ี
ี
วันท่ ๒๒ - ๒๙ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๒๓ แต่ท่านได้ถึง ย้อนกลับไปก่อนจะเข้ามาทางานท่มูลนิธิสมเด็จ
ั
ึ
ิ
แก่อสญกรรมเสยก่อน พลเอก สทธฯ จงสบสาน พระเจ้าตากสินมหาราชอย่างเต็มตัว เม่อคร้งท่ยัง
ั
ี
ื
ิ
ี
ื
งานต่อในฐานะประธานคณะกรรมการมูลนิธิฯ และ ดารงตาแหน่งเจ้ากรมกิจการพลเรือนทหารเรือ
�
�
ั
จดงานวนตากสนมหาราชราลกจนสาเรจลล่วงไปด้วยด ี ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๕ พลเรือตร ประพฤติพรฯ
็
ุ
�
�
ึ
ี
ั
ิ
ั
�
ดังปรากฏชัดว่ามีประชาชนทุกหมู่เหล่าเข้าร่วมงาน (ยศขณะน้น) ได้นาเยาวชนจากจังหวัดนราธิวาส
จานวนมาก การดาเนนงานของมลนธสมเดจพระเจ้า ในโครงการ “กองทัพเรือรวมใจ ร่วมต้านภัยยาเสพติด”
�
�
็
ิ
ิ
ู
ิ
ั
ตากสินมหาราชเป็นไปตามวัตถุประสงค์ทุกประการ ไปรับประกาศนียบัตรหลังจากท่เยาวชนเหล่าน้น
ี
ี
ดังจะเห็นได้จากการสร้างโรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้า ได้เข้าค่ายท่หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน จึงพบกับ
ี
ื
ตากสินมหาราชท่มีเคร่องมือทางการแพทย์ทันสมัย พลเรือตรี นพพร วุฒิรณฤทธิ์ ด�ารงต�าแหน่งผู้บัญชาการ
ึ
�
ี
ั
่
ิ
ท่จังหวัดตาก ซ่งสร้างสาเร็จในสมัยท พลเอก สิทธฯ ศูนย์การฝึกหน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน (ในขณะน้น)
ี
ื
เป็นประธานคณะกรรมการมูลนิธิฯ เหนือส่งอ่นใด ซึ่งกล่าวว่า “พี่อ้นครับ เราเหลือเวลาอีก ๕ ปี รู้ว่า พี่อ้น
ิ
ี
ิ
�
นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณย่งท่สมเด็จพระเทพรัตน เคารพรักพระเจ้าตากมาก และทางานเก่ยวกับ
ี
ราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมาร (พระอิสริยยศในขณะน้น) พระเจ้าตากมาโดยตลอด ในปี ๒๕๖๐ น้ จะครบ
ี
ี
ั
ี
�
เสด็จพระราชดาเนินมาเป็นองค์ประธานในพิธีเปิด ๒๕๐ ปี สมเด็จพระเจ้าตาก ผมชวนพ่อ้นทาอะไรสักอย่าง
�
ื
ั
ั
พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ได้ไหม” เมอได้ฟังดงนน พลเรอตร ประพฤตพรฯ
ิ
ื
้
ี
่
้
�
ี
ั
และเปิดอาคารรวมนาใจ โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้า จึงตอบรับทันท โดยต้งใจไว้ว่าโครงการแรกในฐานะ
นาวิกศาสตร์ 11
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ื
�
จันทบุร เพ่อสร้างพิพิธภัณฑ์ ตัวเรือชารุดเสียหาย และ
ี
ต้องบูรณะโดยใช้งบประมาณ ๓๐ - ๔๐ ล้านบาท แต่
ื
็
ู
ื
็
ี
ชอเรอกยังบ่งบอกให้เหนวรกรรมการกู้ชาต ก้แผ่นดน
ิ
ิ
่
ของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ณ ค่ายโพธ์สามต้น
ิ
ื
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เม่อวันท ๖ พฤศจิกายน
่
ี
พุทธศักราช ๒๓๑๐ ที่คนไทยทุกคนต้องจดจ�า
ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๕๕๗ พลเรือเอก วสินธ์
สาริกะภูติ อดีตผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน
ื
ื
ได้ชวน พลเรอเอก ประพฤตพรฯ พลเรอโท นพพรฯ
ิ
�
ั
(ยศขณะน้น) เข้ามาทางานในมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน
ู
ู
ิ
ิ
มหาราช ครอ้นจงได้ศกษาอย่างจรงจังว่ามลนธฯ
ิ
ึ
ึ
�
มีวัตถุประสงค์ใด ทาอะไรบ้าง และได้ดาเนินงาน
�
เพื่อสานต่อเจตนารมณ์ของมูลนิธิฯ ตามล�าดับ ดังนี้
ริเริ่ม พลเรือเอก ประพฤติพรฯ ได้ดาเนินการ
�
เปิดเฟซบุ๊ก “มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช”
�
ื
เพ่อเผยแพร่ และประชาสัมพันธ์การดาเนินงาน
ของมูลนิธิฯ ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๗ ได้ร่วม
�
เจ้ากรมกิจการพลเรือน จะต้องนาเรือหลวงโพสามต้น กิจกรรมกับพลเรือเอก วสินธ์ฯ ประธานโครงการ
ึ
่
ซงปลดระวางแล้ว ทาเป็นพพธภัณฑ์ถวายสมเด็จ ตามรอยพระบาท ๒๔๘ ปี เส้นทางสายอิสรภาพ
ิ
ิ
�
ี
พระเจ้าตากสินมหาราช ท่อู่ต่อเรือสมเด็จพระเจ้าตากสิน สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช คุณครูท่าน
�
�
มหาราช (อู่เสม็ดงาม) ตาบลหนองบัว อาเภอเมือง จังหวัด ได้จัดทาเส้นทางเดินทัพทางบกจากอยุธยาสู่จันทบุร ี
�
ึ
จันทบุรีให้ได้ แต่ปรากฏว่าเรือหลวงโพสามต้น ซ่งเป็น ตามรอยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ใช้เวลา
เรือหลวงลาประวัติศาสตร์ท่เคยร่วมงานสวนสนาม เดินทางท้งส้น ๓๓ วัน (๑๖ มีนาคม ๒๕๕๘ -
ี
ิ
ั
�
่
ี
ทางเรือในพิธีราชาภิเษก พระราชินีเอลิซาเบธท ๒ ๑๗ เมษายน ๒๕๕๘) เดินทางจากวัดพิชัยสงคราม
�
ู
ั
ประเทศองกฤษ และเป็นเรอครของผ้บญชาการ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ไปยังอาเภออุทัย จังหวัด
ั
ื
ู
ทหารเรือ ไม่ต�่ากว่า ๑๕ นาย จอดเทียบกับเรือหลวงช้าง พระนครศรีอยุธยา ซ่งเป็นเส้นทางท่สมเด็จพระเจ้า
ึ
ี
(ปลดระวางแล้ว) ตัวเรือตะแคงมีโอกาสจม เนื่องจาก ตากสินมหาราชทรงรวบรวมไพร่พลได้ ๕๐๐ คน ไปยัง
ตัวเรือชารุด บริเวณอู่ทหารเรือพระจุลจอมเกล้า บ้านหันตรา บ้านสามบัณฑิต บ้านธน บ้านข้าวเม่า
ู
�
ึ
ั
ี
ั
ื
ุ
ั
�
อาเภอพระสมุทรเจดย์ จงหวัดสมทรปราการ จงได้ เพราะคร้งน้นเม่อชาวบ้านทราบว่าสมเด็จพระเจ้าตากสิน
�
ขอให้นาวาเอก บ�ารุงรัก สรัคคานนท์ รองเจ้ากรมกิจการ มหาราชทรงคิดจะกลับมากอบกู้อิสรภาพก็ได้ทาธน ู
�
ั
ั
พลเรือนทหารเรือ (ในขณะน้น) ประสานงานกับ นายวิชิต และข้าวเม่าถวายพระองค์ รวมท้งยังมีนางโพช่วยนา
ั
ี
ชาตไพสิฐ ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุร ทราบว่าต้องใช้ ชาวบ้านล่อทัพกองทหารพม่าต่อสู้จนกระท่งตัวตาย
งบประมาณในการลากเรือประมาณ ๓.๕ ล้านบาท ซ่ง พลเรือเอก วสินธ์ฯ เล่าให้ฟังเสมอว่า “นางโพเป็น
ึ
ี
ี
�
แต่สุดท้ายมผู้บริจาคเงิน และนาเรือมาที่อู่ต่อเรือ วีรสตรีคนเเรกของไทยในสมัยอยุธยาท่สมควรได้รับ
สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช (อู่เสม็ดงาม) จังหวัด การยกย่องแเละเชิดชู” จากน้น สมเด็จพระเจ้าตากสิน
ั
นาวิกศาสตร์ 12
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ี
ี
�
ี
มหาราชทรงเดินทัพต่อไปยังบ้านพรานนก ในวันท่สมเด็จ ฆ่าสุก้พระนายกองท่พม่าให้คุมกาลัง พร้อมทหารพม่า
่
ี
�
�
พระเจ้าตากสินมหาราชทรงนากาลังออกจากบ้านโพสังการ ตายราบคาบได้ในวันท ๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๓๑๐
กองทหารพม่ามีไพร่พลจ�านวน ๒,๐๐๐ คน พร้อมด้วย การเดินทัพตามรอยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ี
่
ู
ื
็
ั
ม้า ๓๐ ตัวไล่ติดตาม พระองค์ทรงใช้ม้า ๕ ตัวล่อกอง ดงกล่าวสนสดลงทอ่ต่อเรอเสมดงาม ซงเป็นอ่ต่อเรอ
้
ุ
ิ
่
ึ
ู
ื
ทหารพม่า และให้ก�าลังพลแบ่งออกเป็นซ้ายขวาโอบล้อม ตั้งแต่สมัยอยุธยา
กองทหารพม่าไว้ ทรงข่ม้าพร้อมขุนศึกคู่พระทัย ๔ คน เส้นทางทัพสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจึง
ี
เข้าตีฝ่าทหารพม่าที่ขี่ม้า ๓๐ ตัว และกองก�าลังได้ยิงปืน บ่งบอกถึงพระวิริยะอุตสาหะ และพระเกียรติคุณท่พร้อม
ี
�
�
ื
ื
และนากาลังเข้าตีจนกองทหารพม่าแตก ได้รับชัยชนะ สละชีวิตและเลือดเน้อในการกอบกู้อิสรภาพเพ่อสยาม
อย่างเด็ดขาด ในวันที่ ๔ มกราคม พุทธศักราช ๒๓๑๐ ประเทศ ในขณะเดียวกัน ๓๓ วันแห่งการเดินทัพ
วีรกรรมดังกล่าวของพระองค์ในฐานะ “ทหารม้า ตามรอยเส้นทางสายอิสรภาพของ พลเรือเอก วสินธ์ฯ
ั
พระองค์แรก” จึงเป็นท่มาของ “วนทหารม้า” มา ในฐานะประธานมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ี
ตราบจนถึงทุกวันนี้ ยงสะท้อนให้เหนว่า หากคนไทยผ้รกชาต รกแผ่นดน
ั
ั
็
ิ
ั
ู
ิ
�
ในการเดินทางตามเส้นทางทัพสมเด็จพระเจ้า เพียรดาเนินตามรอยพระบาทพระมหากษัตริย์ย่อมเป็น
ั
ั
ตากสินมหาราชของ พลเรือเอก วสินธ์ฯ คร้งน้น เรื่องที่น่าชื่นชมเป็นอย่างยิ่ง
ิ
ได้เดินทางไปตามเส้นทางจังหวัดนครนายก เตมต่อ ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๗ พลเรือโท
ี
ฉะเชิงเทรา ชลบุร และระยอง ดังท่ว่า “เม่อสมเด็จ สนธยา น้อยฉายา ผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการ
ื
ี
พระเจ้าตากสินมหาราชเสด็จออกจากชลบุรีไปยัง นาวิกโยธิน (ในขณะนั้น) ได้น�าเรียน พลเรือเอก ณรงค์
ี
ื
ระยองท่วัดลุ่มมหาพิชัยชุมพล เพ่อเตรียมกู้อิสรภาพ พิพัฒนาศัย ผู้บัญชาการทหารเรือ เพื่อขอใช้พื้นที่บริเวณ
ื
ทรงส่งสารเชิญชวนให้เจ้าเมืองจันทบุรีมาร่วมกัน สนามเทนนิส ในค่ายตากสินเพ่อจัดสร้างพิพิธภัณฑ์
กู้ชาติ เเต่กลับถูกหักหลัง ด้วยเจ้าพระยาจันทบุร ี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ค่ายตากสิน อาเภอเมือง
�
คิดกลอุบายล่อเอาพระองค์ ได้ส่งบัณฑิตและนิมนต์ จังหวัดจันทบุร ซ่งองค์การบริหารส่วนจังหวัดจันทบุร ี
ี
ึ
ิ
ั
้
พระสงฆ์ให้เป็นทูตมาเชิญพระองค์ข้ามแม่นา ได้อนุมัติงบประมาณท้งส้น ๓๗ ล้านบาท จัดสร้าง
�
ไปจันทบุรี แต่เม่อพระองค์ทรงทราบกลอุบาย อาคาร ภายใต้การกากับของคณะกรรมการท่แต่งต้งข้น
�
ี
ั
ื
ึ
ดังกล่าวจากการข่าว จึงตัดความสัมพันธ์กับเจ้าพระยา จากหน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน ปัจจุบันกาลังอยู่
�
จนทบรีทนท แล้วใช้กลยุทธ์ประกาศให้ไพร่พลทบ ระหว่างดาเนินการตกแต่งภายในจัดทาเป็นพิพิธภัณฑ์
�
ี
ุ
�
ั
ั
ุ
หม้อข้าวหม้อแกง ประกาศจะตีเมืองจันทบุรีให้จงได้ เทิดพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ซ่งต้อง
ึ
ทรงช้างพังคีรีจนพังประตูเมืองจันทบุรีได้สาเร็จ” ซึ่ง ใช้งบประมาณอีกประมาณ ๓๐ ล้านบาท ให้เสร็จ
�
ค่ายตากสินในปัจจุบัน คือ ตัวเมืองจันทบุรีในอดีต สมบูรณ์ นอกจากนี้ ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๘ พลเรือโท
จากนั้นจึงได้รวบรวมไพร่พลราว ๕,๐๐๐ คน พร้อมเรือ นพพรฯ พันจ่าอากาศเอก สุรศาสตร์ วิเศษลา
ื
ส�าเภาจีนซึ่งยึดได้ เรือที่ให้ต่อที่อู่เรือ และรวบรวมเรือได้ (หนุ่ม บางเด่อ) และผู้มีจิตศรัทธาพร้อมใจกันสร้าง
�
๑๐๐ ลา ใช้เป็นพาหนะเคล่อนกาลังทางเรือ จากจันทบุร ี พระบรมราชานุสาวรีย์ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ื
�
เลาะชายฝั่งผ่านระยอง ฉะเชิงเทรา สมุทรปราการ ธนบุร ี ทรงยนบญชาการบนเรอพระทนงพร้อมเหล่าทหารเอก
ั
ื
ั
ี
่
ื
่
ื
ื
ข้นไปยังอยุธยาเพ่อกอบกู้อิสรภาพ โดยใช้วัดบางเด่อ ประดิษฐานในหอจดหมายเหตุโรงทานสมเด็จพระเจ้า
ึ
อ�าเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ในปัจจุบัน ตากสินมหาราช ณ วัดบางเดื่อ อ�าเภอบางปะหัน จังหวัด
้
ิ
�
ื
ี
เป็นท่ม่นเพ่อเข้าโจมตีข้าศึก ณ ค่ายโพธ์สามต้น และ พระนครศรีอยุธยา จุดยุทธศาสตร์ในอดีต เช่อมแม่นา
ั
ื
นาวิกศาสตร์ 13
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
โครงการ ๒๕๐ ปี ตามรอยกองเรือยกพลขึ้นบก สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
จากจันทบุรีสู่อยุธยา ๒๒ ต.ค.๖๑ - ๑๑ พ.ย.๖๑
้
�
ี
ี
ป่าสักและแม่นาลพบุร ท่เป็นจุดรวมพลของสมเด็จ
พระเจ้าตากสินมหาราช แม่ทัพเรือกู้ชาติซ่งถือเป็น
ึ
อนุสรณ์สถานแห่งชัยชนะในสมรภูมิค่ายโพธิ์สามต้น
สองร้อยห้าสิบปี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ก่อกิจ ในช่วงปีพุทธศักราช ๒๕๖๐ พลเรือเอก
วสินธ์ฯ พลเรือเอก ประพฤติพรฯ และนาวาเอก
ปณิธาน สิทธิโยธาคาร ได้ร่วมกันร่างโครงการ
ึ
๒๕๐ ปี ตามรอยกองเรือยกพลข้นบก สมเด็จ
พระเจ้าตากสินมหาราชจากจันทบุรีสู่อยุธยา
เป็นเวลาช่วงเดียวกับท่รัฐบาล พลเอก ประยุทธ์
ี
จนทร์โอชา แต่งตงคณะกรรมการจดงานเฉลมฉลอง
้
ั
ั
ั
ิ
ื
เน่องในโอกาสครบวาระแห่งการสถาปนากรุงธนบุร ี
เป็นราชธานีของไทยครบ ๒๕๐ ปี กองทัพเรือ ได้เลือก รัฐมนตรี เป็นประธานกรรมการเห็นชอบการจัดงาน
โครงการท่ร่างข้นน ซ่งถือเป็นภารกิจท่ท้าทายของ ๒๕๐ ปี ตามรอยกองเรอยกพลขนบก สมเด็จ
ึ
ี
้
้
ึ
ื
ี
ึ
ี
มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชอย่างมาก พระเจ้าตากสินมหาราช จากจันทบุรีสู่อยุธยา”
ั
เพราะในระยะแรกไม่มีการจัดต้งงบประมาณในการ พลเรือตร ชาติชาย ทองสะอาด ผู้บัญชาการ
ี
ดาเนินงาน “แต่เหมือนฟ้ามาช่วย เม่อคณะกรรมการ กองเรือยกพลข้นบกและยุทธบริการ กองเรือยุทธการ
ื
ึ
�
�
อานวยการจัดงานร�าลึก ๒๕๐ ปี แห่งการสถาปนา เป็นเลขานุการคณะกรรมการจัดโครงการฯ “ครูอ้น
ื
ุ
ี
กรงธนบร โดยมนายวษณ เครองาม รองนายก กับครูชาติชาย ได้เข้าพบครูวสินธ์เพ่อหารือ และม ี
ุ
ื
ุ
ี
ิ
นาวิกศาสตร์ 14
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
�
ความเห็นร่วมกันว่า งานจะสาเร็จได้ต้องเข้าพบผู้ว่า พระเจ้าตากสินมหาราชเป็นอย่างมาก ท่านได้กรุณา
ี
ี
ราชการจังหวัดท่เก่ยวข้องทุกจังหวัด” โดยได้เข้าพบ เป็นประธานในการแถลงข่าวเปิดโครงการฯ เป็นประธาน
ี
ี
นายฉัตรชัย พรหมเลิศ ปลัดกระทรวงมหาดไทย ต่อมา เปิดโครงการฯ ท่จังหวัดจันทบุร จนวันส้นสุดท่จังหวัด
ิ
ี
ปลัดกระทรวงมหาดไทยได้ออกโทรเลขให้จังหวัด พระนครศรีอยุธยา รวมทั้งการจัดกิจกรรม แสง สี เสียง
ั
ึ
ี
้
ี
ี
ทุกจังหวัดท่เป็นเส้นทางยกพลข้นบกให้ความร่วมมือ ท่พระราชวังเดิม ท้งน ทราบว่าท่านได้กาชับให้หน่วยงาน
�
้
ั
ึ
่
ี
่
ี
่
�
้
ุ
็
ี
่
กับกองทัพเรือ ซ่งคณะกรรมการอานวยการจัดงาน ทเกยวของทกหนวยจดงานใหเปนไปอยางสมพระเกยรติ
ื
เฉลิมฉลองฯ ได้เห็นชอบโครงการฯ ท่กองทัพเรือเสนอ เพ่อเทิดทูนสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช การจัดงาน
ี
ื
ั
ิ
ี
โดยให้ประสานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถ่นเพ่อให้การ คร้งน้จึงเป็นการร่วมมือระหว่างกองทัพเรือ มูลนิธ ิ
สนับสนุนการจัดโครงการครั้งนี้ตามความเหมาะสม สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จังหวัดทุกจังหวัด และ
ี
ึ
เส้นทางการเคล่อนทัพยกพลข้นบกสมเด็จ หน่วยงานต่าง ๆ ท่เก่ยวข้องอย่างแท้จริง และท่สาคัญ
ี
ื
ี
�
ื
พระเจ้าตากสินมหาราช จากจันทบุรีสู่อยุธยา โดยเคล่อน “ระหว่างการเคล่อนทัพ ครูวสินธ์ และครูอ้นอยู่ใน
ื
ุ
�
ั
ิ
้
่
ู
ี
ึ
ี
กาลังทางเรือ เร่มต้งแต่จังหวัดจันทบุร ระยอง ชลบุร ี เหตการณ์ตลอด โครงการนจงเป็นโครงการทครอ้น
ี
ฉะเชิงเทรา สมุทรปราการ กรุงเทพฯ นนทบุรี ปทุมธานี ภาคภูมิใจมาก”
ี
้
ิ
ี
ั
ั
่
ิ
ุ
้
ั
และพระนครศรอยธยา โดยเรมจดกจกรรมตงแต่วนท ่ ี นอกจากน มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ี
๒๔ ตุลาคม ถึงวันท ๑๑ พฤศจิกายน พุทธศักราช ยังได้มีส่วนผลักดันการจัดทาดวงตราไปรษณียากร
่
�
ั
้
๒๕๖๑ ท้งน กรุงเทพมหานครได้จัดให้มีกิจกรรมแสง ท่ระลึก “๒๕๐ ปี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช” แต่แรก
ี
ี
ส เสียง และส่อผสมอย่างย่งใหญ่ ณ พระราชวังเดิม เมื่อใกล้ถึงวาระครบรอบ ๒๕๐ ปี สมเด็จพระเจ้าตากสิน
ี
ิ
ื
ิ
ี
โดย พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตร ี มหาราชทรงกอบก้อสรภาพแล้ว บรษท ไปรษณย์ไทย
ั
ิ
ู
�
ี
�
ได้กรุณาให้เกียรติมาเป็นประธานฯ ในวันท ๑๐ จากัด ยังไม่ได้จัดทาดวงตราไปรษณียากร พลเรือเอก
่
ั
พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๑ ย่งไปกว่าน้น ประพฤตพรฯ กล่าวว่า “ครอ้นคิดว่าต้องเรยน
ี
ู
ิ
ิ
�
พลเรือเอก ลือชัย รุดดิษฐ์ ผู้บัญชาการทหารเรือ ได้ให้ พบประธานกรรมการบริษัท ไปรษณีย์ไทย จากัด
ี
�
ั
ื
�
ความสาคัญกับการจัดงานเทิดพระเกียรติสมเด็จ อดีตแม่ทัพภาคท่ ๓ ในขณะน้น เพ่อจัดทาแสตมป์
แสตมป์ ๒๕๐ ปี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
นาวิกศาสตร์ 15
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ี
ี
ั
ในโอกาสพิเศษคร้งน้” ท้ายท่สุด บริษัท ไปรษณีย์ไทย จังหวัดตาก ให้มีอาคารและอุปกรณ์ทางการแพทย์
็
�
ั
ื
�
ี
ั
ี
จากด ได้เหนชอบและจดทาดวงตราไปรษณยากร พร้อมสูงท่สุดในการรักษาพยาบาลผู้ป่วย เพ่อเป็นการ
ี
ั
ี
ท่ระลึกดงกล่าวจนสาเร็จ การเปิดตวดวงตรา เทิดพระเกยรติสมเดจพระเจ้าตากสนมหาราช แม้เวลา
ั
็
ิ
�
ไปรษณียากร ภาพพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จ จะผ่านมาหลายปีก็ตาม แต่มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน
พระเจ้าตากสินมหาราชทรงม้าออกศึกพร้อมส่ทหาร มหาราชในชุดปัจจุบัน ยังคงเจตนารมณ์ของกรรมการ
ี
ั
คู่พระทัย จ�านวน ๕๐,๐๐๐ ดวง มีการแถลงข่าวเปิดตัว มูลนิธิชุดก่อต้ง ในโอกาส ๒๕๐ ปี แห่งการกอบกู้อิสรภาพ
ดวงตราไปรษณยากรทระลก ๒๕๐ ปี สมเดจ ซ่งตรงกับวันท ๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๐
ี
่
ี
ี
็
ึ
ึ
่
พระเจ้าตากสินมหาราช และจาหน่ายพร้อมกัน มูลนิธิฯ จึงได้ดาเนินการจัดหาทุน โดยการเชิญชวนผู้ม ี
�
�
ทั่วประเทศใน วันที่ ๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๑ จิตศรัทธาร่วมสมทบทุนในการปรับปรุง และย้าย
ซ่งสามารถจาหน่ายหมดในระยะเวลาเพียงหน่งสัปดาห์ ศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า จากสถานที่
�
ึ
ึ
้
�
ี
นอกจากน บริษัท ไปรษณีย์ไทย จากัด ยังออกดวงตรา เดิมมายั้งชั้น ๔ อาคารพิเคราะห์และบ�าบัดโรค
ี
ไปรษณยากรท่ระลึก “เจ้าตาก ๒๕๐ ปี เส้นทางสู่ พลเรือเอก ประพฤติพรฯ จึงได้หารือกับ
ี
ุ
ี
สายอิสรภาพ” นาเสนอมมต่าง ๆ ของอนุสรณ์สถาน พลเรือตร โสภณ รัตนสุมาวงศ์ รองเจ้ากรมแพทย์
�
ิ
ึ
ึ
ื
แห่งการกู้ชาต ณ วัดบางเด่อ ซ่งแสดงให้เห็นวีรกรรม ทหารเรือ ซ่งได้เชิญ นาวาเอก พิทักษ์ พงศ์นนทชัย
ู
ู
�
ู
ั
การกอบกู้อิสรภาพครั้งยิ่งใหญ่ของเอกกษัตริย์นักรบไทย รองผ้อานวยการศนย์หวใจ เข้าหารอด้วย “ครอ้น
ื
ั
ั
ุ
โดยแท้ ได้คุยกบคณหมอโสภณ และคุณหมอพิทกษ์
�
การดาเนินงานของมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน จึงทราบว่าศูนย์หัวใจยังขาดงบประมาณอีกจานวน
�
่
ื
มหาราชเพ่อเชิดชูวีรกรรมของสมเด็จพระเจ้าตากสิน ๒๐ ล้านบาท หากสมทบกับงบประมาณททาง
ี
มหาราชยังปรากฏให้เห็นผ่านการจัดสร้างเหรียญ โรงพยาบาลจัดไว้แล้ว จะสามารถเปิดศูนย์หัวใจ และ
ทระลกสมเดจพระเจ้าตากสินมหาราช “รุ่น ๒๕๐ ปี ให้บรการผ้ป่วยได้ จงนาเรองดงกล่าวเรยนปรกษา
ี
�
็
ู
ั
ึ
ึ
่
ึ
ิ
ื
่
ี
�
กู้ชาติ” จานวน ๒ แบบ โดยผู้สมทบทุน ๕๐๐ บาท กับ พลเรือเอก วสินธ์ฯ ประธานมูลนิธิฯ และ
จะได้รบเหรียญ ๑ เหรยญ เพอเป็นทนทรพย์มอบให้ กรรมการมูลนิธิฯ ซ่งกรรมการมูลนิธิทุกท่าน
ั
่
ื
ึ
ี
ั
ุ
จังหวัดจันทบุรีผ่านกองทัพเรือ ในการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์ เห็นด้วย ทางมูลนิธิฯ จึงได้ออกหนังสือเชิญชวนผู้ม ี
เรือหลวงโพสามต้น ณ ท่าเทียบเรืออู่ต่อเรือสมเด็จ จิตศรัทธาร่วมกันบริจาคสมทบทุนการสร้างศูนย์
ึ
พระเจ้าตากสินมหาราช (อู่ต่อเรือเสม็ดงาม) ซ่งได้จัด หวใจ โดยทางโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้าจะจารก
ึ
ั
พิธีมังคลาภิเษก ณ ท้องพระโรง พระราชวังเดิม รายชื่อผู้บริจาค รายละ ๕๐๐,๐๐๐ บาท ขึ้นไป บนแผ่น
ี
ั
เม่อวันท ๒๖ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๑ โดยม ี หินอ่อน ติดต้งท่ศูนย์หัวใจ เพ่อร่วมกันเทิดพระเกียรต ิ
ื
ื
ี
่
ี
ิ
ื
่
พระเกจิอาจารย์จากจังหวัดท่สมเด็จพระเจ้าตากสิน สมเดจพระเจ้าตากสนมหาราช เนองในโอกาสวาระ
็
ี
้
ั
ั
มหาราชทรงเดินทัพผ่าน เข้าร่วมพิธีในคร้งน ท้งน ี ้ ๒๕๐ ปี แห่งการกอบกู้อิสรภาพพระราชทานชาติไทย
ื
มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้มอบเหรียญ (พ.ศ.๒๓๑๐ - พ.ศ.๒๕๖๐)” ซง พลเรอตร วชย
ึ
่
ี
ิ
ั
็
ื
ั
�
จานวน ๕,๐๐๐ เหรียญ ให้กองทัพเรือเพ่อพิจารณา มนสศริวทยา ผ้อานวยการโรงพยาบาลสมเดจ
ิ
�
ู
ิ
ั
ด�าเนินการแจกจ่ายก�าลังพลต่อไป พระปิ่นเกล้า (ในขณะน้น) ได้ให้การสนับสนุนโครงการ
พิชิตชัย หัวใจของมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน ดังกล่าว ทางโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า ได้จัด
ิ
ั
มหาราชต้งแต่เร่มก่อต้ง มีวัตถุประสงค์หลัก คือ พิธีเปิดศูนย์หัวใจโดยเรียนเชิญ พลเรือเอก นริส
ั
ั
การปรับปรุงโรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ประทุมสุวรรณ ผู้บัญชาการทหารเรือ (ในขณะน้น)
นาวิกศาสตร์ 16
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ู
ั
่
ั
ี
เป็นประธานเปิดศนย์หวใจ ในวนท ๑๗ เมษายน เห็นได้จากวัตถุประสงค์ของมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน
พุทธศักราช ๒๕๖๑ โดยมีนายทหารช้นผู้ใหญ่ มหาราชในปัจจุบัน ดังนี้
ั
ึ
�
ื
อดีตผู้บังคับบัญชา ผู้บริจาค ร่วมงานเป็นจานวนมาก ๑. มูลนิธิน้จัดข้นเพ่อเป็นการเทิดพระเกียรติคุณ
ี
�
สาหรับยอดการบริจาคเงินผ่านมูลนิธิสมเด็จพระเจ้า และเผยแพร่พระราชประวัติของสมเด็จพระเจ้าตากสิน
ตากสินมหาราชเพ่อสร้างศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลสมเด็จ มหาราช และสถาบันพระมหากษัตริย์ไทย ให้ปรากฏ
ื
ี
พระปิ่นเกล้า มยอดรวมทงสน ๒๔,๔๒๒,๑๐๐ บาท แก่ประชาชนชาวไทยและนานาอารยประเทศ มูลนิธ ิ
้
ั
้
ิ
�
ี
ซ่งมูลนิธิฯ ได้มอบเงินแก่โรงพยาบาลสมเด็จ สนับสนุนจัดทาการศึกษาค้นคว้าเก่ยวกับพระราชประวัต ิ
ึ
ี
ี
พระปิ่นเกล้า โดยมูลนิธิฯ ได้กันเงินจ�านวน ๕ ล้านบาท ท่เก่ยวข้องกับสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชในทุก ๆ ด้าน
ื
ไว้ดาเนินการจัดซ้อเคร่องมือทดสอบสมรรถภาพร่างกาย จากเอกสารโบราณ ศิลาจารึก จดหมายเหตุ รวมตลอด
�
ื
ื
กับเคร่อง VO2 Max ตามความต้องการของศูนย์หัวใจ ถึงหลักฐานต่าง ๆ ที่บ่งชี้ถึงความเป็นไป และเกี่ยวข้อง
และได้ส่งมอบอุปกรณ์เคร่องมือดังกล่าวให้กับศูนย์ กบสมเดจพระเจ้าตากสินมหาราช เพ่อให้ทุกคนได้ทราบ
ื
็
ั
ื
ี
หัวใจเป็นที่เรียบร้อยแล้ว และสานึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่านท่ได้
�
การดาเนินงานของมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน ทรงกอบกู้บ้านเมือง และสร้างผืนแผ่นดินให้ปรากฏ
�
มหาราชท่กล่าวมา จึงแสดงให้เห็นผลงานอันเป็นท ี ่ เป็นประเทศไทย ให้พวกเราได้อยู่อาศัยมาจนถึงทุกวันนี้
ี
ประจักษ์แก่สังคมไทยและสังคมโลก ปัจจุบันมูลนิธิฯ ๒. ด้านการสาธารณสุข ให้การอุปถัมภ์โรงพยาบาล
ื
ื
ได้ปรับคณะกรรมการใหม่ และย่นเร่องขอปรับวัตถ ุ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จังหวัดตาก กิจการ
ประสงค์ไปยังกระทรวงมหาดไทย เพ่อขยายขอบเขต ด้านสาธารณสุขต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นสถานพยาบาล
ื
�
ของการดาเนินงาน ครอบคลุมถึงการศึกษา และถวาย โรงพยาบาลต่าง ๆ ตามที่คณะกรรมการเห็นสมควร
พระเกียรติแด่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชผู้ทรง ๓. ด้านการศาสนาและศิลปวัฒนธรรม ให้การ
ิ
ี
เป็นหลักชัยของชาต ท่ไม่ได้พิชิตชัยชนะในการกอบกู้ สนับสนุนจัดให้มีกิจกรรมการท�าบุญ การจัดพระราชพิธี
ั
�
อิสรภาพของชาติไทยเท่าน้น แต่พระองค์ยังทรงพิชิต ต่าง ๆ ในวันสาคัญของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
หวใจของอาณาประชาราษฎร์สบมาทกยคทกสมย เพ่อถวายเป็นพระราชกุศล การจัดสร้างอนุสรณ์สถาน
ั
ั
ุ
ุ
ุ
ื
ื
พลเรือเอก ประพฤติพร อักษรมัต กับพลเรือเอก วสินธ์ สาริกะภูติ
นาวิกศาสตร์ 17
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
�
ี
อนุสาวรีย์ เหรียญ รูปหล่อ รูปปั้น ตลอดจนภาพวาด หรือ มหาราชท่ดาเนินงานมาอย่างต่อเน่องและจริงจัง
ื
ิ
ื
งานประติมากรรมต่าง ๆ การให้ความช่วยเหลือบูรณะ พลเรอเอก ประพฤตพรฯ ในฐานะรองประธาน
ซ่อมแซมโบราณสถาน โบราณวัตถุ การให้การสนับสนุน มูลนิธิฯ จึงได้ฝากแง่คิดแก่ผู้อ่านเพ่อให้ตระหนัก
ื
�
การจัดทาพิพิธภัณฑ์ขององค์กรศาสนาหรือเอกชน ถึงความสาคัญของพระมหากษัตริย์ไทยทุกพระองค์
�
ี
ี
ท่เก่ยวข้องกับพระราชประวัติของสมเด็จพระเจ้าตากสิน ดังนี้
มหาราช และสถาบันพระมหากษัตริย์ไทย “พระมหากษัตริย์ไทยทุกพระองค์ ทุกยุคทุกสมัย
๔. ด้านการศึกษา ให้การสนับสนุนอุปถัมภ์ นับต้งแต่สุโขทัย อยุธยา ธนบุรี และรัตนโกสินทร์ ราชวงศ์
ั
สถานศึกษา วัด ศาสนสถาน โรงเรียน ตลอดจนชุมชน จักรี ทรงเสียสละ หากคนไทยไม่มีพระมหากษัตริย์
ต่าง ๆ ท่เก่ยวข้องกับพระราชประวัติของสมเด็จ ครูอ้นเช่อว่า แม้แต่เงา เราก็คงไม่มี และเช่อว่าส่งท ่ ี
ิ
ี
ื
ื
ี
ิ
พระเจาตากสินมหาราช และสถาบนพระมหากษตรย์ไทย พระมหากษัตริย์มีพระราชประสงค์จากคนไทย คือ
้
ั
ั
ี
ี
๕. ด้านการป้องกันประเทศ และกิจกรรมท่เก่ยวข้อง ความรัก ความสามัคคี ครูอ้นขอฝากไว้ว่า เราทุกคน
ให้การช่วยเหลือทหาร ตารวจ ตลอดจนข้าราชการ จะต้องเสียสละ ปราศจากการโกงกิน ชาติไทยจะ
�
ี
ื
ื
พลเรือน ท่ได้รับการบาดเจ็บจากการสู้รบ ตลอดจน ไปรอดได้ ก็ต่อเม่อทุกคนมีความซ่อสัตย์ต่อแผ่นดิน
ราชการสงครามเพื่อเป็นการป้องกันประเทศ มีธรรมาภิบาล ประกอบด้วยความสุจริต ความรัก
ั
ั
๖. ด้านการสาธารณประโยชน์ และการให้ความ ความสามคค เอออาทร และร่วมกนสร้างสรรค์
ี
้
ื
ี
�
ื
้
ั
ั
ร่วมมือกับองค์การการกุศลอ่น ๆ ท่มีวัตถุประสงค์ สงคม นอกจากนน จะต้องน้อมนาพระจรยวตรของ
ั
ิ
้
ั
เพ่อการสาธารณประโยชน์ ท้งน ต้องไม่เป็นองค์การ พระมหากษัตริย์ไทยมาเป็นแบบอย่างของชีวิต”
ี
ื
ิ
้
ู
ั
้
่
ื
ท่เก่ยวข้องกับทางการเมืองไม่ว่าในกรณีใด ๆ ตามท ี ่ และทงหมดน คอเรองราวของมลนธสมเดจ
ี
ื
ิ
ี
ี
็
คณะกรรมการเห็นสมควร พระเจ้าตากสินมหาราช กับการตามรอยพระบาท
ิ
�
ี
ั
ปัจจุบัน สานักงานมูลนิธ ต้งอยู่ ณ วัดอินทาราม วีรมหากษัตริย์แห่งสยามประเทศท่จะยังคงจดจารึกไว้
�
่
ี
ี
เลขท ๒๕๖ ถนนเทอดไทย แขวงบางย่เรือ เขตธนบุร ี ในความทรงจาของคนไทยผู้มีเลือดรักชาติอย่างเข้มข้น
กรุงเทพมหานคร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เหล่าทหารเรือจะได้ยึดถือแบบอย่าง
แห่งความเสียสละแห่งองค์พระมหากษัตริย์ผู้พร้อม
เพื่อชาติ และราชนาวี พลีชีวิต อุทิศจิตวิญญาณเพ่อพิทักษ์รักษาแผ่นดิน
ื
จากความรักและศรัทธาในสมเด็จพระเจ้าตากสิน อันเป็นที่รักนี้ไว้ให้คงอยู่คู่ชาติและราชนาวีสืบไป
มหาราช ทาให้เกิดเป็นมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสิน
�
ึ
อน่ง มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชยังคงท�างานเพ่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชอย่างต่อเน่องและไม่ส้นสุด โดยก�าลัง
ื
ิ
ื
ื
ื
ี
จัดท�าโครงการสนับสนุนโครงการปรับปรุงศูนย์มะเร็ง ของโรงพยาบาลพระปกเกล้า จังหวัดจันทบุรี เพ่อให้พ้นท่จังหวัดจันทบุรี เป็นศูนย์มะเร็ง
ที่ทันสมัยเพิ่มขึ้นในภาคตะวันออกอีกแห่งหนึ่ง นอกจากศูนย์มะเร็ง ที่จังหวัดชลบุรี จึงขอเชิญชวนผู้มีจิตศรัทธาร่วมบริจาคเงินสนับสนุนโครงการฯ
ผ่านทางมูลนิธิฯ ดังนี้
บัญชีชื่อ มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
บัญชีออมทรัพย์ เลขที่ ๐๕๖ - ๒๕๐๔๔๒ - ๗
ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขา ซอยอารีย์สัมพันธ์
ิ
้
ุ
ั
กรณาแจงหลกฐานการโอนเงนใหคณ สรนดา จภาวง เลขามลนธฯ ๑๑๖/๗ ซอย ๓๙ ถนนพระราม ๖ แขวงสามเสนใน เขตพญาไท
ุ
้
ิ
ู
ิ
ิ
ิ
ู
ั
กรุงเทพมหานคร ๑๐๔๐๐ (สามารถหักภาษีได้)
ท้งน้ สามารถประสานรายละเอียดกับมูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้ท่ นาวาโท อาวุธ หล�าเพ็ชร หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘ ๐๙๔๑ ๕๕๓๖
ี
ั
ี
พร้อมติดตามเรื่องราวการเทิดพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชผ่านทางเฟซบุ๊ก มูลนิธิสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ได้อีกทางหนึ่ง
นาวิกศาสตร์ 18
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
(ตอนจบ)
ป๊อปปี้ สีเลือด
ตอนที่ ๓ (ตอนจบ) พลเรือตรี กรีฑา พรรธนะแพทย์
ี
๑๗. ป๊อปบ้สีเลือด
ี
ั
ื
ื
เม่อฝ่ายพันธมิตรมีชัยในสงครามโลกคร้งท่ ๑ พลเอก เซอร์ ดักกลาส เฮก แห่งกองทัพอังกฤษ ก็ได้เล่อนยศข้นเป็น
ึ
จอมพล เอิร์ล ดักกลาส เฮก (Marshal Earl Dougilas Haig) นับเป็นจอมพลคนแรกของประเทศ นอกจากน้ท่าน จอมพล เฮก
ี
�
ั
ี
ยังได้รับเงินจานวน ๑ แสนปอนด์จากรัฐสภาอีกด้วย ในระหว่างสงครามโลกคร้งท่ ๑ จอมพล เฮก เคยเป็นผู้บังคับบัญชา
้
ี
้
�
ี
�
ทหารบกท่ผ่านการสู้รบอย่างนองเลือดมาแล้วท่เมืองมองส์ (Mons) ลุ่มแม่นามาร์น (Marne) ลุ่มแม่นาเอสน์ (Aisne)
่
เมืองอปร์ (Ypres) ตลอดจนทปาซองเดล (Passhendaele) ทุก ๆ สมรภูมเขาได้นาทหารเข้าส้รบกบข้าศึกอย่างทรหด
ิ
ี
ู
�
ั
ี
�
ี
ั
และด้วยความยากลาบากถึงแม้ว่าบางคร้งเขาไม่สามารถจะรักษาสถานการณ์ไว้ได้ แต่ก็ไม่มีใครอีกแล้วท่จะเหมาะสมเท่า
ึ
หรือดีไปกว่านายพลผู้น้ หลังสงคราม จอมพล เฮก ได้เป็นผู้ก่อต้งองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกข้นในประเทศอังกฤษ
ี
ั
และถือเอาวันท่ ๑๑ พฤศจิกายน เป็นวันท่ระลึกทหารผ่านศึก ซ่งตรงกับวันสงบศึก ท่านจอมพล เฮก มีความคิดว่าควรจะ
ึ
ี
ี
ั
ี
ได้มีสัญญลักษณ์อย่างใดอย่างหน่งเพ่อเป็นอนุสรณ์ระลึกถึงทหารท่เสียชีวิตในสงครามโลกคร้งท่ ๑ ความคิดคานึงของ
ึ
�
ื
ี
ี
�
ท่านจอมพลผู้น้ได้หวนกลับสู่เหตุการณ์ในสมรภูมิฟลานเดอร์สอีกคร้ง ท้งในระหว่างสงครามกาลังดาเนินไปอย่างดุเดือด
ั
ั
�
ึ
และเม่อสงครามสงบลงแล้วได้มีการสร้างสุสานต่าง ๆ ข้นสาหรับฝังศพทหารท่เสียชีวิตไปในสมรภูมิฟลานเดอร์ส ต่อมา
ี
ื
�
ึ
ี
ได้มีปรากฏการณ์ธรรมชาติท่น่าประหลาดเกิดข้นในบริเวณสุสานทหารเหล่าน้น บริเวณหลุมฝังศพเหล่าน้มีดอกป๊อปปี้ป่า
ั
ี
สีแดงบานสะพร่งข้นปกคลุมจนแดงฉาน สวยสดตระการตา สวนดอกไม้สีแดงเหนือสุสานทหาร ท่ผ่านเข้ามาในจินตนาการ
ั
ี
ึ
ี
�
ี
�
ของท่านจอมพล ทาให้ท่านตัดสินใจได้ทันทีว่า สมควรท่จะนาเอาดอกป๊อปปี้สีแดงน้เป็นดอกไม้อนุสรณ์ทหารผ่านศึก
นอกจากน้แล้วสีแดงฉานของดอกป๊อปปี้ ยังเป็นเคร่องเตือนใจให้ระลึกถึงเลือดสีแดงของทหารท่ได้ทาแผ่นดินไว้ในสมรภูม ิ
ี
ี
ื
ฟลานเดอร์ส เพ่อประเทศชาติของเขาอย่างน่าคิด นอกจากน้ จอมพล เฮก ได้เคยอ่านบทกวีช่อ “ในท้องทุ่งฟลานเดอร์ส”
ี
ื
ื
ั
(In Flanders Fields) ซ่งได้บรรยายถึงการสู้รบท่เมืองอีปร์ และวีรกรรมของทหารหาญท่สมรภูมิฟลานเดอร์ส นอกจากน้น
ึ
ี
ี
ี
ั
ี
ี
ยังได้พรรณนาถึงดอกป๊อปปี้ป่าสีแดงท่ออกดอกสะพร่งอยู่ท่สมรภูมิฟลานเดอร์สอีกด้วย ท่านท่ร้อยกรองกวีบทน้ คือ จอห์น แมคเคร
ี
ั
(John Mc Crae) ผู้เป็นท้งนายแพทย์ และกวีชาวแคนาดา เม่อเกิดสงครามโลกคร้งท่ ๑ ได้อาสาสมัครเป็นนายแพทย์
ี
ื
ั
แห่งกองทัพแคนาดา หน่วยแรกท่ส่งไปยังประเทศฝร่งเศส แนวรบท่เขาประจาอยู่ เป็นแนวหน้าท่เมืองอีปร์ จากการรบอย่าง
ั
ี
�
ี
ี
ดุเดือดนองเลือดท่สุดท่ปาซองเดล (Passchandaele) เขาได้เห็นการสูญเสียชีวิตทหารอย่างน่าเวทนา ทหาร ๔ นาย ท่ออก
ี
ี
ี
ั
�
ึ
�
สู่ยุทธภูมิจะต้องเป็นศพเสียหน่ง ทหารช้นผู้น้อยเป็นจานวนมากมีโอกาสทาสงครามได้เพียง ๔ วัน แล้วก็ต้องกลายเป็นศพ
�
ี
ึ
ื
ทาให้เขาเกิดความประทับใจในวีรกรรมของทหารพันธมิตรข้นมา ท่ได้ต่อสู้อย่างกล้าหาญเพ่อความยุติธรรม และอุดมการณ์
้
ั
ู
อย่างสงส่ง จึงได้ดลใจให้เขาพรรณนาออกมาเป็นกวบทนน ต่อมาเขาไดย้ายไปประจาทโรงพยาบาลเมือง บโลญ (Boulogne)
ี
ู
�
่
ี
้
ี
�
ได้รับยศเป็นพันโท และถึงแก่กรรมท่เมืองน้นเองด้วยโรคนิวมอเนีย ด้วยเหตุดังกล่าวมาน้เองจึงทาให้จอมพล เฮก ได้นาดอก
ี
ั
�
ั
ี
ป๊อปปี้สีเลือดเป็นสัญญลักษณ์ของทหารผ่านศึกอย่างน่าพึงพอใจท่สุด และได้แพร่หลายรู้จักไปท่วโลก
นาวิกศาสตร์ 20
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
จอมพล เอิร์ล ดักกลาส เฮก แห่งกองทัพอังกฤษ
MARSHAL Earl Douglas Haig
ต้นคิด ดอกป๊อปปี้สีแดง
จอห์น แมคเคร นายแพทย์ และกวี ชาวแคนาดา
John Mc Crae
นาวิกศาสตร์ 21
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
“IN FLANDERS FIELDS” by John Mc Crae
“ในท้องทุ่งฟลานเดอร์ส” แปลเป็นไทย โดย ดร.กระจ่าง พันธุมนาวิน
In Flanders fields the poppies blow ในท้องทุ่งฟลานเดอร์ ดอกป๊อปปี้แกว่งไกวไสว
Between the crosses, row on row, อยู่ระหว่างแถวไม้กางเขน แถวแล้ว ก็แถวเล่า
That mark our place; and in the sky ซึ่งบอกที่อยู่ของพวกเรา และในห้วงนภา
The larks, still bravely singing, fly เสียงนกลาร์ค*ที่บินร้องเพลงอย่างกล้าหาญ
Scarce heard amid the guns below. แทบจะไม่ได้ยินบนพื้นดิน เพราะถูกกลบด้วยเสียงปืน
We are the dead, short days ago, เราคือคนตายแล้ว เพียงไม่กี่วันก่อน
We lived, felt dawn, saw sunset glow, เรายังมีชีวิต รับรู้แสงอรุณ ยลแสงอาทิตย์อัสดง
Loved and were loved, and now we lie รักและได้รับความรัก แต่บัดนี้เรานอน
In Flanders fields. ในท้องทุ่งฟลานเดอร์ส
Take up our quarrel with the foe: จงน�าการต่อสู้ของเราไปเผชิญกับศัตรู
To you from failing hands we throw จากแขนที่อ่อนล้าของเรา เราโยน
The torch; be yours to hold it high คบเพลิงให้ท่าน เพื่อชูให้สูง
If you break faith with us who die ถ้าท่านปฏิเสธค�าขอของเราผู้วายชนม์นี้
We shall not sleep, though poppies grow เราจะไม่หลับ แม้ดอกป๊อปปี้จะเบ่งบาน
In Flanders fields. ในท้องทุ่งฟลานเดอร์ส
ดอกป๊อปปี้ นกลาร์ค
*นกลาร์ค Larks : นกกระจาบฝน ร้องเพลงขณะบินกระพือลม เสียงไพเราะมาก
นาวิกศาสตร์ 22
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
๑๘. ดอกป๊อปปี้
ึ
ึ
ึ
ี
ึ
ดอกป๊อปปี้ (Poppy) เป็นต้นไม้ตระกูลหน่งซ่งมีหลายชนิด ชนิดหน่งคือต้นฝิ่น อีกชนิดหน่งเป็นไม้ดอกท่ปลูกไว้ในสวน
หรือข้นอยู่ท่วไปในป่าในทุ่ง ดอกป๊อปปี้โดยท่วไปจึงมิได้หมายความว่า จะต้องเป็นดอกฝิ่นเสมอไป แต่ดอกฝิ่นก็เป็นไม้
ึ
ั
ั
ึ
ชนิดหน่งในตระกูลของป๊อปปี้ ป๊อปปี้ป่า Papaver rhosae เป็นไม้ล้มลุกตระกูลเดียวกับฝิ่น Papaver somniferum เป็นวัชพืช
ี
ั
ิ
ในท้องทุ่งท่วยุโรปเหนือ และอเมริกา ชาวนาไถและพรวนกลบท้งในแปลงไร่นา จึงข้นตามขอบทุ่งและชายป่า เมล็ดท่ตก
ึ
ึ
และฝังกลบในดิน ใช้เวลานานหลายปีกว่าจะทยอยงอกโดยธรรมชาติ ซ่งไม่ปรากฏหนาแน่นเป็นทุ่ง แต่ในสนามรบ
ื
ท่ทุ่งฟลานเดอร์ส มีการยิงปืนใหญ่ใส่กันและกันเป็นแสน ๆ นัด ฝังร่างทหารที่แหลกลาญนับหม่น แรงระเบิดทาให้ดินตอนล่าง
�
ี
ึ
ั
ึ
ฟุ้งกระจายข้น และกลบลงไปใหม่นับคร้งไม่ถ้วน เมล็ดป๊อปปี้นับล้าน ๆ เม็ด ถูกระเบิดไถพรวนข้นจากใต้ดินก็งอกงาม แล้ว
้
่
่
�
้
ี
ุ
่
่
์
่
ี
ุ
๋
็
ึ
่
้
ั
เจรญหนาแนนดวยไดปยจากซากศพของทหาร จงบานเตมทงฟลานเดอรสอยางไมเคยมทไหนมากอน สาหรบตนปอปบ ี ้
ิ
๊
ี
ี
ั
ี
ท่ข้นในยุทธภูมิฟลานเดอร์ส จะเป็นชนิดใดพันธุ์ใดน้นก็สุดท่จะเดาได้ เรียกว่า FLANDERS POPPY ดูจะเหมาะสมท่สุด
ึ
๑๙. ดอกป๊อปบ้บานในอังกฤษ
ี
เม่อจอมพล เฮก ใช้ดอกป๊อปปี้สีแดงเป็นสัญลักษณ์ของทหารผ่านศึกอย่างเหมาะสมท่สุดแล้ว ในวันท ่ ี
ื
ี
�
ี
๑๑ พฤศจิกายน ค.ศ.๑๙๑๘ (วันสงบศึก) จึงเป็นวันสาคัญวันหน่งของประเทศอังกฤษ ในวันน้จะมีการขายดอกป๊อปปี้สีแดง
ึ
ึ
ื
ซ่งเป็นดอกไม้ท่ประดิษฐ์ข้น เร่ขายไปตามถนนหนทาง ประชาชนก็ต่างพากันซ้อดอกไม้ด้วยความภูมิใจ เงินรายได้จากการ
ี
ึ
ื
ื
่
ี
ื
ี
ขายดอกปอปปนาไปเป็นทนเพ่อชวยเหลอทหารผานศก เม่อป ค.ศ.๑๙๖๘ (พ.ศ.๒๕๑๑) รายไดจากการขายดอกปอปป และ
้
่
ึ
�
้
ุ
้
๊
๊
ี
บริจาคในวันทหารผ่านศึกเป็นจานวนเงินถึง ๑,๒๗๒,๒๖๓ ปอนด์ (ประมาณ ๗๖ ล้านบาท) ตามอนุสาวรีย์ท่ระลึกสงคราม
ี
�
หรือสุสานทหารทุกหนแห่ง จะมีผู้คนไปวางช่อดอกไม้ และพวงมาลากันเนืองแน่น ณ โบสถ์เวสต์มินสเตอร์ องค์พระประมุข
ั
ของประเทศจะเสด็จฯ ไปร่วมพิธีทางศาสนาด้วย หลังจากน้นจึงจะเสด็จฯ ไปทรงวางพวงมาลา ณ สุสานทหารนิรนาม
ิ
ี
เม่อได้เวลา ๑๑๐๐ จะมีการยืนสงบน่งไว้อาลัยแด่ดวงวิญญาณของผู้กล้าหาญ ท่สละชีพในสงครามเป็นเวลานาน ๒ นาท ี
ื
แตรเด่ยวเป่าเพลงนอน เพ่อความสงบสุขแห่งดวงวิญญาณเหล่าน้น บรรยากาศ ณ สุสานแห่งน้นสงบน่ง เยือกเย็น วังเวง
ื
ี
ั
ั
ิ
ชวนให้จินตนาการถึงภาพนักรบ ผู้กล้าหาญเหล่าน้นกาลังต่อสู้กับข้าศึก อย่างทรหด เสียงครวญครางจากผู้บาดเจ็บ แล้ว
�
ั
ิ
�
ิ
ึ
ก็ค่อย ๆ ดับลงไปคนแล้วคนเล่า แล้วพิธีสาคัญก็ส้นสุดลงอย่างน่าซาบซ้ง และสมเกียรติย่ง
ั
ี
ี
ิ
ี
แรกเร่มเดิมทีนั้นก็ถือเอาวันสาคัญวันน้เป็นวันท่ระลึกทหารผ่านศึกในสงครามโลกคร้งท่ ๑ ต่อมาได้เกิดสงครามโลก
�
คร้งท่ ๒ ข้นอีก ทหารพากันไปตายทสมรภูมิฟลานเดอร์สอีกไม่น้อย
ึ
ี
่
ี
ั
ี
เม่อวันท่ ๑๑ พฤษภาคม ค.ศ.๑๙๔๐ เวลา ๐๔๓๐ กองทัพเยอรมันเร่มบุกประเทศเนเธอร์แลนด์ เบลเยียม และ
ิ
ื
ิ
ี
ลักเซมเบิร์ก ช่วเวลาไม่ก่ช่วโมงลักเซมเบิร์กก็ยอมจานนต่อกองทัพนาซีโดยส้นเชิง
�
ั
ั
�
ี
�
การพ่ายแพ้ของเบลเยียมเป็นการสูญเสียกาลังต้านทานท่สาคัญของฝ่ายพันธมิตร ทาให้กองทัพอังกฤษ และฝร่งเศส
�
ั
ั
่
ื
่
ี
่
่
ื
ั
ั
ี
ี
่
ทอยในแนวรบดานทะเลเหนอ ตกอยูในทคบขนตองล่าทัพกลับมายงดนเครก (Dunkirk) เมอวนท ๒๖ พฤษภาคม ค.ศ.๑๙๔๐
้
ู
่
ั
ั
ิ
้
์
กองทัพยานยนต์ของเยอรมันไล่โจมตีติดตามไม่ลดละ ต้อนกองทัพฝร่งเศส และอังกฤษไปแออัดกันอยู่อย่างหนาแน่น
ั
�
�
ตรงหัวหาดของเมืองดันเคิร์ก อังกฤษต้องระดมกาลังทางอากาศ เข้าทาการคุ้มครองการลาเลียงทหารลงเรือกลับเกาะอังกฤษ
�
�
อย่างสุดความสามารถ และได้ฉวยโอกาสในวันท่มีหมอกหนาทึบ เข้าดาเนินการถอย โดยใช้เรือรบ ๒๒๐ ลา และเรือลาเลียง
�
ี
�
�
ื
อ่น ๆ รวมท้ง เรือพาย เรือแจวของประชาชน อีก ๖๕๐ ลา บรรทุกทหารถอยหนีกลับไปยังเกาะอังกฤษ ระหว่างลาเลียง
�
ั
ก็ถูกฝ่ายเยอรมันโจมตีมิได้หยุดย้ง ท้งทางเคร่องบิน และปืนใหญ่ การลาเลียงเป็นไปอย่างทุลักทุเล ๙ วันในนรกท่ดันเคิร์ก
ั
ี
�
ื
ั
ั
ั
น้น ทหารอังกฤษท้งหมด ๔๐๐,๐๐๐ นาย รอดตายไปได้ ๓๕๐,๐๐๐ นาย และกว่ากองทัพอังกฤษจะหลุดจากดันเคิร์กไปได้
นาวิกศาสตร์ 23
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ี
�
ก็ต้องสูญเสียกาลังทหารสังเวยสมรภูมิฟลานเดอร์สไปถึง ๓๐,๐๐๐ นาย และในวันท่ ๓ มิถุนายน ค.ศ.๑๙๔๐ เยอรมันก ็
ยึดครองเมืองดันเคิร์กได้โดยเด็ดขาด
ั
ี
ั
ด้วยเหตุน้ประเทศอังกฤษจึงได้รวมเอาวีรกรรมของทหารผ่านศึกในสงครามโลกท้ง ๒ คร้ง เข้าไว้ด้วยกันในวันท ่ ี
๑๑ พฤศจิกายน แล้วได้ยึดถือเป็นประเพณีปฏิบัติสืบต่อมาจนกระทั่งทุกวันนี้ และทุกประเทศในโลกเสรีก็ได้ยอมรับ
เอาดอกป๊อปปี้สีแดงน้เป็นสญญลักษณ์ของการระลึกถึงทหารผ่านศึก สาหรบวนท่ระลึกทหารผ่านศกของอังกฤษ
ั
ึ
ั
�
ั
ี
ี
ี
วันน้บางทีเรียกกันว่า “วันป๊อปปี้” (POPPY DAY)
๒๐. ดอกป๊อปบ้บานในออสเตรเลีย
ี
ในประเทศออสเตรเลีย เท่าท่ได้เคยเห็นมาเม่อปี พ.ศ.๒๕๐๕ ก็มีวันทหารผ่านศึก และมีประเพณีเก่ยวกับ
ี
ื
ี
ี
ดอกป๊อปปี้สีแดงเช่นเดียวกับประเทศอังกฤษ ตลอดจนวางพวงมาลา ช่อดอกไม้ตามอนุสาวรีย์ท่ระลึกแห่งสงคราม
ท่วประเทศในวันน้น ถ้าผู้ใดเดินถนนโดยไม่มีดอกป๊อปปี้กลัดติดท่หน้าอก ก็รู้สึกว่าออกจะเขิน ๆ เพราะใคร ๆ เขาก ็
ั
ี
ั
ั
ซ้อดอกป๊อปปี้กันท้งเมือง ในนครซิดนีย์ (Sydney) เมืองหลวงของรัฐนิวเซาท์เวลส์ (New South Wales) มีการ
ื
สวนสนามของทหารผ่านศึกท่ยังมีชีวิตอยู่ในตอนเช้ามืด มีการวางพวงมาลาท่อนุสาวรีย์ทหารผู้วายชนม์ท ่ ี
ี
ี
มาร์ตินเพลซ (Martin Place) และในรัฐอ่นของออสเตรเลียก็คงมีการทาพิธีราลึกถึงวีรกรรมของทหารผ่านศึก
�
ื
�
เช่นเดียวกัน วันทหารผ่านศึกของออสเตรเลียใช้ดอกป๊อปปี้เป็นสัญญลักษณ์เช่นเดียวกับอังกฤษ แต่ท่แตกต่างกับ
ี
ี
อังกฤษก็คือ ออสเตรเลียถือเอาวันท่ ๒๕ เมษายน เป็นวันท่ระลึกทหารผ่านศึก และเรียกว่า “วันแอนแซค” (ANZACS DAY)
ี
ANZACS หมายถึงกองทหารของเครือจักรภพอังกฤษ ซ่งมีทหารของออสเตรเลีย กับนิวซีแลนด์รวมกัน
ึ
(Australian New Zealand Army Corps)
ึ
ิ
ี
ในสงครามโลกคร้งท่ ๑ เมื่อเดือนเมษายน ค.ศ.๑๙๑๕ ฝ่ายอังกฤษได้เร่มแผนยกพลข้นบกตามจุดต่าง ๆ ท่คาบสมุทร
ั
ี
ี
�
กัลลิโปลี (Gallipoli) โดยใช้กาลังทหารจากอังกฤษ และแอนแซค (ออสเตรเลีย – นิวซีแลนด์) ด้วย พยายามท่จะยึดช่องแคบ
ดาร์ดาเนลส์ (Dardanelles) ของตุรกีต่อไป
ี
วันท่ ๒๕ เมษายน ค.ศ.๑๙๑๕ เป็นวันท่กองทัพแอนแซค ทาการยกพลข้นบกท่กัลลิโปลี โดยใช้เรือโบต
ี
ึ
�
ี
ี
�
ลาเลียงทหารจากเรือประจัญบาน และเรือพิฆาต เข้าสู่ชายหาดกัลลิโปลี ณ ตาบล ท่เรียกว่า แอนแซคโคฟ (Anzacs Cove)
�
ื
ี
แต่เม่อข้นไปถึงชายหาดแล้วต้องติดอยู่ท่เชิงเขาสูง ไหนจะต้องคอยหลบกระสุนปืนจากทหารตุรกีท่ระดมยิงมาจากท่สูง
ี
ี
ึ
�
้
�
้
ไหนจะต้องประสบกับการขาดแคลนนาด่มจนแทบจะบ้าคล่งตลอดการรบในฤดูร้อน ซายังถูกซาเติมจากโรคบิด และไข้จับส่น
ั
ื
ั
�
้
ิ
ทหารล้มตายเพราะโรคร้ายย่งไปกว่าตายเพราะอาวุธข้าศึก กองทัพแอนแซคต้องเข้าตะลุมบอนกับทหารตุรกีระหว่าง
ื
ดาบปลายปืนกับดาบสองคม ทหารแอนแซคแออัดยัดเยียดรวมอยู่ในสนามเพลาะหลุมเดียวกันกับซากศพของเพ่อน ทุกหน
ื
ทุกแห่งเกล่อนไปด้วยศพจนกระท่งหิมะโปรยปรายลงมาสู่สมรภูมิในฤดูหนาวของเดือนพฤศจิกายน ค.ศ.๑๙๑๕ พายุหิมะ
ั
ี
่
ท่กระหนาพัดมาอย่างไม่ทันรู้เน้อรู้ตัวได้กวาดเอาทหารลงทะเลไปเกือบสามร้อยคน และท่ต้องแข็งตายเพราะความ
ี
ื
�
หนาวเหน็บและความเย็นเยือกอีกนับร้อย ๆ คน ในท่สุดฝ่ายอังกฤษจึงจาต้องถอนทหารละท้งกัลลิโปลีไปด้วยความจาใจ
ี
�
�
ิ
ี
ด้วยเหตุน้ วันดอกป๊อปปี้บานในออสเตรเลีย จึงเป็นวันท่ ๒๕ เมษายน และเรียกว่า
ี
“วันแอนแซค”
นาวิกศาสตร์ 24
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
๒๑. ประเทศสยามเข้าร่วมในสงครามโลก
ี
ั
�
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงตัดสินพระทัยนาประเทศสยามเข้าสู่สงครามโลกคร้งท่ ๑ โดยประกาศ
สงครามกับเยอรมนี และออสเตรีย – ฮังการี ในวันท่ ๒๒ กรกฎาคม ค.ศ.๑๙๑๗ (พ.ศ.๒๔๖๐) ซ่งเป็นเหตุการณ์
ี
ึ
ภายหลังท่สงครามในยุโรปได้ผ่านไปแล้ว ๓ ปี
ี
ี
กองจับเรือเชลยของราชนาวีสยามเป็นเหล่าแรกท่ได้กระทาหน้าท่สงคราม ในวันท่สยามประกาศสงคราม
ี
ี
�
ั
ี
ี
ั
ี
ี
่
�
่
ื
ั
กบเยอรมน และออสเตรย – ฮงการเมอวนท ๒๒ กรกฎาคม พ.ศ.๒๔๖๐ นาโดยนายนาวาตรี หลวงหาญสมุท
(บุญมี พันธุมนาวิน) เป็นผู้บังคับกองจับเรือเชลย ประชุมนายทหารเรือ ๓๗ นาย เพ่อทาการจับยึดเรือเชลย
ื
�
ี
ท่ห้องประชุมราชนาวิกสภาเพ่อนากาลังพล ๔๐๔ นาย เข้าทาการจับยึดเรือเชลยซ่งเป็นเรือสินค้าเยอรมนีท่หลบหน ี
ึ
�
�
ี
�
ื
�
ี
�
ั
ิ
้
ภัยสงครามเข้ามาพักอาศัยตามลาแม่นาเจ้าพระยา เรือท่จับยึดได้รวมท้งส้น ๒๕ ลา คิดเป็นเงินราคาของเรือ
�
ท้งหมดประมาณ ๑๙๖ ล้านบาทเศษ (ราคาค่าของเงินในสมัยน้น) จับเชลยได้ ๑๓๗ คน
ั
ั
“คร้นเม่อได้ประกาศสงครามต่อเยอรมนี และออสเตรีย - ฮังการีแล้ว ราชนาวีเป็นเหล่าแรกท่ได้กระทาหน้าท่สงคราม
ี
�
ื
ั
ี
ี
คือจับคร่าห์ศัตรูตามท่ได้ปรากฏมาแล้ว”
พันแหลม
ี
จาก “สมุทสาร” วารสารของราชนาวีสมาคมแห่งกรุงสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ ปีท่ ๔ เล่ม ๓๗ มกราคม ๒๔๖๐
เร่อง “สยามจาเปนต้องมีนาวี ฤา?” (พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลท่๖)
ื
�
ี
กระทรวงกลาโหมได้ประกาศรับทหารอาสาสมัคร คัดเลือกทหารได้ ๑,๒๕๐ นาย จัดแบ่งเป็น ๓ กอง คือ กองรถยนต์
ั
ื
กองบิน และกองพยาบาล ทหารไทยได้เดินทางถึงเมืองมาเซย์ (Marseille) ประเทศฝร่งเศส เม่อ ๓๐ กรกฎาคม ค.ศ.๑๙๑๘
ี
(พ.ศ.๒๔๖๑) มีนักเรียนไทยในต่างประเทศสมัครเป็นทหารอาสาอีก ๔๐ นาย ไปรออยู่ท่ฝร่งเศสแล้ว ทหารไทยท่เข้าสมรภูม ิ
ี
ั
้
ครงนส่วนใหญ่เป็นทหารกองรถยนต์ ทาหน้าท่ลาเลียงทหาร และอาวธยุทโธปกรณ์ให้แก่ทหารฝร่งเศสในย่านกระสุนตก
ุ
ี
้
ั
ั
�
�
ี
ั
�
ี
บางคร้งได้เข้าทาการสู้รบในแนวรบท่สาคัญ ๆ ได้แก่ เมืองแรงม์ (Reims) ป้อมแวร์เดิง (Verdun) และท่อัลซาค (Alsace)
ี
�
�
�
ั
ส่วนกองบินน้น กาลังทาการฝึกหัดอยู่ ยังมิทันจะจบ ฝ่ายเยอรมันก็ยอมแพ้เสียก่อน จึงมิได้ออกทาการรบ
�
เมื่อสงครามยุติลงแล้ว เมื่อวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ค.ศ.๑๙๑๘ (พ.ศ.๒๔๖๑) กองรถยนต์ของไทยยังคงท�าหน้าที่
ี
�
ี
ี
ลาเลยงถอนทหารกลบเช่นเคย ก่อนท่จะได้มีโอกาสเข้าร่วมพิธีฉลองชัยชนะท่กรุงปารีส วันท่ ๒๑ กันยายน ค.ศ.๑๙๑๙
ี
ั
ั
(พ.ศ.๒๔๖๒) หน่วยอาสาสมัครกลับถึงกรุงเทพฯ หมดท้ง ๓ กอง
ึ
ั
อนุสรณ์จากสงครามโลกคร้งท่ ๑ ท่ได้สร้างข้นไว้ คือ “วงเวียน ๒๒ กรกฎา” สร้างข้นเป็นอนุสรณ์ในวันประกาศสงคราม
ี
ี
ึ
ี
�
�
กับฝ่ายเยอรมัน และ “อนุสาวรีย์ทหารอาสา” ซ่งทาพิธีบรรจุอัฐิทหารท่เสียชีวิตในสงครามโลกคร้งท่ ๑ จานวน ๑๙ นาย
ึ
ี
ั
เม่อวันที ๒๔ กันยายน พ.ศ.๒๔๖๒
ื
แต่ไม่มี อนุสรณ์ในการจับเรือเชลย ซ่งเป็นวีรกรรมทหารเรือ ๔๐๔ นาย แห่งราชนาวีสยามท่เข้าสู่สงครามโลกคร้งท่ ๑
ึ
ั
ี
ี
เป็นเหล่าแรก
“นานไปเขาก็ลืม”
นาวิกศาสตร์ 25
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
วันที่ ๒๒ กรกฎาคม พ.ศ.๒๔๖๐
ราชนาวีเป็นเหล่าแรกที่ได้กระท�าหน้าที่สงคราม
เรือกลไฟเข้าเทียบเรือเชลย ทหารเรือก�าลังปีนบันไดขึ้นท�าการจับเรือเชลย
นายนาวาตรี หลวงหาญสมุท คณะทหารเรือที่ท�าการจับยึดเรือเชลย
ผู้บังคับกองจับเรือเชลย
บนเรือเชลยที่จับยึดได้
นาวิกศาสตร์ 26
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ห้องประชุมราชนาวิกสภาในปัจจุบัน ห้องเดียวกันนี้เมื่อ ๑๐๓ ปีก่อน
นายนาวาตรี หลวงหาญสมุท ใช้เป็นห้องประชุมนายทหารเรือ ๓๗ นาย เพื่อท�าการจับเรือเชลย
วงเวียน ๒๒ กรกฏา
อนุสาวรีย์ทหารอาสา อนุสาวรีย์พลทหารผ่อง อมาตยกุล
สงครามโลกครั้งที่๑
นาวิกศาสตร์ 27
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖
ทรงต้อนรับ
จอมพล จอฟเฟร ของฝรั่งเศส
ผู้บัญชาการกองทัพทั่วไปคนแรกของพันธมิตร ระหว่างสงครามโลกครั้งที่๑
และเป็นผู้แทนรัฐบาลของฝรั่งเศส มาเยี่ยมเยือนประเทศต่าง ๆ ฝ่ายตะวันออก
(ที่มา : หนังสือ “ที่ระลึกสยามรัฐพิพิธภัณฑ์สวนลุมพินี” พระพุทธศักราช ๒๔๖๘)
นาวิกศาสตร์ 28
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙
ทรงวางพวงมาลา “วันทหารผ่านศึก”
วันที่ ๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๑๒ ณ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
(ภาพจากกองประชาสัมพันธ์ ส�านักงานเลขานุการองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก)
๒๒. ป๊อปปี้บานในเมืองไทย
�
ั
นอกจากประเทศไทยได้ส่งทหารอาสาสมัครไปทาการสู้รบในแนวหน้าของสงครามโลกคร้งท่ ๑ แล้ว ประเทศไทย
ี
�
�
ั
ึ
ั
ิ
�
�
ยังจาต้องเข้าร่วมในการสู้รบ และทาสงครามอีกหลายคร้งหลายครา ทาให้มีจานวนทหารผ่านศึกเพ่มข้นอีกมาก จึงได้จัดต้ง
ึ
องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกข้น ประกาศใช้พระราชบัญญัติองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกอย่างเป็นทางการ เม่อวันท่ ี
ื
๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๔๙๑ ด้วยเหตุดังน้ จึงได้ยึดถือเอาวันท่ ๓ กุมภาพันธ์ เป็น “วันทหารผ่านศึก” ตลอดมา
ี
ี
ั
ึ
ึ
ื
มีพิธีวางพวงมาลา ณ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ซ่งสร้างข้นเป็นอนุสรณ์แด่ผู้เสียชีวิตคร้งกรณีพิพาทอินโดจีน เม่อปี
�
พ.ศ.๒๔๘๓ - พ.ศ.๒๔๘๔ และเป็นอนุสาวรีย์กลางแห่งการเทิดเกียรติวีรชนแด่ ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตารวจ
ี
ี
ั
และพลเรือน ท่เสียชีวิตในการสงคราม คร้งต่อ ๆ มา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลท่ ๙ ได้เสด็จ
พระราชด�าเนินมาทรงวางพวงมาลาด้วยพระองค์เอง เมื่อวันที่ ๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๑๒ ประกอบพิธีทางศาสนาพุทธ
ศาสนาคริสต์ และศาสนาอิสลามเป็นประจาทุกปี องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกในส่วนภูมิภาคทุกแห่ง
�
ั
ท่วราชอาณาจักร ก็ได้จัดให้มีพิธีฉลองวันทหารผ่านศึกเช่นเดียวกับส่วนกลาง สโมสรสงเคราะห์ครอบครัวทหารผ่านศึก
ซึ่งเป็นสาขาขององค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกได้ดาเนินการจัดทาดอกป๊อปปี้สีแดงออกจาหน่าย เผยแพร่ตามแบบอย่าง
�
�
�
ของประเทศอังกฤษ และประเทศในโลกเสรีเป็นครั้งแรก ในปี พ.ศ.๒๕๑๒ รายได้จากการขายดอกป๊อปปี้นี้ได้น�าไปเป็น
่
้
�
ั
ทนสาหรบใชจายในการสงเคราะห์ทหารผ่านศึกและครอบครัว
ุ
ื
ี
ดอกป๊อปปี้ได้บานแล้วในเมืองไทย เม่อวันท่ ๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๑๒
*จอมพล ป.พิบูลสงคราม เป็นประธานในพิธีเปิดอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ นาวิกศาสตร์ 29
เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๘๕ ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
พิธีวางพวงมาลาวันทหารผ่านศึกที่อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ วันที่ ๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๖๓
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๑๐ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้
พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ ประธานองคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์
วางพวงมาลา เนื่องในโอกาสวันทหารผ่านศึกประจ�าปี ๒๕๖๓
(ภาพจากกองประชาสัมพันธ์ ส�านักงานเลขานุการองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก)
นาวิกศาสตร์ 30
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ผู้สละชีวิต เพื่ออุทิศให้แก่ชาติ
นาวิกศาสตร์ 31
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
นาวิกศาสตร์ 32
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ภาพในห้องบรรจุอัฐิ ของอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ
นาวิกศาสตร์ 33
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
“ทหารผ่านศึกเป็นผู้มีเกียรติ เพราะได้เสียสละประโยชน์สุขส่วนตัว
แม้กระทั่งเลือดเนื้อและชีวิต เพื่อบ้านเมืองและส่วนรวม”
พระบรมราชโองการ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙
วันที่ ๒๓ มกราคม พุทธศักราช ๒๕๓๓
นาวิกศาสตร์ 34
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
อนุสรณ์ทหารผ่านศึก
๒๓. อนุสรณ์ทหารผ่านศึก
ึ
ี
ึ
ในปี พ.ศ.๒๕๑๖ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศก ได้จัดสร้างรูปปั้นอนุสรณ์ทหารผ่านศึกข้น ท่บริเวณสนามหญ้าหน้าตึก
�
้
อานวยการขององค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก รูปปั้นทาด้วยบรอนซ์ ต้งอยู่บนแท่นล้อมรอบด้วยนาพุ ลักษณะรูปปั้น
ั
�
�
เป็นรูปคน ๑๐ คน ซ่งหมายถึงทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตารวจ และพลเรือน แถวท่ยืน ๕ คน ยกแขนท้ง ๒ ชูข้น
ึ
ี
�
ั
ึ
ี
ั
เหนือศีรษะ หมายถึงอุดมการณ์ ท้ง ๕ คนหันหลังให้กับปลอกกระสุนขนาดใหญ่ แถวท่น่งอีก ๕ คนหันหน้าเข้าหา
ั
ปลอกกระสุน กอดคอกันล้อมรอบอยู่รอบนอก หมายถึงความสามัคคีอันเป็นบ่อเกิดแห่งพลังท่จะใช้ป้องกันประเทศชาต ิ
ี
ปลอกกระสุนหมายถึงการสู้รบ ท่ปลายด้านบนของปลอกกระสุนมีเปลวไฟลุกโชติช่วง หมายถึงดวงวิญญาณของวีรชน
ี
ื
อันเป็นอมตะ ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตารวจ และพลเรือน เหล่าน้ ได้ร่วมมือกันสู้รบเพ่อรักษาอธิปไตยของ
�
ี
�
ื
ประเทศชาติด้วยอุดมการณ์ อันสูงส่ง โดยเอาชีวิตเข้าแลก ท่านตายเพ่อเราอยู่รอด วีรกรรมของท่านจะจารึกอยู่ในความทรงจา
�
และควรแก่การสรรเสริญสาหรับอนุชนรุ่นหลังช่วกัลปาวสาน
ั
นาวิกศาสตร์ 35
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
๒๔. อนุสรณ์จากสงคราม
ึ
อย่าได้เกิดข้นอีกเลย
สุสานทหารอังกฤษที่เมืองปาชองเดล (Passchendaele) ประเทศฝรั่งเศส
นาวิกศาสตร์ 36
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
สุสานทหารฝรั่งเศสชื่อ The Notre Dame de Lorette ที่ฝังศพทหาร ๔๐,๐๐๐ นาย
ใกล้เมืองอาราส ฝรั่งเศสตอนเหนือ
สุสานแห่งชาติ Arlington ที่ Washington D.C. สหรัฐอเมริกา
นาวิกศาสตร์ 37
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
TOWER OF LONDON RED POPPIES
ทะเลดอกป๊อกปี้สีแดงที่หอคอยแห่งลอนดอน
ทะเลดอกป๊อปปี้สีแดง
ั
ื
การแสดงเพ่อเป็นอนุสรณ์แห่งการครบรอบ ๑๐๐ ปี ของการประกาศสงครามโลกคร้งท่ ๑ (ค.ศ.๑๙๑๔ – ค.ศ.๒๐๑๔)
ี
ด้วย “ทะเลของดอกป๊อปปี้สีแดง” จานวน ๘๘๘,๒๔๖ ดอก แทนจานวนทหารอังกฤษ เครือจักรภพและอาณานิคม ท่เสียชีวิต
�
�
ี
ี
ั
ี
ี
ในสงครามโลก คร้งท่ ๑ (ดอกละ ๑ คน) ระหว่างวันท่ ๗ กรกฎาคม ถึงวันท่ ๑๑ พฤศจิกายน ค.ศ.๒๐๑๔
ี
ื
ื
ผลงานน้เกิดจากศิลปินเคร่องปั้นเซรามิค (ceramic) ช่อ พอล คัมมินส์ (Paul Cummins) ผู้ได้รับแรงบันดาลใจ
จากบทกวีของทหารนิรนามรายหน่งเม่อเร่มสงคราม ซ่งข้นต้นว่า “The blood swept lands and seas of red…”
ึ
ื
ิ
ึ
ึ
ี
(“ธรณีท่โชกเลือด และท้องทะเลสีแดง...”) ปั้นดอกป๊อปปี้ด้วยมืออาสาสมัคร ๑๗,๐๐๐ คน ใช้เวลา ๔ เดือน
ศิลปินเลือกหอคอยแห่งลอนดอนเป็นสถานที่แสดง โดยทยอยกันปักดอกป๊อปปี้สีแดงที่หอคอยระหว่างการผลิต
เร่มปักดอกป๊อปปี้ดอกแรกท่ขอบหน้าต่างบานหน่ง เรียกว่า “Weeping Window” (หน้าต่างแห่งการร้องไห้) เม่อวันท ี ่
ื
ึ
ี
ิ
ั
ั
๗ กรกฎาคม ค.ศ.๒๐๑๔ (พ.ศ.๒๕๕๗) แล้วทยอยปักให้ลดหล่น และกระจายด่งสายเลือดของผู้วายชนม์จนลงท่วม
ี
คูแห้ง (dry moat) รอบหอคอย เรียกว่า “The Wave” (ลูกคล่น) สายเลือดดอกป๊อปปี้เหล่าน้ได้รับการเปิดเป็นทางการ
ื
ื
ื
ี
ื
ิ
เม่อวันท่ ๕ สิงหาคม ค.ศ.๒๐๑๔ และเร่มมีพิธีอ่านรายช่อผู้เสียชีวิตอย่างเป็นทางการ ขณะพระอาทิตย์ตกดินวันละ ๑๘๐ ช่อ
ี
ั
พร้อมท้งเป่าแตรนอน ต้งแต่วันท่ ๑ กันยายน เป็นต้นมา ดอกป๊อปปี้ดอกสุดท้ายถูกปักโดยนักเรียนนายทหาร (cadet)
ั
ื
ื
ี
อายุ ๑๓ ปี ช่อ Harry Hayes ในวันท่ ๑๑ พฤศจิกายน ค.ศ.๒๐๑๔ ซ่งตรงกับวันสงบศึก เม่อปี ค.ศ.๑๙๑๘
ึ
มีผู้เข้าชมงานน้ไม่น้อยกว่า ๕ ล้านคน รวมท้ง สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธท่ ๒ แห่งบริเตนใหญ่ พร้อมด้วย
ั
ี
ี
ดยุก แห่งเอดินบะระ พระราชสวาม ี
นาวิกศาสตร์ 38
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
หน้าต่างแห่งการร้องไห้ WEEPING WINDOW
น�้าตาไหลหลั่งดังสายเลือดของดอกป๊อปปี้สีแดง
TOWER OF LONDON RED POPPIES
นาวิกศาสตร์ 39
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
นาวิกศาสตร์ 40
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
๒๕. ลงท้าย
ไม่มีผู้ใดเลยที่ปรารถนาสงคราม แต่ก็ต้องกระท�าแม้จะเป็นการฝืนใจ
ขอขอบคุณสงครามโลกครั้งที่ ๓ ถ้าหากว่าจะไม่เกิดขึ้น
นาวิกศาสตร์ 41
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ื
ี
ท่มาของเร่อง ป๊อปปี้สีเลือด
�
๑. คาบรรยายเร่อง “จุดมุ่งและหลักการสงคราม” โดย พลเรือตรี อมร ศิริกายะ (พลเรือเอก)
ื
ี
ั
�
ื
๒. คาบรรยายโดยสังเขป เร่อง “บทเรียนทางยุทธศาสตร์ในสงครามโลกคร้งท่ ๑” โดย นาวาเอก ประพัฒน์ จันทวิรัช (พลเรือเอก)
ี
๓. “สงครามโลกคร้งท่ ๑” โดย หม่อมราชวงศ์ ชนม์สวัสด์ ชมพูนุช
ั
ิ
๔. “๒๗ ล้านศพใน ๔ สงครามใหญ่” โดย อุดม ประมวลวิทย์
ั
๕. “สงครามโลกคร้งท่ ๒” โดย นาวาเอก หนู แจ่มผล
ี
๖. “ไทยกับสงครามโลกคร้งท่ ๑” โดย โอภาส เสวิกุล
ี
ั
ี
๗. หนังสือท่ระลึก “สยามรัฐพิพิธภัณฑ์สวนลุมพินี พระพุทธศักราช ๒๔๖๘”
ี
๘. หนังสือท่ระลึก “วันสถาปนากระทรวงกลาโหม ๘ เมษายน ๒๔๙๖”
ุ
ั
ั
ุ
ิ
ื
ั
ิ
ุ
๙. หนังสอ “ผ่านศึกสาร” ฉบับพเศษ ๓ กมภาพนธ์ ๒๕๑๔ , ฉบับพเศษ ๓ กมภาพนธ์ ๒๕๑๕ , ฉบับท ๒ กมภาพนธ ๒๕๑๖
ี
์
่
๑๐. บทความ “ดอกไม้อนุสรณ์ทหารผ่านศึก” พ.ศ.๒๕๑๓
๑๑. “The Manchester Guardian” HISTORY of the WAR
๑๒. “The Great War” by the Rt. Hon. WINSTON S. CHURCHILL C.H.,M.P
๑๓. “The Story of WORLD WAR I” by ROBERT LECKIE
๑๔. “BELGIUM” VISYA BOOKS by THERESE HENROT ENGLISH VERSION BY ROBERT ERICH WOLF AND THE AUTHOR
๑๕. “GALLIPOLI” by ROBERT RHODES JAMES
๑๖. Encyclopedia Britannica
๑๗. Encyclopdia Americana
๑๘. Chamber,s Encyclopedia
๑๙. An Encyclopedia of World History
๒๐. The New Universal Library
๒๑. Encyclopedia International
๒๒. WORLD WAR I by RICHARD OVERLY
๒๓. วิกิพีเดีย สารานุกรมเสร ี
ขอบคุณ ที่ช่วยหาข้อมูล และภาพประกอบ
๑) กองประชาสัมพันธ์ ส�านักงานเลขานุการองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก
๒) ดร.กระจ่าง พันธุมนาวิน
๓) นาวาเอก ธาตรี ฟักศรีเมือง
๔) อภิสมัย โรจนชีวะ
๕) โอบเดือน (นุด) คชรินทร์
* ท่านท่เคยอ่าน “ป๊อปปี้สีเลือด” ฉบับกุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๑๗ มาแล้ว
ี
ึ
จะเห็นว่า “ป๊อปปี้สีเลือด” ฉบับกุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๖๓ ซ่งเป็น “ของเก่าเล่าใหม่”
มีความแตกต่างกว่ากันเยอะเลย *
นาวิกศาสตร์ 42
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ยุทธศาสตร์ชาติทะเล
พลเรือโท พัน รักษ์แก้ว
ี
ื
�
กล่าวนา เร่องน้มีหลายหัวข้อ : ยุทธศาสตร์ ที่สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง) ได้ทรงสร้าง
ยุทธศาสตร์ชาติ ยุทธศาสตร์ทะเล และชาติทะเล กรุงศรีอยุธยา ชาวโปรตุเกสมาถึง มาเป็นคณะทูตจาก
ี
�
ั
ั
ั
็
่
ั
ั
้
ื
อนเปนหวข้อททงปะปนกนและแยกกน อาจงงงวยบ้าง ผู้สาเร็จราชการมะลากา ช่ออาลบูเควิก (Albuquerque)
ิ
ตามประสาเร่องของยุทธศาสตร์ ท่เม่อผู้เขียนเร่มเรียนวิชา ฉะน้นตัวทูต คือ อูอารต เฟอนันเดซ (Duarte Fernandez)
ื
ั
ี
ื
ั
ึ
ิ
“ยุทธศาสตร์” ขณะยศนาวาตรีปีเดียว ครูยุทธศาสตร์ยศ นับได้ว่าเป็นฝร่งคนแรกซ่งมาถึงถ่นไทย คนไทยรับรอง
ิ
พลเรือตรีบอกไว้ว่า “เข้าเรียนยุทธศาสตร์แล้วเร่มรู้สึกว่า คณะชาวโปรตุเกสอย่างดี (เจ้าชีวิต พระเจ้าวรวงศ์เธอ
วิงเวียน ไม่รู้เรื่อง แสดงว่าก�าลังจะรู้เรื่องแล้ว” พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์)
ื
ื
เน้อเร่อง วาสโกดากามา (Vasco de Gama) ต้นเดือนกรกฎาคม พ.ศ.๒๕๖๒ มีบทความใน
ชาวโปรตุเกส เดินทางเรือโดยผ่านแหลมใต้ของทวีป หนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์ (ต.ค.๒๕๖๒) ว่า “พ.ศ.๒๕๖๒
แอฟริกา สาเร็จเรียบร้อยไม่มีอันตราย ต่อจากน้นชาว ครบรอบวาระ ๓๕๐ ปี ท่สานักวาติกันสถาปนาโบสถ์ และ
�
�
ั
ี
ึ
ึ
โปรตุเกสก็ทยอยกันมาทวีปเอเชียมากข้นตลอด ซ่งเป็น เป็นรากฐานของศาสนาคริสต์ แห่งสยามในปี พ.ศ.๒๒๑๒”
�
ั
ฝร่งชาติแรกท่มาถึงเอเซียอาคเนย์ มาสอนศาสนาบ้าง แต่แล้วเอกอัครราชทูตโปรตุเกสประจาประเทศไทย
ี
ื
มาทาการค้าขายบ้าง เม่อพยายามจะสอนศาสนา หรือ Francisco Vaz Patto แย้งว่า แม้บทความนั้นระบุว่าโบสถ์
�
ี
ื
ึ
ั
ื
ค้าขาย ฝร่งก็จะมักเกิดปะทะกับชาวเอเชียพ้นเมือง เม่อ เซนต์โจเซฟในกรุงศรีอยุธยาท่เกิดข้นจากการมาถึงกรุง
ั
รบกันแล้วส่วนมากฝร่งก็มักจะชนะ เพราะเวลาน้นฝร่ง ของชาวโปรตุเกสอันเป็นการถูกต้อง แต่ตามความเป็นจริง
ั
ั
ิ
มีความรู้ทางวิทยาศาสตร์ก้าวหน้ากว่าชาวเอเชีย มีอาวุธ น้นชาวโปรตุเกสเร่มมายังกรุงสยามใน พ.ศ.๒๐๕๔ ท่ ๕๖ ปี
ั
ี
ยุทธภัณฑ์ดีกว่า ในไม่ช้าดินแดนของชาวเอเชียก็ตกเป็น ต่อมาใน พ.ศ.๒๑๑๐ พระโปรตุเกส ๒ รูป มาถึง
เมืองข้นตลอดมา ในรัชสมัยของสมเด็จพระรามาธิบดีท่ ๒ กรุงศรีอยุธยาเพ่อเป็นพระประจากองทหารโปรตุเกสใน
ื
ึ
�
ี
ชาวโปรตุเกสได้เข้ายึดดินแดนของชาวมลายูแถวเมือง กรุงศรีอยุธยา และมีการสร้างโบสถ์คริสต์ในเวลาต่อมา
�
มะลากาได้อย่างแน่นแฟ้น เพราะมีชัยชนะเม่อทาการรบกับ (บางกอกโพสต์ ๑๑ ก.ค.๒๕๖๒) อันสรุปได้ว่า ชาวโปรตุเกส
ื
เจ้าสุลตานชาวมลาย ู เป็นชาวยุโรปชาติแรกท่มาถึง และต้งม่นศาสนาคริสต์
ั
ี
ั
ในปี พ.ศ.๒๐๖๑ (ค.ศ.๑๕๑๘) ราว ๑๖๐ ปี ภายหลัง ในกรุงศรีอยุธยามามากกว่า ๓๕๐ ปี ซ่งท่านทูตโปรตุเกส
ึ
ว่าถึง ๕๐๘ ปีทีเดียว (จาก พ.ศ.๒๐๕๔) ด้วยการเดินทาง
ทางทะเล ท้งน้ ชาวโปรตุเกสเป็นชาวยุโรปชาติแรกท ี ่
ี
ั
เดินเรือจากทวีปยุโรปอ้อมทวีปแอฟริกาท่ามกลาง
ื
คล่นลมแรงเข้าสู่มหาสมุทรอินเดีย (The sea
remembers : Peter Throckmorton นักโบราณคดี
ใต้น�้า ชาวอเมริกา)
ปรากฏการณ์ของชาติและชาวโปรตุเกสดังกล่าว
ข้างต้นแล้ว บ่งชได้แน่นอนว่าโปรตุเกสเป็นชาตทะเล
ิ
้
ี
(Maritime Nation) และชาวโปรตุเกสเป็นนักผจญภัย
นาวิกศาสตร์ 43
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ึ
�
ทางทะเลหรือชาวทะเล ทาให้ฝังใจมานานว่าวันหน่ง
คงได้ไปโปรตุเกส
ี
ต้นปี พ.ศ.๒๕๖๒ ครอบครัวลูกสาวไปเท่ยว
เมืองนอกกัน หลานชายวางแผนไปแอฟริกาใต้ นัยว่า
จะไปซาฟารีทานองน้น จึงโอ้โลมปฏิโลมเขาว่าไป
�
ั
�
ึ
โปรตุเกสเถอะ ซ่งโอ้โลมได้สาเร็จ น่งเคร่องบินจาก
ื
ั
กรุงเทพฯ แวะดูไบ ใช้เวลาบินราว ๑๓ ชั่วโมง ก็ถึงกรุง
ลิสบอน (Lisbon) ของโปรตุเกส ปรากฏว่าพวกโปรตุเกส
ื
เรียกช่อเมืองหลวงของเขาว่า “ลิสบัว” (Lisboa)
ถามไถ่ได้ความว่า ลิสบอนเป็นไปตามท่ชาวอังกฤษ
ี
เรียกขานกัน และโดยท่ภาษาอังกฤษเป็นภาษาสากล
ี
ของโลก เมืองหลวงของโปรตุเกสจึงเป็น “ลิสบอน” ไปตาม
บริบทของโลก
ภาษาอังกฤษเป็นภาษาสากลก็ด้วย “ สมุททานุภาพ ”
อย่างแท้จริง กล่าวคือ ในยุคล่าอาณานิคม “ดวงอาทิตย์
ั
ไม่ตกในจักรวรรดิอังกฤษ” โดยอังกฤษได้อาณานิคม เป็นหัวหอกในการค้าขายทางทะเลท่วโลก กลายเป็น
มากกว่าใคร ๆ ต้งแต่อเมริกาเหนือท้งทวีป ส่วนใหญ่ ประเทศทรารวยของโลก และเป็นประเทศทครองโลก
ั
ี
่
�
่
ี
ั
่
ของทวีปแอฟริกา ส่วนมากของทวีปเอเชีย โดยเฉพาะ ได้ในที่สุด – commands the riches of the world
ิ
อย่างย่งท่อินเดีย ทวีปออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ and consequently the world itself. ปราชญ์อังกฤษ ;
ี
�
รวมทั้งการควบคุมช่องทาง และเส้นทางเดินเรือที่ส�าคัญ Sir W. Raleigh (ค.ศ.๑๕๕๒ - ค.ศ.๑๖๑๘) ทาให้ A.T. Mahan
ไว้เกือบทั้งหมด เช่น ยิบรอลต้าคุมทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ขณะเป็นนาวาเอกท่วิทยาลัยสงครามทางเรือสหรัฐ
ี
ช่องแคบมะละการะหว่างมหาสมุทรอินเดียกับแปซิฟิก (U.S. Naval War College) ศึกษาประวัติของชาต ิ
�
ิ
แหลมกู๊ดโฮปหัวเล้ยวแอฟริกาด้านใต้ ฟอล์กแลนด์ ย่งใหญ่ของโลกจากประโยชน์ของทะเล เกิดคาว่า
ี
ี
ท่อเมริกาใต้ เป็นต้น ท้งน้ ภายหลังการยุทธท่ ทราฟัลการ์ “ชาติทะเล” (Maritime Nation) และ “สมุททานุภาพ”
ี
ี
ั
ี
วันที่ ๒๑ ตุลาคม ค.ศ.๑๘๐๕ (พ.ศ.๒๓๔๘ หรือปลาย (Sea Power) อันโดยสรุปหมายความถึง ชาติท่มีทะเล
ี
รัชสมัยรัชกาลที่ ๑ กรุงรัตนโกสินทร์) โดยทัพเรืออังกฤษ และมีประชากรท่ “ทะเลน้นเป็นเหมือนถ่นของเรา จะขอ
ิ
ั
ั
ี
้
ิ
รบชนะทัพเรือผสมฝร่งเศสกับสเปนอย่างเด็ดขาดแล้ว เฝาตราบจนชีวิตเราส้น” และอานุภาพของชาติท่เกิดจาก
ั
ก็ไม่มีกองทัพเรือชาติใดท้าทายทัพเรืออังกฤษได้เลย การใช้ทะเลให้ชาติมีความม่งค่ง และม่นคงแข็งแรง
ั
ั
(no large fleets remained to challenge our naval เม่อคณะเดินทางถึงกรุงลิสบอนได้เช่ารถตู้เพ่อใช้
ื
ื
supremacy. (History of the Royal Navy – A. Geil ในการเดินทาง ๙ วันในโปรตุเกส จากลิสบอนขึ้นเหนือ
ั
Hampshire, ๑๙๘๒) ไปยังปอร์โต (Porto) ท้งสองเมืองอยู่ชายฝั่งมหาสมุทร
ี
�
อังกฤษอันเป็นประเทศท่เป็นเกาะมีขนาดไม่ใหญ่โต แอตแลนติกอันเป็นเมืองเก่าแก่และสาคัญของโปรตุเกส
อะไรนัก มีพลเมืองเป็นชาวทะเลไปโดยปริยาย ประกอบกับ ปอร์โตเคยเป็นเมืองหลวงท่ปัจจุบันเป็นเมืองท่าใหญ่
ี
ุ
ุ
ั
มผู้นาประเทศทกยคทุกสมย ใช้ทะเลเป็นสอในการ และเมืองการค้า ที่น่ากล่าวถึงคือ สนามฟุตบอลของสอง
ี
�
ื
่
ี
ขยายพลังอานาจของชาติ จึงพยายามมีและใช้กองทัพเรือ เมืองน้เป็นแหล่งท่องเท่ยวท่คนไปดกนมาก สนามและ
ี
ี
ู
ั
�
นาวิกศาสตร์ 44
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ทีมฟุตบอลเบนฟิกา (Benfica) ของลิสบอนจุคนได้
ี
ื
ื
๖ หม่นคน ในขณะท่สนามและทีมปอร์โตจุได้ ๕ หม่นคน
ั
ท้งสองทีมมีช่อเสียงและเก่งกาจระดับโลก ภายในอาคาร
ื
มีพิพิธภัณฑ์แสดงประวัติ และเกียรติภูมิของทีมที่เต็มไป
ด้วยรูปภาพ รูปปั้น และรางวัลที่ได้รับอย่างมากมาย
จากปอร์โตเร่มเดินทางลงใต้สู่เมืองชายแดนต่อกับ
ิ
ี
ึ
สเปนท่ถึงใต้สุดก็ย้อนข้นเหนือสู่เมืองชายทะเลกลับ
ลิสบอน แต่ละเมืองมีแหล่งท่องเท่ยวเป็นโบสถ์ วิหาร
ี
พระราชวัง ป้อมปราการ ฯลฯ ที่น่าสังเกตก็คือ ฝาผนัง
อาคาร และตามถนน ประดับด้วยกระเบ้องลวดลาย นอกจากการเป็นชาติทะเลแล้ว โปรตุเกสยังเป็น
ื
ั
อาหรับ เพราะแขกมัวร์อยู่กินท่โปรตุเกสก่อนฝร่ง “ชาติหลังคาบ้านสีส้ม” อีกด้วย กล่าวคืออาคาร
ี
ื
ี
ป้อมค่ายชาวแขกประจันหน้ากับป้อมปราการชาวฝร่ง บ้านเรือนท่มีหลังคาไม่ใช่ดาดฟ้าเรียบ ต่างใช้กระเบ้อง
ั
มีหลายแห่ง เมืองต่าง ๆ ของโปรตุเกสอยู่บนเนินเป็น แผ่นเล็กสีส้มท�าหลังคา ตัวอาคารเป็นสีอ่อน หรือสีขาว
ี
ั
ื
ส่วนมาก เขตเมืองเก่ามีถนนแคบ ๆ ลาดชัน ปูด้วยแผ่นหิน ดังน้นเม่ออยู่ในท่สูงแล้วมองลงมาจะเห็นบ้านเมือง
ั
ขับรถชิดขวา เขาใช้แตรรถน้อยมาก จักรยานยนต์ เป็นสีส้มท้งเมือง ไม่ทราบว่าเป็นประเพณีนิยม หรือ
ี
ั
ิ
ั
มีน้อย ท่มีก็เป็นบ๊กไบค์ท้งน้น และไม่เคยเห็นคนขับ ประเทศบัญญัติให้ใช้สีส้มกัน
ื
จักรยานยนต์ไม่ใส่หมวกนิรภัยเลย รถยนต์เป็นรถยุโรป กลับถึงเมืองไทยก็พบประกาศ เร่อง ยุทธศาสตร์ชาต ิ
กับญี่ปุ่นพอ ๆ กัน แต่รถแท็กซี่เห็นแต่รถยุโรปที่ค่าแท็กซี่ (พ.ศ.๒๕๖๑ - ๒๕๘๐) ที่ใน “ค�าน�า” ของยุทธศาสตร์
แพงมาก ภาษีมูลค่าเพิ่ม (Value Added Tax หรือ VAT) บอกว่า “เป็นยุทธศาสตร์ฉบับแรกของประเทศไทยตาม
ั
ั
ท่น่ร้อยละ ๒๓ ถนนหนทางสะอาดเรียบร้อยท้งถนน รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย” และใช้ต้งแต่วันท ่ ี
ี
ี
ในเมืองและทางหลวง กลางสี่แยกของถนนมักมีอนุสาวรีย์ ๘ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๖๑ เป็นต้นไป
ั
ื
ิ
พระมหากษัตริย์เดิม นักบวช วีรบุรุษ เมืองชายทะเล ต้งแต่เร่มเรียนรู้เร่องยุทธศาสตร์ในโรงเรียนของ
ั
่
ื
ั
ี
ุ
ื
ื
ั
มีสมอเรือโบราณประดับท่วไป ลวดลายตามทางเดินเป็น กองทพเรอทหนกไปทางยทธศาสตร์ทางเรอ หรอ
ี
ื
ลายคล่น ลายเชือกของชาวเรือ ตามอ่าวชายทะเลมีเรือใบ ยุทธศาสตร์ทหารเรือ หรือยุทธศาสตร์ทะเล ท่ต้องโยง
ื
ุ
ู
ทอดสมออย่มากทกแห่ง แวะไปทพิพธภัณฑ์ทางเรอ มาจากยุทธศาสตร์ชาติ ก็โมเมเอาว่ายุทธศาสตร์ชาต ิ
ี
่
ิ
แห่งชาติ (National Maritime Museum) ในลิสบอน เป็นอย่างนั้น เมื่อได้เป็นผู้บัญชาการวิทยาลัยเสนาธิการ
ี
ี
ก็ได้ชมความเป็น “ชาติทะเล” และ “ชาวทะเล” ของ ทหารท่เก่ยวข้องกับยุทธศาสตร์ทหารโดยตรง ก็ทึกทัก
ี
ี
โปรตุเกส ซ่งทางออกของพิพิธภัณฑ์แสดงแผนผัง เอาว่ายุทธศาสตร์ชาติจะเป็นอย่างน้ ไปเรียนท่วิทยาลัย
ึ
�
ี
กองทัพเรือโปรตุเกสท่ด้านบนเป็นเรือใบ (Tall Ship) ป้องกันราชอาณาจักร พ.ศ.๒๕๓๐ (วปอ.๓๐) ท่เรียนและทา
ี
ั
๒ ล�า ตามด้วยด้านล่างที่เป็นเรือสมัยใหม่ และได้ซื้อของ ยุทธศาสตร์ชาติท้งปี เป็นหลัก โดยประเมินยุทธศาสตร์ชาต ิ
ื
�
ี
ท่ระลึกเป็นเคร่องมือเดินเรือโบราณทาด้วยทองเหลือง ตามต�าราของสหรัฐอเมริกา ได้ยุทธศาสตร์ชาติหลายเล่ม
รูปวงกลม แสดงองศาตามขอบวงกลม และมีเข็มข้าง จากคณะนักศึกษาที่เก็บสงบเสงี่ยมอยู่ในตู้ ที่หลาย ๆ รุ่น
�
ั
บนเหมือนแบร่งได้ ด้านหน้าบอก 1605 ด้านหลังว่า เรียนกันคงเป็นเช่นน้น ไม่ได้ถูกนาไปใช้อย่างเป็นทางการ
ิ
ั
ั
ASTROLABIO ATOCHA - 3 ไม่รู้แปลว่าอะไร ราคา ๕๐ ยูโร เรียนยุทธศาสตร์ในเมืองไทย ต้งแต่โรงเรียนช้นต้น ๆ
กลับมาเป็นที่ระลึก จนถึงชั้นสูง เรียนโดยวิธีตรง ๆ ตั้งแต่ค�าจ�ากัดความของ
นาวิกศาสตร์ 45
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ยุทธศาสตร์ โครงสร้าง และการประเมิน วิเคราะห์ปัจจัย เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญา
ี
์
้
์
ุ
ุ
้
่
ตาง ๆ ตามโครงสรางยทธศาสตรจนไดยทธศาสตรออกมา ของเศรษฐกิจพอเพียง” ท่หมายความว่า จากการเป็น
ึ
�
แต่ตอนเป็นนาวาโทได้ไปศกษาหลักสตร Command ประเทศกาลังพัฒนาจะเป็นประเทศพัฒนาแล้วในห้วง
ู
ี
้
ี
่
ี
ี
ที่ US Naval War Collage ท่ปรับหลักสูตรใหม่ เวลาน ด้วยวิธการเศรษฐกิจพอเพยงทเข้าใจกันได้ว่า
ี
่
ี
ั
ตามปรัชญา “ไม่มีสวนดอกกุหลาบในวิทยาลัย” ของ ก้าวไปอย่างมนคง ไม่เสยง ไม่ก้าวกระโดด จากน้น
่
ั
ผู้บญชาการวิทยาลัยในขณะน้น เรียนร่วมกับนายทหาร ก็เป็นการประเมิน “ปัจจัยและแนวโน้มท่คาดว่าจะ
ี
ั
ั
ิ
ื
ต่างชาติและอเมริกันเกือบ ๒๐๐ คน เร่มด้วยหมวด ส่งผลต่อการพัฒนาประเทศ” ภายใต้เง่อนไขโครงสร้าง
ิ
วิชายุทธศาสตร์และนโยบาย (Strategy and Policy) ประชากร โครงสร้างเศรษฐกจ สภาพสงคม สภาพ
ั
เวลาราว ๔ เดือน แจกหนังสือให้แต่ละคน “ต้องอ่าน” ภูมิอากาศ สิ่งแวดล้อมและปัจจัยการพัฒนาต่าง ๆ
๕ - ๖ เล่ม และให้เอาหนังสือ “ควรอ่าน” จากห้องสมุด ผู้ท่ประเมินยุทธศาสตร์ชาติภายใต้เง่อนไขดังกล่าว
ื
ี
ไปอ่าน (ห้องสมุดเปิดตลอด ๒๔ ช่วโมง โดยการยืม ข้างต้น คือ คณะกรรมการยุทธศาสตร์ท่ได้แต่งต้งคณะ
ั
ั
ี
และคืนหนังสือให้ใส่ใบยืม และหนังสือที่คืน ใส่กล่องไว้) กรรมการจัดท�ายุทธศาสตร์ชาติด้านต่าง ๆ รวม ๖ คณะ
ั
เวลาเช้ามีการบรรยาย และซักถามกับอาจารย์ นักเรียน ได้แก่ คณะกรรมการด้านความม่นคง ด้านการสร้างความ
�
ี
แต่ละคนถูกให้เขียนบทความตามหัวข้อท่กาหนดแล้ว สามารถในการแข่งขน ด้านการพฒนาและเสรมสร้าง
ั
ิ
ั
�
ถ่ายเอกสารแจก สาหรับการสัมมนาเป็นคณะโดนกัน ศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ ด้านการสร้างโอกาสและความ
คนละหลายหัวข้อ ไม่มีการบอกว่ายุทธศาสตร์หมายความ เสมอภาคทางสังคม ด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพ
ว่าอย่างไร ไม่มีโครงยุทธศาสตร์ อาจารย์บอกว่า ชีวิตท่เป็นมิตรต่อส่งแวดล้อม ด้านการปรับสมดุลและ
ี
ิ
ี
ค�าจ�ากัดความยุทธศาสตร์มีสัก ๒๕ อย่าง ชอบอย่างไหน พัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ ท่ประเทศไทย
่
ั
ั
ิ
ก็อธิบายไปอย่างน้น ดูไปแล้วเป็นการเรียนยุทธศาสตร์ จะต้องปฏิบตตามยุทธศาสตร์ ๖ ด้าน เพอบรรล ุ
ื
จากประวัติศาสตร์การสงคราม เร่มต้งแต่สงครามกรีก วิสัยทัศน์ไทย ใน ๒๐ ปีข้างหน้า
ั
ิ
โบราณก่อนครสตกาล ๔๐๐ กว่าปี ระหว่างกรกเหนอ คณะกรรมการผู้จัดท�ายุทธศาสตร์ด้านต่าง ๆ ย่อม
ิ
ื
ี
ื
�
กับกรีกใต้ การเมือง และการสงครามยุคล่าอาณานิคม ต้องใช้เง่อนไขท่กาหนดไว้ในการประเมินยุทธศาสตร์
ี
และในยุโรปสมัยกลาง สงครามระหว่างสงครามโลกคร้งท ่ ี ด้านของตน เมื่อพิจารณาเงื่อนไขเหล่านั้น ได้แก่ โครงสร้าง
ั
หนึ่งและสอง สงครามเกาหลี สงครามเวียดนาม และ ประชากร โครงสร้างเศรษฐกิจ สภาพสังคม สภาพภูม ิ
ิ
ี
ั
่
สงครามเย็น เรียนวิธีน้รู้สึกว่ายุทธศาสตร์ค่อยซึมเข้าไป อากาศ สงแวดล้อมและปัจจยการพฒนาต่าง ๆ แล้ว
ั
ี
ในหัว แต่ งง ๆ กับเรื่องยุทธศาสตร์ชาติอยู่ดี เมื่อพบ เห็นได้ว่า ไม่มีเง่อนไขใดเลยท่ระบุ หรือแม้พาดพิงว่า
ื
ี
ี
ยุทธศาสตร์ชาติท่ว่าเป็นฉบับแรกของประเทศไทยก็ดีใจ ประเทศไทยมีทะเล ทะเลท่มีศักยภาพเสริมสร้าง
ั
ั
เพราะยุทธศาสตร์ที่เห็น และร�่าเรียนมาเป็นยุทธศาสตร์ ความม่นคง ม่งค่ง ตามวิสัยทัศน์ของยุทธศาสตร์ชาติ ท้งน ้ ี
ั
ั
ึ
ื
ี
ท่ใช้แล้ว หรือของปลอมที่อุปโลกน์ข้นเพ่อการศึกษา หากมีเง่อนไขสภาพภูมิศาสตร์ หรือสภาพภูมิประเทศ
ื
ื
ต่างกับยุทธศาสตร์ฉบับน้ท่เป็นของจริงอย่างเป็นทางการ ทานองเง่อนไขสภาพภูมิอากาศ ก็จะบอกว่าประเทศไทย
ี
ี
�
ี
�
สาหรับช่วงเวลาอนาคต ๒๐ ปี จึงสนใจในกรรมวิธีร่าง อยู่ตรงท่ใดของโลกและมีทะเล อย่างไรก็ตามพบว่า
ยุทธศาสตร์ และเผื่อแก้งงได้บ้างตามประสาที่ได้ร�่าเรียน มีเร่องของทะเลโผล่อยู่ในยุทธศาสตร์ด้านความม่นคง
ื
ั
มาพอสมควร และตามนัยยะทหารเรือเก่า (Old Sailor) หัวข้อปลีกย่อย ๔.๒.๔ ในหัวข้อย่อย ๔.๒ การป้องกัน
ั
ยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี (พ.ศ.๒๕๖๑ - ๒๕๘๐) และแก้ไขปัญหาที่มีผลกระทบต่อความม่นคง จาก
บอกวสัยทัศน์ว่า “ประเทศไทยมีความมนคง ม่งค่ง ย่งยน หัวข้อ ๔ ประเด็นยุทธศาสตร์ชาติด้านความม่นคง
ั
ั
ั
ั
่
ั
ิ
ื
นาวิกศาสตร์ 46
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ื
ี
ื
ี
ท่เม่อเร่องของทะเลเป็นหัวข้อปลีกย่อย ทะเลก ็ พาณิชย์ท่จะเป็น ๑ ใน ๔ ขององค์ประกอบสมุททานุภาพ
ปลีกย่อยไปด้วยในยุทธศาสตร์ชาติ ก็เพราะว่าองค์กองเรือรบ ฐานทัพเรือ และท่าเรือมีอยู่
ื
ั
หัวข้อปลีกย่อย ๔.๒.๔ การรักษาความมั่นคง และ พอสมควรแล้ว ส่วนเร่องเรือพาณิชย์ล้าหลังแม้กระท่ง
ั
ิ
ผลประโยชน์ทางทรพยากรธรรมชาต และสงแวดล้อม เพื่อนบ้าน กล่าวคือ เราเคยมีบริษัทเดินเรือทะลที่ใช้เรือ
่
ิ
ั
ทงทางบกและทางทะเล บอกยทธศาสตร์ว่า “โดย สินค้าเยอรมัน ซึ่งไทยยึดไว้เมื่อเริ่มสงครามโลกครั้งที่ ๑
ุ
้
�
ส่งเสริมศักยภาพ และความเข้มแข็งของกองทัพ (ไทยประกาศสงครามต่อเยอรมัน) บริษัทดาเนินงานได้
ี
ี
หน่วยงานท่เก่ยวข้องและภาคประชาชนให้สามารถ ๑๐ กว่าปีก็เลิกไป เพราะขาดประสบการณ์เรือค้าขาย
พัฒนาสมุททานุภาพของประเทศ ควบคู่ไปกับการม ี ก่อนสงครามโลกคร้งท่สองมีการจัดต้งบริษัทไทยเดินเรือ
ั
ั
ี
�
ื
ั
ุ
ิ
ึ
ส่วนร่วมในกระบวนการสมทราภบาลในการบริหารจัดการ ทะเล จากด ของรัฐบาลอกครงหนง มีเรอ ๔ ลา โดย
�
ี
ั
้
่
ื
ั
ปกป้อง และดูแลรักษาผลประโยชน์ท้งมวลของชาต ิ กองทัพเรือส่งนายทหารไปกับเรือเพ่อฝึกการเดินเรือด้วย
เสริมสร้าง และบริหารจัดการความม่นคงท้งชายแดน (อนุสรณ์พระราชทานเพลิงศพ พลเรือเอก สงัด ชลออยู่)
ั
ั
ื
ทางบก ทะเลอาณาเขต และเขตเศรษฐกิจจาเพาะ ซ่งเม่อสงครามโลกแผ่มาถึงเอเชีย ก็ต้องเลิกกิจการไป
�
ึ
ี
ของไทยอย่างบูรณการและเป็นระบบ” จนภายหลังสงครามจึงมีแต่บริษัทเรือเอกชนท่ต้องต่อสู้
เห็นเร่องสุมททานุภาพของประเทศ กระบวนการ บริษัทเรือต่างประเทศ ส่วนประเทศอ่นแม้เพ่งได้เอกราช
ื
ื
ิ
สมุทราภิบาล ในยุทธศาสตร์ด้านความม่นคงแล้ว อย่าง เวียดนาม อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์
ั
ก็เดาเอาว่าคงมี “นักเลง” ยุทธศาสตร์ทางเรือ หรือ สิงคโปร์ ฯลฯ ต่างมีกองเรือพาณิชย์ที่ใหญ่โตติดอันดับ ๓๕
ยุทธศาสตร์ทะเลในคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติด้าน แรกของโลก (Maritime Transport ๒๐๑๗) ไม่น่าเชื่อ
ี
ความม่นคงเป็นแน่ แต่เดาไม่ออกว่าจะเข็นสมุททานุภาพ ท่ประเทศทิวเขาอย่างสวิตเซอร์แลนด์ไม่มีทะเลเลย
ั
และสมุทราภิบาลของประเทศได้อย่างไร เพราะองค์ประกอบ มีกองเรือพาณิชย์ติดอันดับโลกอย่างไม่น่าเป็นไปได้
สมุททานุภาพท่รู้ ๆ กันอยู่ เป็นต้นว่า National Character คุณลักษณะชนชาติและรัฐบาล ดูได้อีกอย่างหน่ง
ี
ึ
(คณลกษณะชนชาต) Character of Government จากหน่วยงานการขนส่ง และการเดินทางของประเทศ คือ
ุ
ิ
ั
ี
(คณลกษณะรฐบาล) อันเป็นปัจจัยสาคัญในการพัฒนา กระทรวงคมนาคมท่เป็นส่วนราชการระดับกรมการขนส่ง
ั
ั
�
ุ
ุ
ุ
�
ุ
ุ
้
ั
ั
้
ู
ื
สมททานภาพนน สาหรบเมืองไทยจะเกอกลสมททานภาพ ทางบก กรมทางหลวง กรมเจ้าท่า กรมท่าอากาศยาน
�
ื
เพียงใด เพ่อนทหารเรือผู้หน่งเป็นสมาชิกในวุฒิสภา กรมทางหลวงชนบท กรมการขนส่งทางราง สานักงาน
ึ
ื
�
ได้อภิปรายการพัฒนาสมุททานุภาพในสภา ถามเพ่อนว่า นโยบายและแผน การขนส่งและจราจร สานักงานการบิน
ได้ผลอย่างไร เพ่อนตอบว่า “คุณลักษณะชาติและ พลเรือน กับท่เป็นส่วนรัฐวิสาหกิจ บริษัทการบินไทย
ี
ื
�
�
คุณลักษณะรัฐบาล ไม่อานวยว่ะ” ไม่มีท่านผู้ใดในสภา จากัด บริษัทท่าอากาศยานไทยจากัด การท่าเรือ การรถไฟ
�
ื
อภิปรายต่อ บอกกับเพ่อนว่า น่าแหย่รังแตนเสนอ บริษัทขนส่ง จากัด การทางพิเศษ การรถไฟฟ้าขนส่ง
�
ญัตติจัดงบประมาณสัก ๓ – ๔ หมื่นล้าน ตั้งบริษัทไทย มวลชน องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ บริษัทวิทยุการบิน
ี
เดินเรือพาณิชย์ให้เป็นไปตามตาราท่ว่าด้วยองค์ แห่งประเทศไทย จ�ากัด และสถาบันการบินพลเรือน
�
ั
ื
ประกอบ ๔ องค์ ของสมุททานุภาพ ได้แก่ กองเรือ กล่าวคือ เป็นเร่องทางบก และทางอากาศท้งส้น
ิ
พาณิชย์ (Merchant Fleet) กองเรือรบ (Naval Fleet) มีทางน�้าอยู่บ้าง คือ กรมเจ้าท่า และการท่าเรือ ที่อยู่ใน
ฐานทัพเรือและท่าเรือ (Naval Base and Harbors) และ แม่นาลาคลองและเลาะ ๆ ชายฝั่งทะเลเท่าน้น ไม่ได้
�
้
�
ั
�
อู่ต่อเรือและซ่อมเรือ (Dockyards) ออกทะเลอย่าง บริษัทไทยเดินเรือทะเล จากัด บริษัทการ
ึ
ั
ื
ท่บอกเพ่อนว่าน่าจัดงบประมาณต้งบริษัทเดินเรือ ขนส่งทางทะเลแห่งประเทศไทยซ่งยังไม่มี ถ้าหากม ี
ี
นาวิกศาสตร์ 47
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓
ก็จะเป็นองค์ประกอบหนึ่งของสมุททานุภาพ คือ พาณิชย์ ในการใช้ทะเลให้เกิดประโยชน์ตามประสงค์” แล้วก็บอก
�
้
ี
นาวี นอกจากน้กลับถอยหลังด้วยซา โดยแต่ก่อนเคยม ี ปัจจัยส�าคัญ ๖ ปัจจัย ที่ชาติหรือรัฐจะด�าเนินกุศโลบาย
ี
ส�านักงานส่งเสริมพาณิชย์นาวีในกระทรวงคมนาคม แต่ ให้ได้สมุททานุภาพ ได้แก่ ๑) ตาบลท่ทางภูมิศาสตร์
�
ปัจจุบันหายไปเพราะระดับกรมไม่มี ถ้ายังคงมีอยู่ก็คง ๒) สภาพภูมิประเทศ ๓) ขอบเขตดินแดน ๔) จ�านวน
เป็นระดับกอง ซุกอยู่ในกรมใดกรมหน่งเหมือนกับท ี ่ ประชากร ๕) คุณลักษณะชนชาติ ๖) คุณลักษณะรัฐบาล
ึ
ึ
การพาณิชย์นาวีของประเทศถูกซุกอยู่ไม่เห็นขอบฟ้า ซ่งมาฮานท่านว่าอย่าถือเป็นทฤษฏี เป็นเพียงความคิด
ั
ี
ั
ไม่เห็นทะเล ผิดกับกิจการทางบก และทางอากาศท่รัฐ ของท่านเท่าน้น แต่ “นักเลง” ยุทธศาสตร์ทางเรือท้งหลาย
ั
็
ู
ั
อุ้มชูอยู่ในปัจจุบัน ดจะยอมรบความคดของท่านกน และท่านกว่าม ี
ิ
่
ุ
อกองค์ประกอบหนงของสมททานุภาพ กคือ องค์ประกอบ ๔ องค์ ท่จะเก้อกูลสมุททานุภาพ คือ
ี
ื
็
ึ
ี
อู่ต่อเรือและซ่อมเรือ ท่เมืองไทยเคยมีอู่ต่อเรือต้งแต่ กองเรือรบ ฐานทัพเรือและท่าเรือ กองเรือพาณิชย์ และ
ั
ี
ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ บริเวณกุฎีจีน ธนบุรีในปัจจุบัน แต่ อู่ต่อเรือและซ่อมเรือ ดังกล่าวแล้ว กุศโลบายท่จะได้
ี
กลมเลกไป ผดกบทางญปนทหลงจากกองเรือสหรัฐอเมริกา สมุททานุภาพก็คือ ยุทธศาสตร์ทางทะเลของชาติ หรือ
ิ
่
ี
ั
ี
่
ุ
่
้
ิ
ิ
ั
็
บังคับให้ญี่ปุ่นเปิดประเทศ ก็ได้เริ่มมีอู่ต่อเรือในช่วงเวลา เรียกสั้น ๆ ว่า ยุทธศาสตร์ทะเล นั่นเอง
ี
ึ
เดียวกับไทย ซ่งอู่ต่อเรือญ่ปุ่นสามารถต่อเรือท่ใช้ใน ปัจจัย หรือเง่อนไขท่ใช้ในการประเมินยุทธศาสตร์
ี
ื
ี
ี
ี
ื
ื
ื
ั
การรบกบกองเรอรสเซย ในเดอนพฤษภาคม พ.ศ.๒๔๔๘ ชาติ ๒๐ ปี ท่กล่าวแล้วข้างต้น เม่อเปรียบเทียบกับ
ั
ื
ุ
ั
่
ุ
(ปลายรัชสมัยพระจุลจอมเกล้าฯ) โดยเรอญป่นต่อเอง ปัจจัย และองค์ประกอบของสมุททานภาพมีท้งเหมือนกัน
ี
ั
ร่วมกับเรือท่ต่อจากอังกฤษและฝร่งเศส ท้งน้เพราะท่าเรือ แตกต่างกัน และไม่เท่ากัน กล่าวคือ
ี
ั
ี
์
ื
ี
�
สาคัญอยู่ในอ่าวไทย หรือก้นซอยท่มีเรือจานวนน้อย เง่อนไขประเมินยุทธศาสตร ปัจจัยและองค์ประกอบ
�
เข้ามาในอ่าว ทาให้กิจการอู่ต่อเรือและซ่อมเรือไม่พัฒนา ๒๐ ปี (ของไทย) สุมททานุภาพ (ของมาฮาน)
�
เท่าท่ควร เรืออยากซ่อมถ้าไม่จาเป็นก็ไปซ่อมทาในอู่ โครงสร้างประชากร ต�าบลที่ทางภูมิศาสตร์
ี
�
�
ประเทศอื่น อย่างเช่น เมื่อวันที่ ๒๕ พฤศจิกายน พ.ศ. โครงสร้างเศรษฐกิจ สภาพภูมิประเทศ
๒๕๖๒ ท่ผ่านมา เรือสาราญช่อ “La Belle Des Oceans” สภาพสังคม ขอบเขตดินแดน
�
ื
ี
ี
ขนาด ๕,๐๐๐ ตัน ชักธงชาติเบลเย่ยม มีผู้โดยสาร ๑๕๐ คน สภาพภูมิอากาศ จ�านวนประชากร
ชนหินใต้นาในทะเลอันดามัน ซ่งทัพเรือภาคท่ ๓ ได้ส่ง สิ่งแวดล้อม คุณลักษณะชนชาติ
ึ
�
้
ี
�
เรือหลวงศรีราชา ไปช่วยเหลือและนาเรือเคราะห์ร้าย การพัฒนาต่าง ๆ คุณลักษณะรัฐบาล
ื
ุ
เข้าท่าเรือภูเก็ตเพ่ออุดเรือ เพราะเรือท้องทะล ระหว่างการ กองเรือรบ ฐานทัพ
ื
ึ
“อุดเรือ” ทางเรือได้ส่งผู้โดยสารข้นพักบนบก และเม่อ กองเรือพาณิชย์ อู่เรือ
�
เรือสามารถคืบคลานเดินทางได้ก็เดินเรือไปยังสิงคโปร์โดย ท้งน้จะเห็นได้ว่าจานวนประชากร และคุณลักษณะ
ั
ี
ื
ี
ส่งผู้โดยสารท่สิงคโปร์ทางเคร่องบิน เรือไปรับการซ่อมทา � ชนชาติ ของสมุททานุภาพมีร่วมอยู่ในโครงสร้าง
ี
ท่อู่เรือสิงคโปร์ เป็นต้น (Thai Pulse, บางกอกโพสต์ ประชากร และสภาพสังคมของยุทธศาสตร์ชาติ แต่แง่
็
้
้
๒๖ พ.ย.๒๕๖๒) สมุททานภาพเนนความเปน “ชาวทะเล” มากนอยเพียงใด
ุ
ท่าน นาวาเอก มาฮาน ผู้ก�าหนดค�า Sea Power ในบรรดาประชากร สมุททานุภาพมีปัจจัยภูมิศาสตร์
ท่ทหารเรือไทยเรียกกันต่อ ๆ มาว่า “สมุททานุภาพ” และภูมิประเทศท่ประเทศอยู่ตรงจุดใดของโลกและม ี
ี
ี
(ไม่ทราบว่าทหารเรือท่านใดกาหนด) และทาไมไม่เป็น ทะเลมากน้อย รปร่างอย่างใด ขณะท่เงอนไขสภาพ
�
�
ู
ี
ื
่
ื
ี
ิ
้
ู
่
ิ
“สมุทรานุภาพ” อันหมายถึง “ความสามารถของชาต ิ ภมิอากาศ และสงแวดลอมของยทธศาสตร์ชาตท่เป็นเร่อง
ุ
นาวิกศาสตร์ 48
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๓