นาวิกศาสตร์ กันยายน ๒๕๖๒

ุ
ื
ื
ี
ำ
ุ
“…ความเอื้อเฟ้อเผื่อแผ่ช่วยเหลือเก้อกูลกัน ด้วยความม่งดีม่งเจริญต่อกัน เป็นปัจจัยอย่างสาคัญท่จะ
ยึดเหนี่ยวบุคคลในสังคมให้อยู่ร่วมกัน ด้วยความสมัครสมานปรองดองเป็นอันดี. บัณฑิตผู้ปรารถนา
ู
ความเจริญร่มเย็นและความม่นคง จึงควรฝึกหัดเป็นผ้ร้จักให้ปัน เพ่อสงเคราะห์อนุเคราะห์กันและกันให้เป็น
ื
ู
ั
ปรกตินิสัย. ...”
พระราโชวาท ขณะทรงดำารงพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ฯ สยามมกุฎราชกุมาร
ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่ผู้สำาเร็จการศึกษาจากสถาบันราชภัฏ

ณ อาคารใหม่ สวนอัมพร
วันอาทิตย์ ที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๓๙ (ภาคบ่าย)

บรรณาธิการ แถลง






ิ
ิ
�
การเดินทางมีจุดเร่มต้นและมีจุดส้นสุดฉันใด การทางานในวาระ
ี
ี
ิ
ื
ึ
หน้าท่ใดหน้าท่หน่งเม่อมีวันเร่มแรกก็ย่อมมีวันสุดท้ายเฉกเช่นเดียวกันครับ
นับต้งแต่นิตยสารนาวิกศาสตร์ฉบับเดือนตุลาคม ๒๕๖๑ ท่ผมเร่มรับหน้าท ี ่
ั
ิ
ี
เป็นบรรณาธิการ จวบจนถึงฉบับนี้เป็นฉบับสุดท้ายที่ผมจะท�าหน้าที่นี้ ซึ่ง
รวมแล้ว ๑๒ ฉบับ ๑๒ เดือน ครับ
ในฉบับสุดท้ายน้ผมขอขอบคุณท่านสมาชิกฯ และผู้อ่านทุกท่าน
ี
ี
ื
ั
ท่ได้กรุณาติดตามอ่านมาอย่างต่อเน่อง อีกท้งยังได้ตอบแบบสอบถาม
เก่ยวกับนิตยสารนาวิกศาสตร์ และแจ้งส่งอันพึงประสงค์ต่าง ๆ
ิ
ี
�
�
ื
กลับมาให้ได้รับทราบ อันจะเป็นประโยชน์สาหรับเป็นข้อมูลเพ่อกาหนด
ทิศทางการปรับปรุงเปล่ยนแปลงและพัฒนานิตยสารนาวิกศาสตร์ให้
ี
ตรงกับความต้องการของสมาชิกฯ และผู้อ่านทุกท่านให้มากที่สุดต่อไป หากมีสิ่งหนึ่งสิ่งใดหรือหลายสิ่งที่ได้ผิดพลาด
หรือบกพร่องไปนั้น ผมและกองบรรณาธิการต้องขอประทานอภัยและขอน้อมรับไว้ ณ ที่นี้ด้วยครับ
ท้ายสุดกับฤดูกาลของการโยกย้ายประจาปี ผมใคร่ขออวยพรให้ทุกท่านจงประสบสมหวังในตาแหน่งหน้าท ี ่
�
�
ื
�
ี
ี
ท่ปรารถนาและมีสุขภาพกาย-ใจท่สมบูรณ์แข็งแรง พร้อมปฏิบัติหน้าท่เพ่อชาติและราชนาวีอย่างเต็มกาลัง
ี
ความสามารถครับ พบกันใหม่เมื่อชาติต้องการ “สวัสดี โชคดี” ครับ
นาวาเอก
(สมนึก กรอบค�า)
บรรณาธิการนิตยสารนาวิกศาสตร์

สารบัญ


นายกกรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือโท บัณฑิตย์ จันทโรจวงศ์
รองนายกกรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือตรี โสภณ จงเรืองศรี
กรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือตรี ไชยวุฒิ นาวิกาญจนะ ๖
พลเรือตรี วิพันธุ์ ชมะโชติ
พลเรือตรี วิชัย มนัสศิริวิทยา
พลเรือตรี วรพล ทองปรีชา
พลเรือตรี เบญญา นาวานุเคราะห์
พลเรือตรี สุทธินันท์ สมานรักษ์
พลเรือตรี กิตติคุณ นาคสุก
พลเรือตรี ปนต สุขนิจรัญ
พลเรือตรี สมชาติ สะตะ
พลเรือตรี สิทธิชัย ต่างใจ
พลเรือตรี กำาจร เจริญเกียรติ
พลเรือตรี สมเจตน์ คงรอด
กรรมการและเลขานุการราชนาวิกสภา
นาวาเอก สมนึก กรอบคำา
เหรัญญิกราชนาวิกสภา
เรือเอก สุพจน์ บัวดิศ
ที่ปรึกษาราชนาวิกสภา
พลเรือโท สุพจน์ ภู่ระหงษ์
พลเรือโท กาญจน์ ดีอุบล
ื
พลเรอโท พงษ์ศักดิ์ิ จุลกาญจน์ บทความ
ื
พลเรอตร บัญชา บัวรอด
ี
ื
พลเรอตรี อำานวย ทองรอด
บรรณาธิการ ๖ พระนิเวศน์เดิม
นาวาเอก สมนึก กรอบคำา พลเรือเอก ทวีวุฒิ พงศ์พิพัฒน์
ผู้ช่วยบรรณาธิการ
นาวาเอกหญิง ชไมพร วันเพ็ญ
ประจำากองบรรณาธิการ ๑๔ วังนันทอุทยานหรือสวนอนันต์
นาวาเอก วชิรพร วงศ์นครสว่าง พลเรือเอก ทวีวุฒิ พงศ์พิพัฒน์
นาวาเอก ถุงเงิน จงรักชอบ
นาวาเอก สมริทธ์ งามสวย ๒๒ กรณีศึกษาการจมของเรือดำาน้ำา USS Thresher (SSN - 593)
นาวาเอก ธรรมนูญ วิเศษสิงห์
นาวาเอก ธาตรี ฟักศรีเมือง : การเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาส
นาวาโทหญิง ศรุดา พันธุ์ศรี พลเรือเอก ไพศาล นภสินธุวงศ์
นาวาโทหญิง อรณัฐ โพธิ์ตาด
ว่าที่เรือเอก เกื้อกูล หาดแก้ว
เรือโท อัศฐวรรศ ปั่นจั่น ๓๑ สงครามสมัยใหม่ หรือสงครามอนาคต Hybrid warfare
ว่าที่เรือโทหญิง อภิธันย์ แก่นเสน นาวาโท สิรภูมิ กระต่ายทอง
เรือตรีหญิง กฤตนัท เบญจฆรณีกุล
สำานักงานราชนาวิกสภา ๓๖ ๑๐,๐๐๐ ไมล์ทะเล กับหมู่เรือฝึกนักเรียนนายเรือ
ถนนอรุณอมรินทร์ แขวงศิริราช เขตบางกอกน้อย
กรุงเทพฯ ๑๐๗๐๐ โทร. ๐ ๒๔๗๕ ๓๐๗๒ สามสมอ ๒๐๑๙
๐ ๒๔๗๕ ๔๙๙๘
s ส่งข้อมูล/ต้นฉบับได้ที่ Navik.mag@gmail.com ๕๑ จารึกไว้ในสงคราม “ทหารเรือในวันดี - เดย์”
s อ่านบทความเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ได้ที่ WWW.RTNI.ORG พลเรือตรี วิพันธุ์ ชมะโชติ

คลังความรู้
คู่ราชนาวี





ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำาเดือน กันยายน ๒๕๖๒
คอลัมน์ประจำา

๒๒
๑ บรรณาธิการแถลง
๔ เรื่องเล่าจากปก

๕ ภาพในอดีต
๖๔ ข่าวนาวีรอบโลก
๖๗ นานาสาระ
๖๙ A Mixed Bag of English
๗๑ พจนานุกรมศัพท์สแลงชาวเรือ
๗๓ เกร็ดความรู้ด้านศาสนพิธี
๕๑ ๗๔ สุขภาพนาวี
๗๖ กฎหมายใกล้ตัว
๗๘ เขตทหารน่าเที่ยว Happy Work Place

๗๙ ภาพกิจกรรมกองทัพเรือ
๘๗ ประทีปธรรม
๘๘ การฌาปนกิจสงเคราะห์แห่งราชนาวี
๙๐ มาตราน้ำา เดือนตุลาคม ๒๕๖๒
เวลาดวงอาทิตย์ - ดวงจันทร์ ขึ้น - ตก
เดือนกันยายน ๒๕๖๒ - ตุลาคม ๒๕๖๒









ปกหน้า เรือดำาน้ำามัจฉาณุ
พิพิธภัณฑ์ทหารเรือ จว.สมุทรปราการ
ปกหลัง การฝึกผสม SEA GARUDA 2019
ณ บริเวณพื้นที่อ่าวไทยตอนบน
พิมพ์ที่ กองโรงพิมพ์ กรมสารบรรณทหารเรือ
เจ้าของ ราชนาวิกสภา
ผู้โฆษณา นาวาเอก สมนึก กรอบคำา

ผู้พิมพ์ นาวาเอก สมริทธ์ งามสวย








ข้อคิดเห็นในบทความที่นำาลงนิตยสารนาวิกศาสตร์เป็นของผู้เขียน มิใช่ข้อคิดเห็นหรือนโยบายของหน่วยงานใดของรัฐและมิได้ผูกพันต่อทางราชการแต่อย่างใด
ได้นำาเสนอไปตามที่ผู้เขียนให้ความคิดเห็นเท่านั้น การกล่าวถึงคำาสั่ง กฎ ระเบียบ เป็นเพียงข่าวสารเบื้องต้น เพื่อประโยชน์แก่การค้นคว้า

กองบรรณาธิการ


ำ
้
ให้บริษัทปูนซีเมนต์ไทย คงเหลือแต่หอเรือดำานาและอาวุธ
ั
บางช้น เช่น ปืนและกล้องส่อง จากน้นทางกองทัพเรือได้สร้าง
ิ
ึ
สะพานเดินเรือจำาลองข้น และนำาอาวุธมาติดต้งไว้เป็น
ั
ปกหน้า : เรือด�าน�้ามัจฉาณุ
อนุสรณ์ จัดแสดงไว้หน้าพิพิธภัณฑ์ทหารเรือ ตรงข้าม
โรงเรียนนายเรือ ริมถนนสุขุมวิท ตำาบลปากนา อำาเภอ
้
ำ
เมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ

ปกหลัง : การฝึกผสม SEA GARUDA 2019
SEA GARUDA 2019 เป็นการฝึกปฏิบัติการร่วมกัน
ท้ง ๓ มิต ระหว่างเรือรบ อากาศยาน และกำาลังนาวิกโยธิน
ั
ิ
ของกองทัพเรือไทย และกองทัพเรืออินโดนีเซีย ในด้าน
้
ำ
้
สาขาสงครามผิวนา สงครามใต้นา และการป้องกันภัย
ำ
ทางอากาศ การตรวจค้นและการปฏิบัติการร่วมต่าง ๆ
ในการแลกเปลี่ยนทัศนคติ ความรู้ ประสบการณ์ในการ
ปฏิบัติการร่วมกัน และสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่าง
ั
กองทัพเรือท้งสองประเทศ ถือเป็นประโยชน์ต่อกองทัพเรือ
เรือดำานำามัจฉาณุ เป็นเรือในรัชกาลพระบาทสมเด็จ เป็นอย่างมาก และกำาหนดจัดให้มีการฝึกปีเว้นปี โดย
้
้
ำ
พระน่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นเรือดำานาชุดประวัติศาสตร์ สลับกันเป็นเจ้าภาพ
ั
ี
กองทัพเรือไทย ที่สั่งต่อจากประเทศญี่ปุ่น จำานวน ๔ ลำา การฝึก SEA GARUDA ในปีน้นับเป็นคร้งท่ ๒๐
ั
ี
โดย ๒ ลำาแรก คือ เรือหลวงมัจฉาณุ และ เรือหลวงวิรุณ โดยกองทัพเรือไทยเป็นเจ้าภาพ จัดข้นระหว่าง ๑๕ - ๒๑
ึ
ั
ได้ต่อเสร็จก่อน และมพิธส่งมอบเรือท้งสองลำาให้แก่ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ ณ บริเวณพื้นที่อ่าวไทยตอนบน
ี
ี
ี
�
กองทัพเรือ และพิธีปล่อยเรือ เม่อวันท่ ๔ กันยายน พ.ศ. และ อาเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุร ฝ่ายกองทัพเรือไทย
ี
ื
ี
๒๔๘๐ ต่อมาจึงได้ถือว่าวันท่ ๔ กันยายน ของทุกปี มีกำาลัง ประกอบด้วย เรือหลวงภูมิพลอดุลยเดช
เป็น “วันที่ระลึกเรือด�ำน�้ำไทย” เรือหลวงรัตนโกสินทร์ เคร่องบินลาดตระเวนดอร์เนีย
ื
้
ในสมัยสงครามโลกครั้งท่ ๒ กองทัพเรือได้ส่ง เฮลิคอปเตอร์ลำาเลียง S76 B เฮลิคอปเตอร์ตรวจการณ์ผิวนา
ำ
ี
เรือหลวงมัจฉาณุ เรือหลวงวิรุณ เรือหลวงสินสมุทร และ ซุปเปอร์ลิงค์ และ ๑ ชุดปฏิบัติการนาวิกโยธิน ๓๐ นาย
เรือหลวงพลายชุมพล ไปทำาการลาดตระเวนเป็นแนวหน้า กำาลังของกองทัพเรืออินโดนีเซีย ประกอบด้วย เรือฟริเกต
บริเวณฐานทัพเรือเรียมของแหลมอินโดจีน เพ่อป้องกัน KRI RUNG TOMO เรือคอร์เวต KRI FRANS KAISIEPO
ื
ี
กองทัพฝร่งเศสท่จะลอบเข้ามาโจมตีประเทศไทย โดย รวม ๒ ลำา และ ๑ ชุดปฏิบัติการนาวิกโยธิน ๑๒ นาย
ั
เรือท้งส่ลำาเฝ้าสังเกตการณ์อยู่ใต้นาถึงวันละ ๑๒ ช่วโมง
ั
ั
ำ
ี
้
ั
ี
ั
การปฏิบัติการในคร้งน้สร้างความยำาเกรงให้แก่ฝร่งเศส
เป็นอย่างมาก จึงเป็นท่กล่าวขานถึงวีรกรรมอันห้าวหาญ
ี
ของราชนาวีไทย เม่อเทียบกับกำาลังของมหาอำานาจ
ื
ที่มีอยู่เหนือกว่า
ึ
้
ี
ั
เรือดำานำาท้งส่ลำา ข้นระวางประจำาการ เม่อวันท ่ ี
ื
๑๙ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๘๑ ปลดระวางประจำาการ
๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๙๔ ได้รับใช้ชาติเป็นเวลา
๑๒ ปีเศษ และวาระสุดท้ายคือ ได้มีการขายเรือดังกล่าว (นาวาโท กำาชัย เจริญพงศ์ชัย ตก.รล.ภูมิพลอดุลยเดช กฟก.๑ กร. : ถ่ายภาพ)
4 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

เรือตรีหญิง เบญจรัตน์ ดีกระจ่าง









ผู้บัญชาการทหารเรือกล่าวโอวาทแก่คณะ
นายทหารประจำเรือหลวงถลาง ลำที่ ๒



















เรือหลวงถลาง ลำที่ ๒ จอดเทียบ
ท่าราชวรดิฐ หลังพิธีรับมอบ






















เรือหลวงถลาง ลำที่ ๒ ต่อจาก บริษัทอู่กรุงเทพ จำกัด เป็นเรือสนับสนุนการต่อต้านทุ่นระเบิด สังกัด
กองเรือทุ่นระเบิด กองเรือยุทธการ วางกระดูกงูเมื่อวันที่ ๒๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๒ ปล่อยเรือลงน้ำ เมื่อวันที่
๑๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๓ มีขนาดยาว ๕๕.๗๐ เมตร กว้าง ๑๐ เมตร มีอาวุธประจำเรือคือ ปืนกล ๔๐/๖๐ มม.
๑ กระบอก ปืนกล ๒๐ มม. ๒ กระบอก และปืนกล .๕๐ นิ้ว ๒ กระบอก ความเร็วสูงสุด ๑๒ นอต ทหารประจำเรือ ๖๗ นาย

เดิมหมายเลข ๑ ต่อมาเปลี่ยนเป็นหมายเลข ๖๒๑





นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำเดือน กันยายน ๒๕๖๒ 5

พระนิเวศน์เดิม









พลเรือเอก ทวีวุฒิ พงศ์พิพัฒน์
































































6 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

ภูมิทัศน์ของพระนิเวศน์ในปัจจุบัน (ที่ตั้งกองเรือล�าน�้า กองเรือยุทธการ จนถึงปี ๒๕๖๒)


ั
ี
พระนิเวศน์เดิม กรุงธนบุรีในสมัยน้น หลังจากได้รับพระราชทานท่ดิน
หากท่านผู้อ่านยืนอยู่บริเวณท่าราชวรดิฐ ฝั่งตรงข้าม สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (พระราชวรินทร์) จึงได้ย้าย
ี
ี
�
แม่น�้าเจ้าพระยาด้านฝั่งธนบุรีจะมีอาคารตึกเก่า ๆ สีเทา ท่พานักจากบ้านท่อัมพวา มาอยู่ท่พระนิเวศน์หรือ “จวน”
ี
ู่
�
อย ๒-๓ หลัง ล้อมรอบด้วยกาแพงคล้ายกาแพงวัง ปัจจุบัน แห่งน โดยอาณาเขตของพระนิเวศน์เดิมมีหลักฐานพอ
้
ี
�
ี
ั
ี
�
เป็นท่ต้งของหน่วยงานสังกัดกองทัพเรือท่เรียกว่า กองเรือลานา จะอนุมานได้คือ ด้านทิศตะวันออกจรดแม่น�้าเจ้าพระยา
�
้
ี
�
กองเรือยุทธการ (จนถึงปี ๒๕๖๒) สาหรับสถานท่บริเวณน ้ ี ด้านทิศเหนือติดกับเขตวัดบางหว้าใหญ่ (วัดระฆังโฆสิตาราม)
มีช่อเรียกว่า พระนิเวศน์เดิม แต่มีคนจานวนไม่น้อย ด้านทิศตะวันตกจรดถนนบ้านขมิ้น (ถนนอรุณอมรินทร์)
ื
�
ไม่ทราบว่า ทาไมถึงเรียกว่า พระนิเวศน์เดิม และม ี และด้านทิศใต้ติดกับเขตวัดแจ้ง (วัดอรุณราชวราราม)
�
ื
ี
ประวัติความเป็นมาอย่างไร บทความน้จะมาเสนอให้ ต่อมาเม่อสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกได้
ผู้อ่านทราบครับ ปราบดาภิเษกเป็นปฐมกษัตริย์แห่งพระราชวงศ์จักรีแล้ว
จึงเสด็จไปประทับ ณ พระบรมมหาราชวัง ฝั่งกรุงเทพฯ
พระนิเวศน์เดิม พระนิเวศน์เดิมน้จึงถูกเรียกว่า “จวนเดิม” และทรง
ี
ี
เม่อปีพุทธศักราช ๒๓๑๑ คร้งเม่อกรุงธนบุร ได้รับ โปรดเกล้าฯ ให้รื้อพระนิเวศน์เดิม ซึ่งเป็นเรือนไม้สักทอง
ื
ั
ื
การสถาปนาเป็นเมืองหลวงแห่งกรุงสยาม สมเด็จ ไปปลูกใหม่ และถวายเป็นหอไตร ณ วัดบางหว้าใหญ่ (วัดระฆัง)
พระเจ้าตากสินมหาราช ได้ทรงพระราชทานบรรดาศักดิ์ ในปัจจุบันก็ยังปลูกสร้างอยู่ที่วัดระฆังโฆสิตาราม
ี
พร้อมท่ดินด้านเหนือของคลองมอญให้กับพระราชวรินทร์ และทรงพระราชทานท่ดินบริเวณพระนิเวศน์เดิมน ้ ี
ี
�
เจ้ากรมพระตารวจนอกขวา (พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า ให้แก่ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์ใหญ่ (พระบาทสมเด็จ
ี
ี
ี
่
จุฬาโลกมหาราช) ท่ดินพระราชทานแห่งน้มีอาณาบริเวณ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลท ๒) พระราชโอรส ซ่งขณะน้น
ั
ึ
�
ครอบคลุมอู่ก�าปั่น หรือกรมอู่ทหารเรือในปัจจุบัน จนถึง ดารงพระอิสริยยศเป็น สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวง
อุโบสถเหนือวัดบางหว้าใหญ่ (วัดระฆังโฆสิตาราม) และ อิศรสุนทร เป็นพระองค์แรกท่ได้รับพระราชทานพระนิเวศน์แห่งน ้ ี
ี
�
ี
เลยไปจนถึงคลองบางกอกน้อย ซ่งกล่าวกันว่าเป็นแนวกาแพง เป็นท่ประทับของพระองค์ท่าน จนลุถึงปีพุทธศักราช ๒๓๒๘
ึ
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 7

อนุสาวรีย์พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ในปัจจุบัน








































อาคารกองบัญชาการ กองเรือยุทธการ พื้นที่กรุงเทพมหานคร ในปัจจุบัน


8 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

จวนเดิม (ปัจจุบันคือ หอไตร ณ วัดระฆัง)






























พิธีเปิดอู่เรือหลวง (พ.ศ.๒๔๕๘)


นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 9

กรมอู่ทหารเรือในปัจจุบัน


ั
ี
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร ได้ย้ายไปประทับยังพระราชวังเดิม ปัจจุบันเป็นท่ต้งกองบัญชาการ
ี
กองทัพเรือ พ้นท่พระราชวังเดิม พระนิเวศน์จึงว่างลง พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกฯ จึงพระราชทาน
ื
พระนิเวศน์ให้เป็นที่ประทับของสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมหลวงเสนานุรักษ์ หรือพระบัณฑูรน้อย พระราชโอรสพระองค์ที่ ๗
(พระอนุชาของรัชกาลที่ ๒) พระบัณฑูรน้อย ได้ประทับที่พระนิเวศน์นี้จนตลอดรัชสมัยรัชกาลที่ ๑ ต่อมาในรัชสมัยของ
รัชกาลที่ ๒ เมื่อพระบัณฑูรน้อยได้รับอุปราชาภิเษกเป็น สมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรมหาเสนานุรักษ์
�
�
ั
ั
�
ี
�
ึ
ตาแหน่งพระมหาอุปราช ซ่งในขณะน้นถือเป็นตาแหน่งท่มีอานาจและความสาคญรองมาจากพระมหากษตรย์
ั
ิ
พระองค์ท่านได้เสด็จไปประทับ ณ พระราชวังบวรสถานมงคลหรือวังหน้า (ปัจจุบันคือที่ตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ)
พระนิเวศน์แห่งนจึงได้ว่างลงอีกครั้ง
้
ี
อย่างไรก็ตาม สมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรมหาเสนานุรักษ์ โปรดเกล้าฯ ให้ พระองค์เจ้าชายประยงค์
ึ
ี
กรมขุนธิเบศร์บวร พระโอรสองค์ใหญ่ของพระองค์ เสด็จมาประทับท่พระนิเวศน์แทน ซ่งพระองค์เจ้าชายประยงค์ฯ
ื
ี
ี
ิ
ี
่
ก็ได้ประทับอยู่ ณ สถานท่แห่งน้เป็นเวลาหลายสิบปีจนส้นพระชนม์ในรัชสมัยรัชกาลท ๔ เม่อปีพุทธศักราช
่
๒๔๐๐ หลังจากน้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลท ๔ โปรดฯ ให้พระองค์เจ้ายุคันธร กรมหม่น
ี
ั
ื
ี
่
์
ิ
อนันตการฤทธ พระราชโอรสองค์ท ๓๒ ของสมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรมหาเสนานุรักษ์
ื
ั
ุ
หรอมีศกดเป็นพระอนชาของพระองค์เจ้าชายประยงค์ กรมขนธิเบศร์บวร เสดจมาประทับแทนจนถึงปี
็
์
ิ
ุ
ุ
็
ิ
็
ู
ั
ุ
พทธศกราช ๒๔๒๓ พระองค์ท่านกได้สนพระชนม์ลงในรชสมยของพระบาทสมเดจพระจลจอมเกล้าเจ้าอย่หว
้
ั
ั
ั
รัชกาลท ๕ หลังจากน้นก็ไม่มีเจ้านายพระองค์ใดประทับท่พระนิเวศน์น้อีกเลย ล้นเกล้าฯ รัชกาลท ๕
ี
ี
ั
่
่
ี
ี
�
ี
จึงได้พระราชทานสถานท่แห่งน้ให้เป็นท่ทาการกรมทหารเรือ ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๔๕๘ ได้มีการ
ี
ี
้
้
์
สรางโรงงานอูหลวงขึ้นในบริเวณพระนิเวศนนี้ดวยซึ่งในปัจจุบันคือ กรมอู่ทหารเรือ
่
10 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

จอมพลเรือ สมเด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ นายพลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์




ี
่
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลท ๖ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เล่อนฐานะ
ื
ี
�
ี
กรมทหารเรือเป็นกระทรวงทหารเรือ แต่ยังคงมีท่ทาการอยู่ในพระนิเวศน์เช่นเดิม โดยม เสนาบดีกระทรวงทหารเรือ
ี
ี
ดูแลรับผิดชอบและปฏิบัติหน้าท่อยู่ในสถานท่แห่งน้หลายพระองค์ คือ จอมพลเรือ สมเด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์
ี
กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช นายพลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักด ิ ์





นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 11

นายพลเรือเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ นายพลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร
เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา (พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ)


ื
ั
นายพลเรอเอก สมเดจพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า กองทัพเรือ ชารุดทรุดโทรมมาก ท้งคับแคบ ไม่เหมาะสม
�
็
�
อัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา นายพลเรือเอก แก่การเป็นศูนย์กลางการบังคับบัญชา จึงย้ายท่ทาการ
ี
ี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ กองทัพเรือ ไปอยู่บริเวณพระราชวังเดิม กรุงธนบุร และให้
�
กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร ต่อมาในปีพุทธศักราช พระนิเวศน์เดิมเป็นท่ทาการของกองเรือรบ (กองเรือยุทธการ)
ี
๒๔๗๔ ได้เกิดปัญหาทางด้านเศรษฐกิจข้น แทน ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๔๙๔ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
ึ
่
ี
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลท ๗ พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ได้มีพระบรมราชโองการ
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยกกระทรวงทหารเรือ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาจัดระเบียบราชการกองทัพเรือ
ี
ไปรวมกับกระทรวงทหารบก และต้งเป็นกระทรวงกลาโหมข้น พุทธศักราช ๒๔๙๔ และเปล่ยนช่อ กองเรือรบ เป็น
ึ
ื
ั
ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๔๗๖ ได้เปล่ยนช่อกรมทหารเรือ กองเรือยุทธการ
ื
ี
ี
ี
เป็นกองทัพเรือ แต่ยังคงมีท่ต้งอยู่บริเวณพระนิเวศน์แห่งน ้ ี อย่างไรก็ตามในห้วงท่กองเรือรบหรือกองเรือยุทธการ
ั
้
และเป็นท่ทางานของผู้บัญชาการทหารเรือ จานวน ๓ ท่าน ยงมทตงอยท่พระนเวศน ไดเปนททางานของผบญชาการ
ิ
์
็
้
ู
ั
ี
่
�
ั
ี
ี
�
�
ี
่
ู
ี
่
้
ั
ุ์
ในปีพุทธศักราช ๒๔๙๒ พลเรือเอก สินธ กมลนาวิน กองเรือยุทธการ จ�านวน ๑๐ ท่าน
ั
ผู้บัญชาการทหารเรือ ขณะน้นได้เห็นสภาพท่ทาการของ
�
ี
12 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

ก�าแพงใบเสมาของพระนิเวศน์ด้านทิศตะวันออก (ติดกับอาคารราชนาวิกสภา)



่
ั
ี
ต่อมาในปีพุทธศกราช ๒๕๑๖ กรมอทหารเรือได้ย้าย (พระราชโอรสองค์ท ๒ ในสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมหลวงเสนานุรักษ์)
ู่
หน่วยงานของกรมอู่ทหารเรือท่ยังอยู่ในอาคารบางส่วน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ายุคันธร กรมหม่นอนันตการฤทธ ์ ิ
ี
ื
ด้านทิศเหนือของพระนิเวศน์ออกไป และในปีเดียวกันน ้ ี (พระราชโอรสองค์ท ๓๒ ในสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้า
่
ี
�
ึ
ได้จัดต้งกองเรือลานาข้น และใช้อาคารด้านเหนือของ กรมหลวงเสนานุรักษ์)
้
ั
�
้
�
พระนิเวศน์เป็นที่ท�าการกองบัญชาการ ในปีพุทธศักราช พระนิเวศน์เดิมน นับเป็นสถานท่ท่มีความสาคัญและ
ี
ี
ี
ื
ี
๒๕๑๙ กองเรือยุทธการได้ย้ายกองบัญชาการ ไปตั้ง ณ ทรงคุณค่าอย่างยงของกองทัพเรอ รวมท้งเคยเป็นทประทบ
ั
ิ
ั
่
่
ี
พ้นท่สัตหีบ อาคารพระนิเวศน์จึงเป็นท่ต้งของกองบัญชาการ ของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ถึง ๕ พระองค์
ั
ื
ี
�
�
ี
ึ
ิ
�
ึ
ิ
กองเรือลาน้ามาจนถึงปัจจุบัน สาหรับกาแพงท่มีใบเสมาของ ซ่งนับเป็นสถานท่อันศักด์สิทธ์แห่งหน่งของกองทัพเรือ
ี
�
้
ั
ี
พระนิเวศน์น้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ท้งน กองทัพเรือได้ดูแลรักษาสถานท่ลาค่าของแผ่นดินไทย
ี
ั
้
�
่
้
้
็
ุ
้
้
�
ไดทรงพระกรณาโปรดเกลาฯ ใหสรางหมายไวเปนสาคญวา นี้เป็นอย่างดี เพื่อเป็นมรดกของลูกหลานสืบต่อไป
ั
้
เคยเป็นพระราชวังมาก่อน พระนิเวศน์แห่งน้นับได้ว่าเป็นสถานท ี ่
ี
ึ
ี
ท่ส�าคัญแห่งหน่งในประวัติศาสตร์ชาติไทยเพราะเคยเป็นท่ประทับ
ี
ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและเจ้านายถึง ๕ พระองค์
คือพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช อ้างอิง
๑. เอกสารจากกองประวัติศาสตร์ กรมยุทธศึกษาทหารเรือ
รัชกาลท ๑ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ๒. ๑๐๐ ปี กรมอู่ทหารเรือ.กรมอู่ทหารเรือ กรุงเทพฯ: ๒๕๕๓
ี
่
รัชกาลท ๒ สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมหลวงเสนานุรักษ์ หรือ ๓. http://www.manager.co.th: ๕ มีนาคม ๒๕๕๗
่
ี
่
่
ี
ี
พระบัณฑูรน้อยในรัชกาลท ๑ (พระมหาอุปราช ในรัชกาลท ๒) ๔. วังเจ้านายในรัชกาลที่ ๒ - คนรักวัง บ้านโบราณ: ๕ มีนาคม ๒๕๕๗
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประยงค์ กรมขุนธิเบศร์บวร
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 13

วังนันทอุทยานหรือสวนอนันต์







พลเรือเอก ทวีวุฒิ พงศ์พิพัฒน์




































14 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

พระราชวังนันทอุทยานในอดีต (พ.ศ. ๒๔๑๑)


ิ
ี
�
ิ
ู
หากท่านผู้อ่านมภูมลาเนาอย่บรเวณฝั่งธนบุร ี ในรัชสมัยพระบาทสมเด็พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
หรือเคยผ่านไปบริเวณถนนพรานนก ซ่งเป็นถนนคู่กับ รัชกาลที่ ๔ คือ พระราชวังนันอุทยาน ต่อมาจึงเรียกว่า
ึ
ี
ถนนอรุณอมรินทร์ท่จะไปศิริราช บริเวณถนนพรานนก สวนนันทอุทยาน หรือ สวนอนันต์ ในปัจจุบัน
ใกล้กับวัดชิโนรสารามวรวิหาร จะมีร้วยาวตรงข้ามกับ พระราชวังนันทอุทยานเดิมเป็นสวนของราษฎร
ั
ึ
ึ
ั
ั
ื
ิ
โรงเรียนวดชิโนรสวทยาลัย มทหารเรอรกษาการณ์อย่ ู ซ่งมีด้านหน่งติดกับคลองมอญ ต่อมาในรัชสมัยของ
ี
ี
ื
ี
พ้นท่ตรงน้นเป็นท่ต้งของหลายหน่วยงานของกองทัพเรือ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลท ๔
ี
ั
่
ั












พระราชวังนันทอุทยานปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๕๖๒)


นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 15

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ (ซ้าย) ครั้งยังดำารงพระอิสริยยศเป็น สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์
เมื่อเถลิงราชสมบัติเป็น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ (ขวา)
























นั่ง เจ้าคุณพระประยูรวงศ์
(เจ้าคุณจอมมารดาแพ)
ยืน เจ้าจอมมารดาโหมด











เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้า
(เจ้าคุณจอมมารดาแพ) ศรีวิไลยลักษณ์
กรมขุนสุพรรณภาควดี


16 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

ื
่
ิ
ทรงมีพระราชปรารภว่า หากพระองค์เสด็จสวรรคตลง พระราชวังนันทอุทยาน เร่มก่อสร้างเมอปีมะเส็ง
พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวจะได้เป็นพระเจ้า พ.ศ. ๒๔๐๐ โดยมีสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ
ื
แผ่นดินองค์ต่อมา เน่องจากทรงสถาปนาให้พระบาทสมเด็จ (ทัต บุนนาค) เป็นแม่กองคุมการก่อสร้างได้ไม่นาน
พระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ซ่งเป็นพระอนุชาของพระองค์ท่านและ ก็ถึงแก่พิราลัย จึงโปรดให้กรมหลวงวงศาธิราชสนิท
ึ
ู
อ่อนชันษากว่าพระองค์ท่าน ๔ ชันษา เป็นพระเจ้าแผ่นดิน คุมการก่อสร้าง ต่อมาจนถึงปีฉล พ.ศ. ๒๔๐๘
่
ี
ั
ี
พระองค์ท ๒ หรือท่เรียกว่า Second King ดังน้น พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคต
ั
ุ
พระราชโอรส พระราชธิดา และเจ้าจอมมารดาของ จึงได้หยุดการก่อสร้าง วงนนทอทยานประกอบด้วย
ั
ื
ี
�
�
พระองค์ จะไม่สามารถประทับอยู่ในพระบรมมหาราชวัง ตาหนักท่ประทับ ตาหนักข้างในหลายหมู่ มีเข่อนเพชร
ั
ต่อไป และไม่เป็นการสะดวกด้วยประการท้งปวง (เข่อนเพชร คือ ตึกแถว มีผนังหลังตันหันออกมาข้างนอก
ื
ี
พระองค์จึงทรงโปรดเกล้าฯ ให้ซ้อสวนของราษฎรท ี ่ ในพระราชฐานเฉพาะตรงท่แบ่งข้างหน้ากับข้างในต่อกัน)
ื
ริมคลองมอญทางฝั่งเหนือ บริเวณด้านข้างและด้านหลัง ล้อมรอบ และได้ขุดคลองต่อจากคลองมอญเข้าไป
�
วัดชิโนรสารามวรวิหารเป็นจานวนมากและสร้างเป็น จนถึงท่ประทับ
ี
ื
วังข้น เพ่อเป็นท่เสด็จประพาสพักผ่อนพระอิริยาบถ และ เม่อพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว
ึ
ื
ี
เตรียมไว้เป็นท่ประทับของพระราชโอรสและพระราชธิดา เสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. ๒๔๐๘ จึงไม่มีปัญหาตามท ี ่
ี
และพระราชทานนามว่า “พระราชวังนันทอุทยาน” พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเคยม ี
พระราชปรารภไว้ ดังนั้นเมื่อพระเจ้าลูกยาเธอทรงเจริญ
ชันษาขึ้นหลายพระองค์ ถึงเวลาที่จะต้องสร้างวังให้เป็น
ท่ประทับ จึงได้ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ร้อตาหนักฝ่ายใน
ี
ื
�
ี
ท่วังนันทอุทยานมาสร้างเป็นวังพระราชทานให้แก่
พระเจ้าลูกเธอ เช่น วังกรมหลวงพิชิตปรีชากร วังกรมหม่น
ื
ิ
�
ภูธเรศร์ธารงศักด เป็นต้น ส่วนตาหนักท่ประทับ และ
�
ี
์
ั
ี
ท่สวนนันทอุทยานท้งหมดน้นได้พระราชทานให้แก่
ั
พระบาทสมเดจพระจลจอมเกล้าเจ้าอย่หว รชกาลท ๕
ุ
่
ี
ั
ั
็
ู
คร้งยังดารงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ
ั
�
เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์
เน่องจากสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์
ื
เสกสมรสกับเจ้าคุณจอมมารดาแพ ต่อมาได้รับ
ิ
์
พระราชทานบรรดาศักด เป็นเจ้าคุณพระประยูรวงศ์
ึ
ซ่งเป็นธิดาเจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค)
และเป็นพ่สาวของเจ้าจอมมารดาโหมด (พระมารดา
ี
ของ พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพร
ั
ุ
ิ
ู
เขตอุดมศักด์) เจ้าคณพระประยรวงศ์ นบเป็นเจ้าจอม
ั
ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวท่มีศกด ์ ิ
ี
สูงที่สุดในบรรดาเจ้าจอมทั้งหลาย โดยเป็นพระสนมเอก
เสาธงราชนาวี กองบัญชาการกองทัพเรือ วังนันทอุทยาน
ื
ได้รับพระราชทานเคร่องยศช้นท ๑ ได้แก่ พานทอง
่
ี
ั
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 17

�
�
หีบหมากทองคาลงยากับกระโถนทองคาเป็นชุดเดียว
ื
ั
อีกท้งท่านยังได้รับพระราชทานเคร่องยศเป็นพิเศษ คือ
ึ
พานทองและหีบหมากลงยาหลังประดับเพชรใบหน่ง
ั
ี
ึ
และหีบใหญ่อีกใบหน่งมีเพชรประดับ ท้งท่ขอบฝาและ
ั
้
ู
้
ี
ั
ตราพระเกยวยอดอย่บนพานสองชนกบฉตรสองข้าง
ั
ื
ั
ี
บนหลงหบเป็นเครองแสดงว่าท่านได้รบการยกย่อง
ั
่
สูงกว่าบรรดาสนมอื่น โดยเจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ ได้ประทับ
ี
ท่พระตาหนักกับเจ้าคุณจอมมารดาแพ โดยมีกรมสมเด็จ
�
พระสุดารัตนราชประยูร (พระองค์เจ้าละม่อม)* ประทับ
ื
อยู่ด้วย แต่เน่องจากมีพระราชภารกิจทางฝั่งพระนคร
จึงจ�าเป็นต้องเสด็จไปมาเป็นประจ�าระหว่างสองฟาก
ั
ื
ดังน้น เม่อพระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าศรีวิไลยลักษณ์
กรมขุนสุพรรณภาควด ประสูติในปี พ.ศ. ๒๔๑๑ จึง
ี
ทรงย้ายมาประทับท่พระตาหนักสวนหลวงภายใน
�
ี
พระบรมมหาราชวัง
หลังจากน้นในปี พ.ศ. ๒๔๑๑ ปีเดียวกัน เม่อ
ั
ื
็
็
ุ
ั
พระบาทสมเดจพระจลจอมเกล้าเจ้าอย่หวเสดจ
ู
เถลิงถวัลยราชสมบัติแล้ว จึงทรงพระราชทานที่ต�าหนัก
เจ้าคุณพระประยูรวงศ์กับพระธิดาทั้ง ๓ พระองค์
ในพระราชวังนันทอุทยานให้เป็นโรงเรียนสอนภาษา (จากซ้าย) พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าศรีวิไลยลักษณ์
อังกฤษ โดยมีหมอแมคฟาร์แลนด์ (S.G. Mc. Farland) เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ อุ้มพระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้า
ี
เป็นครูใหญ่ ต่อมาโรงเรียนน้ได้ย้ายไปอยู่ท่ปากคลองตลาด บัณฑรวรรณ วโรภาส และ พระเจ้าลูกเธอ
ี
ั
และต้งเป็นโรงเรียนนันทาลัย (ปัจจุบันคือโรงเรียนราชินี) พระองค์เจ้าสุวพักตร์ วิไลยพรรณ
วังนันทอุทยานจงได้ว่างลง ทรงโปรดเกล้าฯ ให้เป็น จึงได้ตกลงพระทยเลือกเอาวังนันทอทยานเป็นสถานท ี ่
ึ
ั
ุ
ที่อยู่อาศัยของข้าราชการ ท�าการ ซึ่งอยู่ติดกับที่ของทหารเรืออยู่แล้ว ประกอบกับ
ั
่
ลุถึง พ.ศ. ๒๔๓๑ จอมพลเรือ สมเด็จเจ้าฟ้า วังนนทอุทยานถูกปล่อยให้ว่างเป็นทพักอาศัยของ
ี
ภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ข้าราชการและมีราษฎรเข้ามาพักอาศัยอยู่บ้าง ดังน้น
ั
ซ่งเป็นพระเจ้าน้องยาเธอร่วมอุทรกับพระบาทสมเด็จ จอมพลเรือ สมเด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยา
ึ
ั
ุ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะดารงตาแหน่งผู้บัญชาการ ภาณุพนธวงศ์วรเดช ได้ถวายรายงาน และขอพระราชทาน
�
�
ี
�
ทหารทั่วไปทรงปรึกษากับ นายพลเรือโท พระองค์เจ้า วังนันทอุทยานเป็นท่ทาการของทหารเรือ พระบาทสมเด็จ
สายสนิทวงศ์ เจ้าพนักงานใหญ่ ผู้ช่วยผู้บัญชาการ พระจลจอมเกล้าเจ้าอย่หวจงได้ทรงพระราชทาน
ู
ึ
ุ
ั
ทหารเรือ (ปัจจุบันคือ ต�าแหน่งผู้บัญชาการทหารเรือ) วังนันทอุทยานแก่ทหารเรือ ส่วนบ้านเรือนของราษฎรที่
* เนื่องจาก กรมสมเด็จพระสุดารัตนราชประยูร (พระองค์เจ้าละม่อม) ทรงอภิบาลเลี้ยงดูพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่พระเยาว์มา
ประหน่งสมเด็จพระราชชนนีทรงออกพระนามว่า เสด็จยายและโปรดให้พระราชโอรสพระราชธิดาออกพระนามว่า ทูลหม่อมย่า ทรงสถาปนาพระองค์
ึ
เจ้าละม่อมเป็นพระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมพระสุดารัตนราชประยูร เม่อ พ.ศ. ๒๔๑๑ และทรงเล่อนเป็นพระเจ้าบรมมหัยยิกาเธอ กรมสมเด็จ
ื
ื
พระสุดารัตนราชประยูร เมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๖ ชาววังออกพระนามพระองค์ว่า ทูลกระหม่อมแก้ว
18 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

เข้ามาอาศัยอยู่ในวังนันทอุทยานก็ทรงให้กรมยุทธนาธิการ โรงเรียนนายเรือคนแรก เป็นที่พักอาศัยของเจ้านายและ
ี
ี
ื
กับพระคลังมหาสมบัติร่วมกันประเมินราคาซ้อท่ราษฎร ข้าราชการทหารเรือ ตลอดจนชาวต่างประเทศท่มา
ั
เหล่านั้นด้วย รับราชการในกรมทหารเรือ และเคยเป็นท่ประทับช่วคราว
ี
ของ นายพลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
อาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ด้วย




































นายพลเรือโท พระวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ (หม่อมเจ้าสาย)

จอมพลเรือ สมเด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ การท พระบาทสมเดจพระจลจอมเกล้าเจ้าอย่หว
ี
ั
ู
่
ุ
็
กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วงเดช
ได้พระราชทานวังนันทอุทยานให้แก่ทหารเรือ จะเป็น
ั
ั
ี
หลังจากท่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว การถาวรหรือช่วคราวน้น ไม่ปรากฏเป็นหลักฐาน
ั
ได้พระราชทานวังนันทอุทยานหรือสวนนันทอุทยานแก่ จนกระท่งปี พ.ศ. ๒๔๔๗ กองทัพเรือจึงได้ขอ
�
ี
ื
ั
ุ
้
ื
ี
�
ทหารเรอแล้ว พระตาหนักทประทับก็รอลงเพราะผพง ซ้อท่วังนันทอุทยานจากสานักงานทรัพย์สินส่วน
่
ื
ื
ิ
ั
ี
่
ิ
ิ
ั
ิ
์
ั
ี
ึ
จงไม่เหลือหลกฐานปรากฏว่าเป็นพระราชวังเก่าอกเลย พระมหากษตรย์ ตามหนงสอสญญาขายกรรมสทธทดน
ั
ื
ื
่
ี
ี
่
ี
ี
ต่อจากน้นกรมทหารเรือได้ใช้สถานท่แห่งน้เป็นท่ราชการ เม่อวันท ๒๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๔๗ มีเน้อท ๑๙๕ ไร่
ี
ั
ในปี พ.ศ. ๒๔๔๓ เป็นสถานท่ต้งโรงเรียนนายเรือ ๓ งาน เป็นเงิน ๑,๑๐๙,๐๖๒.๔๐ บาท กองทัพเรือจึงได ้
ี
ั
ี
ี
่
ั
่
ี
ี
(ก่อนท่จะย้ายโรงเรียนนายเรือไปอยู่ท่พระราชวังเดิม ก่อสร้างอาคาร สถานท เป็นท่ต้ง กองพันนาวิกโยธินท ๔
ี
ึ
ี
ในปี พ.ศ. ๒๔๔๙) เป็นท่พักอาศัยของผู้บังคับการ กองพันต่อสู้อากาศยาน และอีกส่วนหน่งเป็นกองรถยนต์
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 19

ทางเข้า กองบัญชาการกองทัพเรือ วังนันทอุทยาน
่
ี
ื
่
ี
บ้านพักข้าราชการทหารเรือและอน ๆ ภายหลังจากเหตุการณ ์ วันท ๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๑ ในสมัยท่พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ
่
ื
กรณีแมนฮัตตัน เม่อวันท ๒๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๔ เป็นผู้บัญชาการทหารบก และ พลเรือเอก ประพัฒน์
ี
ื
็
กองทัพเรือประสบเคราะห์กรรมอย่างร้ายแรง หน่วยทหาร กฤษณจนทร์ เปนผ้บัญชาการทหารเรอได้ลงนามใน
ั
ู
ิ
โดยเฉพาะอย่างย่งหน่วยกาลังทางบกถูกยุบตามเหตุผล บันทึกข้อตกลง ให้กองทัพบกย้ายกองพันทหารช่างที่ ๑
�
ั
ทางการเมืองในยุคน้น กระทรวงกลาโหมจึงได้มีคาส่ง รักษาพระองค์ ไปเข้าที่ตั้งใหม่ภายใน ๓ ปี
ั
�
ี
่
ิ
ื
่
ั
ให้กองทพเรือมอบโฉนดทดินดังกล่าวให้กรมการเงน ต่อมา เม่อวันท ๑๖ กันยายน พ.ศ. ๒๕๓๖ ได้ม ี
ี
ื
ี
กระทรวงกลาโหมเป็นผู้เก็บรักษา กองทัพเรือจึงต้อง พิธีส่งมอบพ้นท่ดังกล่าว คืนให้กับกองทัพเรือ โดย
มอบโฉนดท่ดินให้ กรมการเงิน กระทรวงกลาโหม พลเอก วิมล วงศ์วานิช ผู้บัญชาการทหารบก (ขณะนั้น)
ี
เมื่อวันที่ ๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๙๖ และสถานที่แห่งนี้ได้ เป็นผู้ส่งมอบ และ พลเรือเอก วิเชษฐ การุณยวนิช
กลายเป็นที่ตั้งของ กองพันทหารช่างที่ ๑ รักษาพระองค์ ผู้บัญชาการทหารเรือ (ขณะนั้น) เป็นผู้รับมอบ
รวมทั้งเป็นที่พักของข้าราชการกองทัพบกไป ในปัจจุบัน ตาบลท่ดังกล่าวได้รับการเรียกขานว่า
�
ี
ี
ั
เม่อ พ.ศ. ๒๕๓๑ พลเรือเอก ประพัฒน์ กฤษณจันทร์ วังนันทอุทยานหรือสวนอนันต์ และเป็นท่ต้งของฐานทัพเรือ
ื
ี
ั
ผู้บัญชาการทหารเรือ ในขณะน้นได้เจรจาขอคืนท่ดิน กรุงเทพ และหน่วยราชการทหารเรือหลายหน่วย รวมท้ง
ั
วังนันทอุทยานหรือสวนอนันตจากกองทัพบก ตอมาเมื่อ เป็นสถานที่ตั้งของกองบัญชาการกองทัพเรือแห่งใหม่
์
่
20 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

กองบัญชาการกองทัพเรือ แห่งที่ ๒

ี
ี
ั
ั
ั
ื
ิ
ดังน้น การท่กองทัพเรือได้มีท่ต้งหน่วยงานท ่ ี ล้นกระหม่อมต่อกองทัพเรอและเป็นประวตศาสตร์
ี
ิ
วังนันทอุทยานหรือสวนอนันต์ จึงนับเป็นส่งท่ทหารเรือ ตอนหนึ่งที่ส�าคัญยิ่งของกองทัพเรือด้วย
�
�
ทุกคนควรจะต้องจดจาและสานึกในพระมหากรุณาธิคุณ
และพระกรุณาธิคุณของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว และสมเด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ ในการที่ อ้างอิง
ี
ได้พระราชทานท่ดินวังนันทอุทยานให้แก่กองทัพเรือ ๑. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒
ี
ตามท่สมเด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ ขอพระราชทาน ๒. กองประวัติศาสตร์ กรมยุทธศึกษาทหารเรือ
๓. สกุลบุนนาค, ชมรมสายสกุลบุนนาค; พฤศจิกายน ๒๕๔๒
ซ่งถือว่าเป็นพระมหากรุณาธิคุณและพระกรุณาธิคุณล้นเกล้า
ึ
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 21

พลเรือเอก ไพศาล นภสินธุวงค์



“จงระมัดระวังความช�ารุดเสียหายเพียงเล็กน้อย รูรั่วขนาดเล็กจะท�าให้เรือขนาดใหญ่จมได้”
Benjamin Franklin ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา



ึ
�
กาลังดา ลูกเรือได้ลืมปิดฝาช่องทางข้นลง (hatch)
�
ด้านท้ายเรือ นาทะเลจึงทะลักเข้าเรืออย่างรวดเร็ว เป็นการจม
้
�
ท่มิใช่เกิดจากการรบ นับเป็นความเสียหายคร้งย่งใหญ่
ั
ิ
ี
ของกองทัพเรืออินเดียและยังต้องเสียภาพลักษณ์
อย่างหนีไม่พ้น
ต่อมาผู้เขียนได้มีโอกาสอ่าน “Command at Sea”
ของสานักพิมพ์ US Naval Institute Press (พิมพ์คร้งท่ ๖)
�
ี
ั
ลองค้นไปดูในบทที่เกี่ยวกับความปลอดภัย (Safety) ได้
่
พบหวข้อทน่าสนใจเรอง SUBSAFE Certification
ั
่
ี
ื
Program ซ่งมีท่มาจากการท่เรือดานานิวเคลียร์
ี
�
�
้
ี
ึ
USS Thresher ระวางขับน�้า ๓,๗๐๐ ตัน ของสหรัฐฯ
ได้เกิดอุบัติเหตุจมลงสู่ใต้พ้นท้องทะเลนอกชายฝั่ง
ื
รูปที่ ๑ เรือด�ำน�้ำ “USS Thresher” เมืองบอสตันของสหรัฐฯ เป็นเหตุให้ลูกเรือและเจ้าหน้าท ี ่
น�ำเรื่อง เทคนิคท้งหมด ๑๓๐ นาย เสียชีวิต เม่อวันท่ ๑๐ เมษายน
ั
ื
ี
ื
ื
เม่อปลายเดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ ผู้เขยน พ.ศ. ๒๕๐๖ ผู้เขียนเห็นว่าเป็นเร่องน่าสนใจและเป็น
ี
ี
ื
ั
ได้มีโอกาสอ่านสารคดีเร่องส้นเก่ยวกับการจมของ ประโยชน์กับกองทัพเรือไทยไม่น้อยในการเตรียมการ
�
้
�
้
�
�
้
�
เรือดานานิวเคลียร์ติดขีปนาวุธของอินเดีย ระวางขับนา รองรับการมีเรือดานาในอนาคต แม้ว่าจะเป็นกรณีศึกษา
้
�
�
๖,๐๐๐ ตัน ช่อ INS Arihant ซ่งมีมูลค่าสูงเกือบสามพันล้าน จากการจมของเรือดานานิวเคลียร์ก็ตาม (ปัจจุบันกองทัพเรือ
ึ
ื
้
�
�
�
�
้
ี
เหรียญสหรัฐอเมริกา โดยเรือดานาลาน้เป็นเรือดานา สหรัฐฯ มีแต่เรือด�าน�้าขับเคลื่อนด้วยพลังงานนิวเคลียร์)
�
�
้
�
ลาแรกของโครงการต่อเรือดานานิวเคลียร์ภายในประเทศ แต่น่าจะประยุกต์ใช้กับเรือดานาธรรมดาและเรือประเภท
�
�
�
้
ื
ี
ึ
ของอินเดีย ข้นระวางประจาการเม่อเดือนสิงหาคม อ่น ๆ ได้เช่นกัน ในบทความน้จะกล่าวถึง การจมและ
�
ื
ุ
�
�
้
�
ื
ิ
�
ุ
ั
้
ื
ิ
ุ
พ.ศ. ๒๕๕๙ แลวเกดอบตเหตเรือดานาจมเมอเดอนกมภาพนธ ์ สาเหตการจมของเรือดานา USS Thresher โครงการ
้
ุ
่
ั
้
�
พ.ศ. ๒๕๖๐ ท�าให้ต้องเข้าอู่ซ่อมอยู่เป็นเวลา ๑๐ เดือน ใบรับรองความปลอดภัยใต้นา (โครงการ SUBSAFE
ื
จากการท่ห้องเคร่องจักรใหญ่ได้รับความเสียหายจาก Certification Program) การถอดบทเรียนจากเร่องน ้ ี
ี
ื
ึ
ี
ื
�
ื
นาทะเลทะลักเข้าสู่ห้องเคร่อง สาเหตุเน่องจากขณะท่เรือ และบทส่งท้าย ซ่งหวังว่าน่าจะเป็นการจุดประกายให้
้
22 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

�
้
ี
ี
บรรดานายทหารเรือท่รับผิดชอบเก่ยวกับเรือดานา ใช้งานมากเกินไป หรืออาจด้อยคุณภาพ ข้อต่อที่ท�าจาก
�
้
�
ึ
ิ
ในอนาคตได้ตระหนักและหามาตรการหรือโครงการ โลหะผสมดงกล่าวมจานวนมากถงราว ๓,๐๐๐ ชน ใน
ั
ี
ั
ิ
�
ป้องกันความสูญเสียที่พึงหลีกเลี่ยงได้ จานวนน้นเกือบ ๔๐๐ ช้น ผลิตอย่างไม่ค่อยเหมาะสม
การจมของเรือด�าน�้า USS Thresher ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าบรรดาท่อที่ใช้กับน�้าทะเล ท�าให้ข้อต่อ
เมื่อวันที่ ๑๐ เมษายน ค.ศ. ๑๙๖๓ (พ.ศ. ๒๕๐๖) เกิดการชารุดท่บริเวณเคร่องยนต์หลัง ยังผลให้กล่อง
�
ี
ื
ขณะที่มีการทดสอบการด�าระดับลึก ณ บริเวณประมาณ ควบคุมกระแสไฟฟ้าเกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจร จึงไม่ม ี
๒๒๐ ไมล์ นอกเขตไหล่ทวีป ห่างจากแหลม Cape Cod พลังงานไฟฟ้าอีกต่อไป
ของรัฐ Massachusetts ซ่งอยู่ชายฝั่งทะเลด้าน แต่การสูญเสียพลังงานไฟฟ้าเป็นเพียงคร่งเดียว
ึ
ึ
�
�
ตะวันออกเฉียงเหนือของสหรัฐฯ เรือดานา USS Thresher ของปัญหา จากพยานหลักฐานของกองทัพเรือที่เสนอใน
้
�
�
ื
ึ
้
(SSN-593) ซ่งเป็นเรือดานาโจมตีขับเคล่อนด้วยพลังงาน ปี ค.ศ. ๒๐๐๓ (พ.ศ. ๒๕๔๖) ต่อคณะกรรมการ
�
นิวเคลียร์ได้หายไปในทะเลพร้อมกับกาลังพลประจาเรือ วิทยาศาสตร์ช้ชัดว่า ลูกเรือไม่สามารถเข้าถึงอุปกรณ์
ี
�
ั
ุ
้
้
�
่
ั
�
่
ื
ิ
ทั้งล�า จ�านวน ๑๑๓ นาย และพลเรือนอีก ๑๗ นาย ที่ สาคญยงได้ เพอหยดยงการไหล่ท่วมเข้ามาของนาทะเล
ั
ึ
ิ
้
ื
เป็นเจ้าหน้าที่จากบริษัทรับเหมา เรือล�านี้ถูกปล่อยลงน�้า แล้วเม่อนาทะเลทะลักเข้าสู่เรือเพ่มข้นถังอับเฉาท้งหลาย
�
ื
�
ื
เม่อปี ค.ศ. ๑๙๖๐ (พ.ศ. ๒๕๐๓) เป็นเรือลาแรกของ ก็ยุติการทางาน และยังเช่ออีกว่าการถูกขัดขวางของ
�
ี
ื
ชั้น Thresher นับเป็นเรือที่มีความส�าคัญระดับแนวหน้า ระบบอากาศและความช้นท่สูงเกินไปในระบบอากาศได้
ั
ด้านเทคโนโลยีในยุคน้น ขับเคล่อนด้วยพลังงานนิวเคลียร์ ทาให้เกิดนาแข็งท่ล้นถังอับเฉาและเป็นการกันไม่ให้
ี
ิ
้
�
�
ื
้
�
ื
และได้รับการออกแบบตัวเรือใหม่ท่ทันสมัย เดินทางได้ การเป่าลมเข้าถังอับเฉาเพ่อไล่นาออกได้ น่นคือ
ี
ั
เร็ว เงียบ และลึก การจมหายไปของเรือและชีวิตคน ไม่สามารถเอาชนะการท่วมของน�้าได้
ท้งหมดเป็นเหตุการณ์ท่ทาความเสียหายให้แก่วงการ ทฤษฎีอ่นเก่ยวกับการจมของเรือดานา
ี
ื
ั
�
้
�
�
ี
เรือด�าน�้า กองทัพเรือ และประเทศสหรัฐฯ USS Thresher
็
ในช่วงแรกของการสบหาข้อเทจจรงถงสาเหตของ
ื
ุ
ึ
ิ
การจมของเรือด�าน�้า USS Thresher ไม่ค่อยมีคนสนใจ
ข้อมูลที่ได้จากระบบ SOSUS อาจเป็นเพราะเป็นระบบ
ท่ยังขาดความเช่อถือทานองเดียวกับเรดาร์ในตอน
�
ี
ื
สงครามโลกคร้งท่ ๒ (SOSUS ย่อมาจาก Sound
ั
ี
ื
Surveillance System) เป็นตาแหน่งของการเช่อมต่อ
�
ื
ั
ั
ุ
ี
่
การรบฟังเสยงใต้นาเกอบทวโลกเช่นในมหาสมทร
�
้
แอตแลนติก ใกล้กับ Greenland, Iceland และ
ิ
สหราชอาณาจกร (บรเวณช่องว่างของเกาะดังกล่าว
ั
เรียกเป็นตัวอักษรย่อภาษาอังกฤษว่า GIUK ) และจุดต่าง ๆ
รูปที่ ๒ ต�าบลที่ ที่ USS Thresher จม
ิ
่
ในมหาสมทรแปซิฟิก กองทพเรือสหรัฐฯ รเรมโดยม ี
ิ
ุ
ั
สาเหตุใดที่ท�าให้เรือด�าน�้า USS Thresher จม เจตนาติดตามเรือดาน้าของโซเวียต ซ่งผ่านช่องว่าง GUIK
�
�
ึ
ึ
ื
ี
ทฤษฎีแรกท่น่าเช่อถือมากท่สุด ซ่งเป็นไปตามท ่ ี เกี่ยวกับระบบ SOSUS บุคคลที่มองข้ามไปไม่ได้คือ
ี
ื
ี
้
กองทพเรือได้ช้แจงในเบองต้น คอ การใช้โลหะผสม Bruce Rule ผู้เช่ยวชาญระดับสุดยอดของกองทัพเรือ
ื
ั
ี
เงินกับทองเหลืองเพ่อใช้กับบรรดาท่อท้งหมดมีอาย ุ สหรัฐฯ เก่ยวกับด้านเสียงและระบบ SOSUS เขาได้
ั
ื
ี
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 23

�
�
้
วิเคราะห์เสียงที่เป็นจุดจบของเรือด�าน�้า USS Thresher ปฏิกรณ์นิวเคลียร์ยุติการทางานหรือทาให้เรือดานา
�
�
้
ื
ี
�
�
และเขาได้ให้การต่อการสืบสวนหาข้อเท็จจริงเก่ยวกับ USS Thresher จม โดยเรอดานา USS Thresher
ั
ความหายนะคร้งน้น เขาลาออกจากกองทัพเรือในปี ได้ดารงสภาพเดิมจนกระท่งเกิดการระเบิดข้นภายในเรือ
�
ั
ั
ึ
ค.ศ. ๑๙๖๓ (พ.ศ. ๒๕๐๖) และได้ใช้เวลาต่อมา ๔๒ ปี เวลาต่อมา นอกจากนั้นข้อมูลจาก SOSUS ไม่ได้ปรากฏ
้
์
ี
�
ั
้
ื
ั
ในฐานะนกวเคราะหชนนาดานเสยงของกรมขาวทหารเรอ การบันทึกเสียงใด ๆ ของการท่วมของนาเข้าสู่เรือและ
้
�
่
ิ
่
่
้
่
้
้
ี
แมวาสวนใหญการใหการของเขาและสงทเขาคนพบยงอย ู ่ ลูกเรือของเรือ USS Skylark เอง ก็ไม่สามารถติดต่อ
ั
่
่
ิ
ื
ี
ั
ในช้นความลับ แต่เม่อไม่นานมาน้เขาได้เปิดเผยบางส่วน กับเรือด�าน�้า USS Thresher ได้ ทั้งที่โดยข้อเท็จจริงแล้ว
ั
ื
ในหนงสือของเขา เรอง “Why The USS Thresher Lost” ความลึกขณะทดสอบการดาน้น แม้แต่การร่วของน�า
่
้
ั
�
ั
�
ี
ทาให้ผู้คนท่มีความสนใจเกิดความเข้าใจความลึกลับ เข้าเรือเพียงเล็กน้อยย่อมทาให้เกิดเสียงดังมากพอสมควร
�
ี
เกินจากส่งท่พวกเขาเคยเข้าใจว่าชัดเจนเสียอีก ส่งหน่งท่เขา จากการวิเคราะห์ข้อมูลท่ได้จาก SOSUS การระเบิด
ึ
ี
ิ
ิ
ี
�
�
ชี้ให้เห็นคือเรือดานา USS Thresher ค่อย ๆ สูญเสียกาลัง ภายในเรือดานา USS Thresher เม่อเวลา ๐๙๑๗ ท่ระดับ
ื
�
�
ี
้
�
้
่
�
ลอยตัว หรือมีกาลังลอยตัวเป็นลบ (Negative Buoyancy) ความลึก ๙๐๐ ฟุต หรือ ๒๗๐ เมตร ตากว่าความลึก
�
และเคลื่อนตัวช้าลงจนท�าให้เรือจม ที่ใช้ในการด�าทดสอบคือ ๑,๓๐๐ ฟุต หรือ ๔๐๐ เมตร
เมื่อวันที่ ๘ เมษายน ค.ศ. ๒๐๑๓ (พ.ศ. ๒๕๕๖) การระเบิดใช้เวลาเพียง ๐.๑ วินาที รวดเร็วมากเกินกว่า
Bruce Rule ได้พิมพ์เอกสารจากการวิเคราะห์ของเขาเอง ระบบประสาทของมนุษย์จะรับรู้ได้ทัน
เกี่ยวกับข้อมูลที่เขาได้รับจากเรือ USS Skylark กับจาก สาเหตุของการจมของ Thresher แม้จะเกิดจาก
ระบบ SOSUS ในแอตแลนติกลงในวารสาร Navy Times องค์วัตถุ แต่ปัจจุบันมนุษย์ซ่งมีอิทธิพลต่อวัตถุย่อมหน ี
ึ
ั
การวิเคราะห์ของเขาอาศัยหลักฐานจาก SOSUS เป็นหลัก ไม่พ้นท่จะต้องมีความรับผิดชอบ ผู้เขียนต้งใจจะเขียน
ี
่
่
ุ
ในชวงเวลาทเกดเหตการณ์ ปี ค.ศ. ๑๙๖๓ (พ.ศ. ๒๕๐๖) เรื่องความปลอดภัยของเรือด�าน�้าอีก ๒ ตอน คือ การจม
ี
ิ
ื
ึ
ี
ี
ซ่งตอนน้นถือเป็นความลับและไม่ได้ถูกนามาใช้ในการ ของเรอดานา USS San Francisco ทมสาเหตมาจาก
�
้
ุ
�
ั
่
�
ไต่สวนในศาลเพ่อหาข้อเท็จจริง รวมท้งมิได้รับการ มนุษย์ (Human Error) และตอนสุดท้ายจะวิเคราะห์และ
ั
ื
�
ี
�
้
เปิดเผยในการพิจารณาของรัฐสภาสหรัฐฯ เสนอแนะความปลอดภัยแก่เรือดานาของเราท่ปฏิบัติการ
ุ
Rule ได้ให้ข้อสรปว่า สาเหตหลกของการจมของ ในน่านน�้าที่แคบ จ�ากัด และน�้าตื้น (Confined Shallow
ุ
ั
้
ึ
เรือดานา USS Thresher เป็นความบกพร่องของกล่องไฟฟ้า Waters) ซ่งจะอิงกับวิธีการของกลุ่มชาติ NATO
�
�
ี
ี
(Electrical Bus) ท่จ่ายพลังงานไปยังปั๊มหล่อเย็นหลัก ในทะเลบอลติก และท่น่าสนใจคือ กองทัพเรือสิงคโปร์
็
เขายังกล่าวว่าข้อมูลจาก SOSUS แสดงให้เห็นว่าภายหลัง ซึ่งเปนหัวหอกส�าหรับกองทัพเรือในภูมิภาคนี้ในประเด็น
ี
ท่เกิดความไม่เสถยรของไฟฟ้าราว ๒ นาที กล่องไฟฟ้า ดังกล่าวด้วย
ี
้
�
ใช้งานไม่ได้ เม่อเวลา ๐๙๑๑ ทาให้ปั๊มหล่อเย็นหลัก โศกนาฏกรรมของเรือดานา USS Thresher
�
�
ื
�
สะดุดชะงักลงแล้วส่งผลต่อการหยุดทางานของเคร่อง สามารถหลีกเลี่ยงได้หรือไม่
ื
ื
ปฏิกรณ์นิวเคลียร์และแน่นอนว่าการขับเคล่อนของเรือ มีการวิพากษ์วิจารณ์จากท้งสื่อมวลชนและคนใน
ั
ี
ยุติลงตามไปด้วย เรือ USS Thresher ไม่สามารถท�าให้ กองทัพเรือว่าการปฏิบัติภารกิจดาทดสอบท่ระดับความลึก
�
�
ั
ถังอับเฉาหลักทางานได้ เน่องจากเกิดนาแข็งก่อตัวท ี ่ ต่าง ๆ น้นได้มีการเตรียมการ วางแผน และให้เวลา
ื
้
�
�
�
ท่ออากาศก�าลังดันสูง นั่นคือสาเหตุหนึ่งที่ท�าให้เรือจม สาหรับดาเนินการทดสอบเพียงพอแล้วหรือ หากได้
้
เขายังได้อธิบายต่อว่า จากการวิเคราะห์การท่วม กระทาอย่างรัดกุม ไม่รีบเร่ง น่าจะช่วยให้เรือดานา
�
�
�
ั
ของนาไม่ได้เป็นสาเหตุสาคัญต่อการทาให้เคร่อง USS Thresher รอดจากวิกฤตการณ์คร้งน้นได้
�
้
�
ื
ั
�
24 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

แต่กองทัพเรือดูเหมือนจะยอมรับความบกพร่อง จนทาให้ ที่ชัดเจนแน่นอน” อาศัยหลักคิดอย่างธรรมดา ๆ เครื่อง
�
เกิดโครงการ SUBSAFE ในเวลาต่อมา ซึ่งเป็นการบังคับ ขับเคล่อนโดยพลังงานนิวเคลียร์ท่ปราศจากการออกแบบ
ี
ื
ให้มีการเข้มงวดกวดขันการออกแบบเรือใหม่ กระบวนการ และทดสอบให้มีระบบสารอง หรือสนับสนุนได้พิสูจน์จาก
�
�
ควบคุมคุณภาพการต่อเรืออย่างเข้มงวด การซ่อมทาและ กรณีนี้ว่าได้น�าไปสู่ความหายนะ
�
้
�
ระบบการทดสอบเรือดานาอย่างพิถีพิถันและระมัดระวัง
นับเป็นการป้องกันมิให้มีการเปล่ยนแปลงก่อนได้รับ
ี
ี
ั
ิ
�
อนุญาตของระบบต่าง ๆ ท่สาคัญย่ง รวมท้งตัวเรือ ระบบ
�
้
เก่ยวกับนาทะเล ระบบอากาศความดันสูง ตลอดจน
ี
�
้
ึ
ู
ิ
�
ั
การควบคมการข้นส่ผวนา ซ่งส่งเหล่าน้ต้องจดลาดบ
ั
ึ
ิ
ี
ุ
ความสาคัญเร่งด่วนให้ถูกต้อง ตัวอย่างของโครงการ
�
SUBSAFE เช่น การแยกระบบการเป่าลมเข้าถังอับเฉาหลัก
ิ
ฉุกเฉิน และระบบการปิดล้นท่ตัวเรือท่ติดต่อกับ
ี
ี
้
�
นาทะเลโดยการควบคุมด้วยระบบไฮดรอลิกส์จากระยะไกล
ต้องได้รับการติดตั้งบนเรือด�าน�้าทุกล�า จนกว่าเรือล�านั้น
จะได้รับการรับรองจาก SUBSAFE และเรือต้องถูกจ�ากัด
ี
ึ
ึ
การปฏิบัติการเพียงแค่คร่งหน่งของความลึกท่ทดสอบ
(Test Depth)
รูปที่ ๔ ระบบ SOSUS ในมหาสมุทรแอตแลนติก
กระนั้นก็ตาม โครงการ SUBSAFE ที่จะได้กล่าวถึง
็
่
์
ตอไปนน ไดทาใหมการเปลยนแปลงทเปนประโยชนทได ้
่
ี
�
ี
้
่
ี
ั
้
่
ี
้
ี
ช่วยชีวิตคนไว้มากมายไปแล้ว อาจมีบทเรียนท่ได้รับ
รูปที่ ๓ การท�างานของระบบ SOSUS
ี
มากกว่าน้อีก ถึงเวลาแล้วท่กองทัพเรือต้องหันมาให้
ี
�
�
ี
ั
ี
ข้อมูลท่ได้จากระบบ SOSUS ทานองเดียวกันกับ ความสาคัญต่อหลักฐานท้งหมดท่เก่ยวกับการสูญเสีย
ี
เรดาร์ในสมัยสงครามโลกคร้งท่ ๒ ท่ไม่ได้รับความเช่อถือ ครั้งส�าคัญในประวัติศาสตร์ครั้งนี้
ั
ี
ี
ื
อย่างเต็มท่ หรือนามาใช้ในการสืบสวนกรณีการจมของ ข้อคิดเห็นของ พลเรือเอก Hyman G. Rickover
ี
�
เรือดานา USS Thresher หากมีการนาข้อมูลท่ได้จาก USN. (ผู้ผลักดันและริเร่มการพัฒนาระบบขับเคล่อน
�
ื
�
ี
�
ิ
้
SOSUS มาใช้ การสืบสวนหาข้อเท็จจริงของกองทัพเรือ นิวเคลียร์ของกองทัพเรือสหรัฐฯ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่
�
้
�
�
เก่ยวกับการรายงานของปั๊มหล่อเย็นหลัก (Main Cooler ใช้กับเรือดานา) เก่ยวกับโศกนาฏกรรมของเรือดานา
ี
ี
�
้
Pumps) คงไม่ถูกด่วนสรุปลงความเห็นว่า “ไม่มีข้อพิสูจน์ USS Thresher ว่า :
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 25

ี
โครงการน้ ในกลางปี ค.ศ. ๑๙๖๓ (พ.ศ. ๒๕๐๖) กองทัพเรือ
ี
ี
ได้มีกระบวนการท่เคร่งครัดระเบียบวินัยท่ช่วยเป็น
้
ี
�
�
ี
หลักประกันท่มีเหตุผลสูงสุดท่เรือดานาของเรามีความ
ั
ู
ั
�
้
ปลอดภยจากการท่วมของนาและสามารถก้ภยจาก
เหตุการณ์น�้าท่วมได้”
วันที่กองทัพเรือสหรัฐฯ ได้รับข่าวโศกนาฏกรรมนั้น
�
ั
ื
้
�
ได้รบสงการห้ามเรอดานาทกลาดาในระดบลก จนกว่า
�
ึ
ั
ุ
่
ี
�
จะทราบรายละเอยดเกยวกบสงทเกยวข้องกบการ
ี
่
่
่
ิ
ั
ี
ั
ี
ี
่
สูญเสียของเรือด�าน�้า USS Thresher กรมพระธรรมนูญ
ั
ั
ทหารเรือได้ต้งคณะทางานสืบหาข้อเท็จจริง และต้ง
�
่
�
ื
ั
คณะกรรมการประเมนเกยวกบการออกแบบเรอดานา
้
�
ี
ิ
ั
ั
�
USS Thresher กองทพเรอสหรฐฯ ได้ให้ปากคาต่อ
ื
คณะกรรมการร่วมเก่ยวกับพลังงานนิวเคลียร์ของ
ี
รูปที่ ๕ พลเรือเอก Rickover บิดาด้านการขับเคลื่อนเรือ สภาคองเกรส และด้วยเหตุที่ว่าสาเหตุที่แท้จริงเกี่ยวกับ
ด้วยพลังงานนิวเคลียร์ การจมไม่เป็นท่ประจักษ์ชัด ข้อเท็จจริงได้ถูกรวบรวมในขณะท ี ่
ี
ั
ี
ื
้
�

�
“ข้าพเจ้าเช่อว่า การสูญเสียเรือดานา USS Thresher มีการสืบสวน เท่าท่ปรากฏขณะน้นเกิดจากข้อบกพร่อง
�
ื
ไม่ควรลงความเห็นเพียงด้านเดียวว่า เกิดข้นเน่องจาก ของสเปค ข้อบกพร่องของการต่อเรือ การซ่อมบารุง และ
ึ
ึ
ื
ี
ี
ิ
ความเส่อมหรือความบกพร่องของโลหะผสมเงิน ระเบียบปฏิบัติ และต่อไปน้คือส่งท่คาดว่าได้เกิดอะไรข้น
กับทองเหลืองเป็นการเฉพาะ เช่น การเช่อมโลหะระบบ เรือด�าน�้า USS Thresher มีข้อต่อของท่อที่ท�าด้วย
ื
ึ
หรือองค์ประกอบอื่น ๆ แต่ควรพิจารณาผลที่ตามมาของ เงินผสมทองเหลืองประมาณ ๓ พันช้น ซ่งอุปกรณ์
ิ
ปรัชญาการออกแบบเรือ การต่อเรือ และการตรวจสอบ ดังกล่าวสัมผัสอย่างเต็มท่กับความดันใต้นาในระหว่าง
ี
�
้
โครงการต่อเรือของกองทัพเรือท่ได้รับการอนุมัติแล้วด้วย การเข้าอู่ซ่อมทาใหญ่ (Overhaul) คร้งสุดท้ายของเรือ
ี
ั
�
ิ
ั
�
ข้าพเจ้าคิดว่าส่งสาคัญคือ เราประเมินการปฏิบัติของเรา ก่อนหน้าน้นไม่นาน ข้อต่อได้รับการตรวจสอบด้วย
ี
ในปัจจุบันเสียใหม่ ซ่งเป็นส่งปรารถนาเพ่อความก้าวหน้า เทคนิคใหม่ท่เรียกว่า Ultrasonic Testing ปรากฏว่า
ื
ิ
ึ
ี
ี
ิ
�
�
ของกองทัพเรือ เราอาจจะท้งพ้นฐานทางวิศวกรรมท่ดีของ มีจานวนถึง ๑๔๕ ช้น ท่ต้องดาเนินการเปล่ยนทันที ผลจาก
ี
ื
ิ
่
�
เราไปก็ได้” การทดสอบร้อยละ ๑๔ ของข้อต่อตากว่ามาตรฐานปกต ิ
�
�
ี
โครงการใบรับรองความปลอดภัยใต้น�้า (โครงการ ของเรือดาน้า จากการอนุมานของการทดสอบน้คาดการณ์
SUBSAFE Certification Program) หรือโครงการ ล่วงหน้าได้ว่า ข้อต่อทั้งหมด ๓ พันชิ้น อาจมีจ�านวนมาก
SUBSAFE (ถอดความบางส่วนจาก Command at Sea) ถึง ๔๐๐ ชิ้น ที่ต�่ากว่ามาตรฐาน เมื่อมีข้อต่อสักชิ้นหรือ
้
ั
�
จากคาให้การของ พลเรือตรี Paul Sullivan มากกว่าน้นเกิดช�ารุดเสียหายแล้ว ยังส่งผลให้นาทะเล
�
รองผู้บัญชาการของระบบออกแบบเรือ การบูรณาการและ ทะลักเข้าสู่ห้องเครื่อง
ี
ี
วิศวกรรมของกองทัพเรือสหรัฐฯ ต่อคณะกรรมาธิการ - ลูกเรือท่เก่ยวข้องไม่สามารถเข้าถึงอุปกรณ์ท ่ ี
วิทยาศาสตร์เก่ยวกับโครงการ SUBSAFE เม่อวันท ช�ารุดเสียหายได้ เพื่อหยุดยั้งการทะลักของน�้า
ื
ี
ี
่

�
๒๙ ตุลาคม ค.ศ. ๒๐๐๓ (พ.ศ. ๒๕๔๖) ซึ่งเขาได้เน้นว่า - ฝอยนาทะเลท่ตกลงบนกล่องท่เก่ยวกับระบบไฟฟ้า
ี
ี
้
ี

�
“ข้าพเจ้าขอย�้าว่า นับตั้งแต่ได้เริ่มด�าเนินการ SUBSAFE ทาให้เกิดไฟลัดวงจร และกระแสไฟฟ้าดับ ยังส่งผลให้
26 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

ื
่
ั
่
ื
เคร่องปฏิกรณ์ปรมาณูปิดตัวลงอัตโนมัติ (Scram) ผลตามมา เป้าประสงค์ดังกล่าว ความเชอมน ความแน่นอนของ
คือ เรือขาดพลังงานขับเคลื่อน ภารกิจของเรือมิได้เป็นส่วนเก่ยวข้องกับโครงการ
ี
- ระบบการเป่าลมเข้าถังอับเฉาหลัก ใช้งานไม่ได้ผล SUBSAFE แต่มันเป็นประโยชน์ทางอ้อมแบบธรรมดา ๆ
ในระดับความลึกท่ทาการทดสอบการดาเช่อว่า ของโครงการนี้เท่านั้น
�
ี
�
ื
ข้อจากัดต่าง ๆ ของระบบอากาศผนวกกับความช้นท ่ ี ความต้องการของโครงการ SUBSAFE สามารถ
ื
�
ั
้
�
ึ
ุ
ั
ั
์
้
�
่
้
สูงเกินไปในระบบ ทาให้เกิดนาแข็งก่อตัวข้นในระบบของ ประยกตใชไดกบขอบเขตของใบรบรองจากโครงการดงกลาว
�
้
ี
�
�
ิ
�
ท่อเป่าลม ผลตามมาเป็นการปิดก้นและทาให้ลดอัตรา เช่น โครงสร้าง องค์ประกอบท่สาคัญย่งสาหรับการผนึกนา
ั
้
�
ั
การเป่าลมลงและไม่เพียงพอ น่นคือ เรือดานา อย่างสมบูรณ์ และความสามารถในการฟื้นฟูตัวเองของ
�
�
�
้
USS Thresher ไม่สามารถเอาชนะจานวนนาหนักของ เรือด�าน�้า
ู
�
ึ
้
�
้
�
ี
นาท่ทะลักเพ่มข้นตลอดเวลา นาเข้าไปยังห้องเคร่องและ ใบรับรองของโครงการ SUBSAFE ถกนาไป
ิ
ื
เรือค่อย ๆ จมลงสู่ก้นมหาสมุทร ประยุกต์ใช้ใน ๔ ลักษณะ คือ
การสูญเสียเรือดานา USS Thresher เป็นต้นตอของ - การออกแบบ (Design)
้
�
�
การกาเนิดโครงการใบรับรองผ่าน SUBSAFE ในเดือน - วัสดุ (Material)
�
มิถุนายนปีเดียวกัน ยังไม่ถึง ๒ เดือนนับตั้งแต่เรือด�าน�้า - การผลิต (Fabrication)
USS Thresher จม ได้เกิดโครงการใหม่ท่เป็นประโยชน์มาก - การทดสอบ (Testing)
ี
ด้านความปลอดภัยของเรือด�าน�้า ใบรับรองของโครงการ SUBSAFE ในขอบเขตดังกล่าว
้
่
ั
ั
ุ
้
�
์
้
่
�
โครงการ SUBSAFE ได้ประสบความสาเรจมาก สามารถประยุกตใชทงกบการสรางใหม และการซอมบารง
็
้
�
�
ระหว่างปี ค.ศ. ๑๙๑๕ – ๑๙๖๑ (พ.ศ. ๒๔๕๘ – ๒๕๐๔) ตลอดอายุใช้งานของเรือดานา หัวใจของโครงการ SUBSAFE
ั
ี
�
�
้
ี
เรือดานาสหรัฐฯ ได้สูญเสียไปโดยไม่เก่ยวกับการรบ และกระบวนการรบรองว่าผ่านโครงการนเป็นการรวม
้
้
ั
�
ั
ี
่
เฉลยแล้วหน่งลาทก ๆ ๓ ปี นบตงแต่ได้เรมดาเนินการ วินัยการทางาน การควบคุมวัสดุ และกระบวนการ
�
ุ
ิ
่
�
ึ
ของโครงการ SUBSAFE ในป ค.ศ. ๑๙๖๓ (พ.ศ. ๒๕๐๖) จัดเอกสาร
ี
้
�
�
มีเพียงลาเดียวเท่าน้นท่สูญเสีย คือ เรือดานา USS Scorpion - วินัยการทางาน (Work Discipline) ต้องการให้
�
ั
�
ี
ู้
่
ี
์
่
(SSN – 589) ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. ๑๙๖๘ (พ.ศ. ๒๕๑๑) มความรตามทไดกาหนดและตามทประสงค เพราะทก ๆ คน
ุ
ี
้
ี
�
ี
�
้
ั
ี
ื
้
่
่
ั
้
�
พรอมกบกาลงพลจานวน ๙๙ นาย เรอท่กลาวนไม่ไดผาน ท�างานใด ๆ ต้องมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับเรือด�าน�้า
ี
โครงการ SUBSAFE และจากหลกฐานทพบไดแสดงใหเหน - การควบคุมวัสดุ (Material Control) ทุก ๆ สิ่ง
ั
่
็
้
้
ว่าเรือได้สูญเสียด้วยเหตุผลท่ว่าไม่ได้ผ่านการตรวจสอบ ท่เก่ยวข้องกับการทางานต้องให้มีความม่นใจว่าวัสด ุ
ี
ั
ี
�
ี
และท�าการแก้ไข โดยค�าแนะน�าของโครงการ SUBSAFE ท่ถูกต้องได้รับการติดต้งอย่างถูกต้องเหมาะสม
ี
ั
จนถึงปัจจุบันเรือท่ผ่านโครงการ SUBSAFE และได้รับ กระบวนการดังกล่าวเริ่มตั้งแต่การจัดหา การตรวจสอบ
ี
�
ั
ใบรับรองจากโครงการน้ยังไม่เคยสูญเสียแม้เพียงลาเดียว การเก็บรักษา การจัดการ และสุดท้ายเป็นการติดต้งใน
ี
เป้าประสงค์ของโครงการ SUBSAFE เรือด�าน�้า
เพ่อช่วยให้เป็นการรับรองอย่างสูงสุด การผนึกนา ้ � - กระบวนการจัดเอกสาร (Documentation)
ื
ได้อย่างสมบูรณ์ และความสามารถในการฟื้นฟูหลังจาก ซ่งมีความสาคัญต่อการรับรองของโครงการ SUBSAFE
�
ึ
ได้รับความเสียหาย โครงการ SUBSAFE ให้ความส�าคัญ แยกเป็น ๒ ประเภท คือ
�
ื
ในการจัดการใหม่ เพ่อกาหนดขอบเขตมิให้โครงการ • แบบซึ่งได้รับการบันทึกและคัดเลือกแล้ว แบบ
ื
SUBSAFE ขยายตัวมากเกินไปหรือจางลงนอกเหนือจาก (Drawing) เม่อรวมเข้ากับขอบเขตของโครงการ
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 27

ั
�
SUBSAFE ต้องดารงอยู่ต้งแต่ปัจจุบันจนกระท่งอาย ุ มีความรู้เพียงพอส�าหรับการใช้โปรแกรมในอู่เรือ
ั
�
ื
้
ใช้งานของเรือดานาเพ่อช่วยให้สามารถออกใบรับรอง ในปี ค.ศ. ๑๙๘๘ (พ.ศ. ๒๕๓๑) ซึ่งเป็นวันระลึก
�
การผ่านโครงการ SUBSAFE ถึงการครบรอบ ๒๕ ปี แห่งการสูญเสียเรือดานา
้
�
�
ี
• หลักฐานคุณภาพท่มีวัตถุประสงค์ จะถูกสร้าง USS Thresher พลเรือตรี Bruce Demars
�
ข้นเม่อทางานและประกอบด้วยเอกสาร เช่น แบบของ นายทหารชั้นผู้ใหญ่ด้านเรือด�าน�้าของกองทัพเรือสหรัฐฯ
ื
ึ
�
�
้
ื
ี
การเช่อมโลหะ แบบของการทดสอบท่ไม่ก่อให้เกิด ได้กล่าวว่า “การสูญเสียเรือดานา USS Thresher
ความเสียหาย การประกอบเชิงกล และการบันทึกการทดสอบ เป็นการเร่มต้นการเปล่ยนแปลงข้นพ้นฐานของทิศทาง
ั
ิ
ี
ื
ด้วยไฮดรอลิกส์ เป็นต้น เอกสารการบันทึกเหล่าน้ของ การทางานของเรา เปล่ยนแปลงการออกแบบเรือ
�
ี
ี
�
ิ
ื
การทางานและลายมือช่อผู้ทางานของงานแต่ละช้น การต่อเรือ การตรวจสอบ การทดสอบความปลอดภัย
�
หากปราศจากหลักฐานคุณภาพท่มีวัตถุประสงค์แล้ว และอื่น ๆ เราไม่ได้ลืมบทเรียนที่ได้รับ ก�าลังรบเรือด�าน�้า
ี
ถือว่า ขาดรากฐานส�าคัญของโครงการให้การรับรองจาก ของเราในปัจจุบันมีความปลอดภัยมากกว่าเดิม”
ี
SUBSAFE ท้งหมดน้เป็นการสกัดจากโครงการ SUBSAFE
ั
ื
�
�
้
ี
เม่อเรือดานาลาใดได้รับการรับรองจากโครงการ ในหนังสือ Command at Sea ตามท่ได้กล่าวไว้
�
�
ื
SUBSAFE ให้ปฏิบัติการได้อย่างไม่มีข้อจากัด แต่ม ี ในตอนต้นของบทความน้ อย่างไรก็ดี เน่องจากเป็น
ี
ื
�
ู
่
่
ื
ี
ื
เงอนไของค์ประกอบ ๒ ประการ ถกนาไปใช้เพอให้ เหตุการณ์ท่ถูกจัดเป็นความลับในตอนแรก แต่เม่อเวลา
ื
ู
�
่
ี
ั
เรอดานาลานนดารงอย่ในสภาพทได้รบการรับรอง ผ่านไปจากการเรียกร้องของบรรดาญาติของผู้เสียชีวิต
�
�
�
้
้
ั
�
ุ
กล่าวคอ กระบวนการควบคมการเข้าทาใหม่ และ ตลอดจนมีการเปิดเผยของนักวิชาการและผู้เช่ยวชาญท ี ่
ี
ื
โปรแกรมบัตรท่ต้องการสาหรับการปฏิบัติการ/ซ่อมบารุง พอยอมรับได้ของทางราชการในระดับหนง (มีอีกบางส่วน
ี
�
�
่
ึ
�
ี
แบบไม่จ�ากัด ท่ยังเปิดเผยไม่ได้) ทาให้เราได้รับรู้อีกหลายอย่างท ่ ี
ื
ี
�
ื
ี
�
- กระบวนการควบคุมการเข้าทาใหม่ กระทาเพ่อ เก่ยวข้องเป็นเร่องท่น่าสนใจและเป็นประโยชน์ต่อกองทัพเรือ
ควบคุมงานภายใต้ขอบเขตของการรับรองของโครงการ ที่มีก�าลังรบเรือด�าน�้าดังต่อไปนี้
SUBSAFE ซึ่งถือว่าเป็นแกนหลัก (Backbone) ของการ เม่อเดือนกรกฎาคม ค.ศ. ๒๐๑๘ (พ.ศ. ๒๕๖๑)
ื
�
�
ื
ซ่อมบารุงและการทางานอย่างต่อเน่อง เป็นการช่วย ที่ผ่านมานี้เอง The National Interest ได้ลงบทความ
�
ให้การทางานของการบันทึกรายการงานต่าง ๆ ท่เก่ยวกับ “One of the Navy’s Greatest Tragedy, The Sinking
ี
ี
�
การกาหนดการรับผิดชอบและการได้ยินในขอบเขตของ of the USS Thresher เขียนโดย Kyle Mizokami
โครงการ SUBSAFE บรรยายว่า การสูญเสียพลังงานไฟฟ้าเป็นเพียงความจริง
ึ
ี
ึ
- โปรแกรมบัตรท่ต้องการ การทางาน/การ คร่งเดียวของปัญหาท่เกิดข้น จากคาให้การของกองทัพเรือ
�
ี
�
�
ซ่อมบารุงแบบไม่จากัด เป็นการช่วยการตรวจสอบและ ต่อกรรมาธิการวิทยาศาสตร์ของสภาผู้แทนราษฎร
�
�
�
ี
ี
ื
ี
การทดสอบวัสดุท่มีความสาคัญตามระยะเวลาท่กาหนด เม่อ ค.ศ. ๒๐๐๓ (พ.ศ. ๒๕๔๖) อ้างว่า ลูกเรือท่รับผิดชอบ
ั
ั
่
ื
ิ
�
ในแผนระบบและโครงสร้าง มุ่งเพ่อให้ม่นใจว่าส่งเหล่าน้น ไม่สามารถเข้าถงอุปกรณ์สาคญยงเพอหยดยงการท่วม
ิ
้
ั
่
ึ
ั
ื
ุ
�
ไม่ได้เส่อมคุณภาพลงจนถึงระดับท่ไม่สามารถยอมรับได้ ของนาเข้าสู่เรือ ในขณะท่น้ากาลังไหลน้นปรากฏว่า
�
ื
ั
�
ี
้
ี
อันเกิดจากการใช้งาน อุปกรณ์ของถังอับเฉาไม่ทางาน จากการสืบสวนเช่อว่า
�
ื
ิ
ู
ู
ั
้
่
�
ี
็
องค์ประกอบท่เป็นหัวใจสาคัญของการรับรอง ระบบอากาศกมีปญหาดวย มความชนสงเกนไป สงกวาปกต ิ
ื
้
ี
ึ
ึ
ี
ี
เป็นไปตามการตรวจสอบบัญชี ซ่งโปรแกรมน้ถูกสร้างข้นมา จนทาให้เกิดการก่อตัวเป็นนาแข็งเกาะท่ล้นของถังอับเฉา
ิ
�
�
้
ื
ื
ั
้
�
เม่อปี ค.ศ. ๑๙๖๓ (พ.ศ. ๒๕๐๖) เพ่อให้ม่นใจว่า (ในเดือนเมษายนอุณหภูมิของนาทะเลในระดับลึก
28 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

�
�
ึ
ึ
่
�
ซ่งกาลังทดสอบการดา น่าจะตา ซ่งอยู่ในบริเวณ Skipjack เป็นต้น โดยกองทัพเรือเห็นว่าการต่อเรือ
ั
�
แอตแลนติกเหนือ – ผู้เขียน) ปรากฏการณ์ดังกล่าว จานวนหลายลาในแต่ละช้นมีความคุ้มค่ามากกว่าต่อ
�
�
เป็นการขัดขวางมิให้อากาศถูกเป่าเข้าถังอับเฉา เพียงช้นละไม่ก่ลาก่อนหน้าน้น เรือดานา USS Thresher
�
ี
�
ั
้
ั
ผลบั้นปลายคือ การสู้กับการท่วมของน�้าไร้ผล เป็นชั้นแรกที่ต่อมากกว่า ๕ ล�า คือ มากถึง ๑๔ ล�า
�
้
�
้
ุ
�
ื
�
ื
เรอดานา USS Thresher เป็นเรอดานาร่นใหม่ ลักษณะพิเศษของเรือด�าน�้า USS Thresher ตัวเรือ
�
�
ี
ั
้
ท่ทันสมัยในยุคน้น จัดอยู่ในประเภทเรือดานาโจมต ี มีลักษณะเพรียว (Streamline) ซ่งยังคงนิยมใช้กันอยู่
ึ
ื
ความเร็วสูง ขับเคล่อนด้วยพลังงานนิวเคลียร์ (Fast จนถึงปัจจุบัน ต่อด้วยเหล็กกล้าผสมที่มีความแข็งแรงสูง
�
�
ี
ี
ิ
Attack Submarine – SSN) เรือลาน้ปัจจุบัน นอนสงบน่ง (HY–80 Steel Alloy) เช่นเดียวกับท่ใช้สาหรับตัวเรือ
ที่อยู่ก้นมหาสมุทรซึ่งลึกมากกว่า ๘,๐๐๐ ฟุต พร้อมกับ ของเรือชั้น Los Angeles ที่สร้างในทศวรรษที่ ๑๙๘๐
้
�
�
กาลังพลท้งหมด นับเป็นหน่งในสองลาของเรือดานาที ่ ตัวเรือด�าน�้า USS Thresher ยาว ๒๗๘ ฟุต กว้าง
�
ั
�
ึ
ั
กองทัพเรือสหรัฐฯ สูญเสียภายหลังสงครามโลกคร้งท่ ๒ ๓๑ ฟุต ขณะดามีระวางขับนา ๔,๓๗๐ ตัน ซ่งใหญ่กว่าเรือ
�
�
้
ึ
ี
ั
ช้น Skipjack ร้อยละ ๓๐ ตัวปฏิกรณ์นิวเคลียร์ S5W
�
ื
ขบเคลอนเคร่องกังหันไอนา ขับเพลาใบจกรเดยวด้วย
่
้
ั
ั
ี
ื
ก�าลัง ๓๐,๐๐๐ แรงม้า ท�าความเร็วที่ผิวน�้าราว ๒๐ นอต
และ ๓๐ นอต ขณะด�า นับเป็นการปรับปรุงที่ได้ผลเป็น
�
้
ี
ท่น่าพอใจ โดยเฉพาะความเร็วใต้นา เม่อเปรียบเทียบกับ
ื
เรือชั้นก่อนหน้านั้นที่ท�าความเร็วได้เพียง ๒๒ นอต
โซนาร์ของเรือแบบ BQQ – 3 ติดต้งท่หัวเรือ นับเป็น
ี
ั
ั
ั
การติดต้งโซนาร์ท่หัวเรือของเรือดานาโจมตีเป็นคร้งแรก
้
�
�
ี
จึงต้องย้ายท่อตอร์ปิโด ทั้ง ๔ ท่อ ที่หัวเรือมาไว้บริเวณ
�
ื
�
�
้
�
กลางลา และเป็นต้นแบบสาหรับเรือดานาอ่น ๆ เช่น
ช้น Virginia เป็นต้น อาวุธหลักของเรือเป็นตอร์ปิโด
ั
ิ
แบบว่งเข้าหาเป้าโดยอาศัยเสียงจากเป้า (Homing
้
�
�
รูปที่ ๖ ภาพ “ซากของเรือด�าน�้า USS Thresher Torpedo) MK 37 ทุ่นระเบิดสาหรับวางบริเวณนาลึก
ที่จมอยู่ก้นมหาสมุทรแอตแลนติก” MK 57 และทุ่นระเบิด CAPTOR (ย่อมาจาก Encapsulated
�
�
้
ในกองทัพเรือสหรัฐฯ เมื่อเรือด�าน�้าล�าใดสูญหายไป Torpedo) ทุ่นระเบิดสาหรับนาลึก เป็นทุ่นมาตรฐาน
�
้
�
ั
�
ในทะเล เรียกกันว่ากาลัง “ลาดตระเวนช่วนิรันดร สาหรับปราบเรือดานาในช่วงสงครามเย็น รวมท้งอาวุธ
�
ั
�
้
(Eternal Patrol )” เรือดานา USS Thresher ก็เป็นลาหน่ง ึ ปราบเรือด�าน�้าแบบ SUBROCK จากลักษณะโดยสังเขป
�
�
ี
กลางทศวรรษท่ ๑๙๕๐ กองทัพเรือสหรัฐฯ พอจะเห็นได้ว่าเรือด�าน�้า USS Thresher มีอานุภาพสูง
ื
ได้พยายามผลักดันการขับเคล่อนเรือดานาโดยใช้ ส�าหรับกองเรือด�าน�้าของสหรัฐฯ
�
�
้
�
ึ
�
พลังงานนิวเคลียร์ ซ่งเรือดานา USS Nautilus เป็น เมื่อวันที่ ๙ เมษายน ค.ศ. ๑๙๖๓ (พ.ศ. ๒๕๐๖)
้
�
�
้
�
เรอดานาลาแรกของโลกท่มผลมาจากการเปล่ยนแปลง เรือด�าน�้า USS Thresher ออกปฏิบัติการทดสอบการด�า
ื
ี
ี
ี
ี
ของนโยบายดังกล่าวและได้ข้นระวางประจาการ (Dive Test) ท่บริเวณห่างจาก Cape Cod
�
ึ
เมื่อ ค.ศ. ๑๙๕๔ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ต่อมาตามด้วยการต่อ รัฐแมสซาซูเซตส์ ไปทางตะวันออกราว ๒๒๐ ไมล์ แม้ว่า
ึ
�
เรือด�าน�้าอีก ๕ ชั้น เช่น Sailfish, Barbel, Skate และ เรือได้ข้นประจาการได้เพียง ๒ ปี แต่ทางกองทัพเรือ
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 29

ิ
- การจัดหาอุปกรณ์และช้นส่วนประกอบต้อง
ั
ตรวจสอบให้ละเอียดทุกข้นตอน เช่น ขณะรับของทดสอบ
ภายใต้สภาวะของการทางานเพ่อเป็นการยืนยันคุณภาพ
ื
�
ลิ้น หรือชิ้นส่วนอื่น ๆ ต้องทดสอบว่าไม่ใช่ของปลอม ซึ่ง
อาจช�ารุดได้ง่ายเมื่อมีความเค้น (Stress)
�
�
ี
รูปที่ ๗ ทุ่นระเบิด CAPTOR - ทุกระบบท่สาคัญควรมีระบบสารอง หรือสนับสนุน
�
�
ี
พยายามท่จะทดสอบและกาหนดความแข็งแรงจริง (Backup) หากระบบหลักล้มเหลวระบบสารอง ควร
�
ื
ี
ั
ื
่
์
ของตวเรอ ในขณะทเกดเหตการณโศกนาฏกรรม เรอได้ดา � ทางานได้โดยอัตโนมัติ หรืออย่างน้อยต้องมีสัญญาณเตือน
ิ
ุ
�
้
�
ี
่
ื
ึ
ิ
ี
ู
ี
ุ
อย่ทความลก ๑,๓๐๐ ฟต โดยมเรอช่วยชวต โดยสรุปแล้วการจมของเรือดานา USS Thresher
�
USS Skylark รออยู่บริเวณผิวนาเหนือตาบลท่ม ี สาเหตุหลักเกิดจากองค์วัตถุ หวังว่าในกองทัพเรือของเรา
้
ี
�
�
�
ั
การทดสอบการดา เรือมีกาลงพลมาตรฐานรวม คงให้ความสนใจประเด็นดังกล่าว หากจะสร้างโครงการ
๑๑๓ นาย และมีพลเรือน อีก ๑๗ นาย เป็นเจ้าหน้าที่ ในลักษณะคล้าย ๆ กับโครงการ SUBSAFE น่าจะเป็น
ั
ของบริษัทท่รับเหมาซ่งไปสังเกตการณ์เก่ยวกับการ ประโยชน์และสร้างความม่นใจให้แก่กองทัพเรือ
ึ
ี
ี
�
ทดสอบ ตลอดจนถึงผู้ปฏิบัติงานในเรือ ขอยกคากล่าวของ
เวลา ๐๙๑๓ เป็นเวลา ๑๕ นาที ภายหลังที่เรือด�า ประธานาธิบดี Benjamin Franklin ตามที่ได้อ้างข้างต้น
ื
ึ
ื
�
ถึงความลึกท่กาหนดทดสอบเรือดานา USS Thresher ของบทความเพ่อเป็นเคร่องเตือนใจ ซ่งตอนต่อไปจะ
้
�
�
ี
้
�
�
ี
�
ื
ี
ได้รายงานให้เรือ USS Skylark ทราบว่า “ประสบความ นาเสนอเก่ยวกับการจมของเร่องเรือดานาท่เกิดจาก
�
ี
ยากลาบากเล็กน้อย ขณะน้เรือมีมุมดาเป็นบวก กาลัง องค์บุคคล (Human Error)
�
�
พยายามเป่าลมเข้าถังอับเฉาหลัก แล้วจะรายงานให้ทราบ ส่งท้าย
�
้
ต่อไป” ต่อมาตามด้วยการส่งข่าวสารท่ขาด ๆ หาย ๆ การจมของเรือดาน�า USS Thresher เป็น
ี
ี
�
�
�
้
ึ
ั
จับใจความไม่ได้ และสุดท้ายเป็นเสียงคล้ายกับอากาศ โศกนาฏกรรมท่ร้ายแรงคร้งหน่งของกาลังรบเรือดานา
ก�าลังไหลเข้าสู่ถังอากาศ ต่อจากนั้นไม่ปรากฏเสียงใด ๆ ของสหรัฐฯ ไม่มีผู้รอดชีวิตแม้คนเดียว การสืบสวน
ื
ี
ของเรือดานา USS Thresher ให้เรือ USS Skylark ได้ยินอีก หาสาเหตุท่แท้จริงจึงขาดความสมบูรณ์ไปบ้างเน่องจาก
�
้
�
ี
�
ต่อมาตัวเรือถูกพบบนพ้นมหาสมุทรซ่งลึกราวไมล์คร่ง ขาดพยานบุคคล และท่สาคัญบางอย่างยังถูกปกปิด
ึ
ื
ึ
ี
ิ
เป็นซากแตกกระจายถึง ๖ ช้น ปรากฏการณ์ดังกล่าว เป็นความลับ เรารับรู้ได้โดยการวิเคราะห์ของผู้เช่ยวชาญ
ั
�
เชื่อกันว่าคงเกิดจากการระเบิดจากภายในเรือ เป็นหลัก แต่กระน้นก็ดี กองทัพเรือสหรัฐฯ รีบดาเนินการ
ี
จากกรณีศึกษานี้เราสามารถถอดบทเรียนอะไรบ้าง เปล่ยนวิกฤตเป็นโอกาสทันที เพียงไม่ถึง ๒ เดือน โครงการ
ี
�
�
้
ี
- การออกแบบทางวิศวกรรม และการต่อเรือต้อง ท่ช่วยรับรองความปลอดภัยแก่เรือดานาท่เรียกว่า
ี
ึ
�
้
�
ิ
ี
ให้นาหนักเท่าเทียมกับระหว่างระบบนวเคลยร์และไม่ใช่ SUBSAFE ได้เกิดข้น เป็นงานท่มีความสาคัญและ
�
ั
้
�
ระบบนวเคลยร์ (เรอดานาธรรมดา) ทงนเพราะ มีประโยชน์อย่างมากต่อเรือดานา เพราะหลังจากน้น
�
ั
ื
�
้
้
ี
ี
ิ
้
้
�
ี
�
ี
การทางานของระบบใดก็ตามท่ผิดพลาดย่อมส่งผลให้เกิด เรือดานาท่ผ่านการรับรองจากโครงการ SUBSAFE
�
ความไม่ปลอดภัย หรือความไม่มั่นคงของเรือโดยรวม ยังไม่เคยจมแม้ล�าเดียว
- ควรเลือกมาตรฐานสาหรับกิจท่ต้องปฏิบัติตาม
�
ี
�
ข้อจากัดด้านเวลาและทรัพยากร ไม่ควรปล่อยให้อยู่เหนือ
ความปลอดภัย (ต้องค�านึงถึง Safety First)
30 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

่
ื
สงครามสมัยใหม หรอสงครามอนาคต

Hybrid warfare






นาวาโท สิรภูมิ กระต่ายทอง








“วิกฤตการณ์ในโลกของเราคร้งสาคัญ ๆ เช่น (Security) ว่าในความเป็นจริงแล้ว Hybrid warfare
�
ั
ึ
ิ
ื
ี
วิกฤตการณ์คาบสมุทรไครเมีย หรือสงครามเลบานอน เป็นเร่องใหม่ท่เพ่งเกิดข้นหรือไม่ หรือเป็นเพียงธรรมชาต ิ
ทาให้เกิดการถกเถียงกันมากถึงสงครามในรูปแบบใหม่ ของสงครามในแบบเดิมเช่นเดียวกับท่ เคลาเซวิทซ์
�
ี
หรอ Hybrid warfare ซงเป็นสงครามทยงมคานยาม (Carl Von Clausewitz) ได้พรรณนาไว้ เพียงแต่ม ี
่
ื
ึ
ี
่
�
ี
ั
ิ
ี
ท่แตกต่างกันอยู่บ้าง ท้งนี้มีความพยายามในการให้คานิยาม การเปล่ยนแปลงในรายละเอียดบางอย่างไปตามยุคสมัย
ั
�
ี
ของ Hybrid warfare ว่าเป็นการผสมผสานของสงคราม โดยเฉพาะการเปล่ยนแปลงด้านเทคโนโลยี แต่อย่างไรก็ด ี
ี
ตามแบบ และสงครามนอกแบบ หรือ สงครามปกติกับ Hybrid warfare ก็ได้ถูกจัดให้เป็นสงครามสมัยใหม่
ไม่ปกติ รวมท้งสงครามข้อมูลข่าวสาร และสงครามไซเบอร์” Modern warfare หรอ Future warfare ในขณะน ้ ี
ื
ั
(Conventional/Unconventional, Regular/Irregular, ในลาดับแรก เรามารู้จัก Hybrid warfare
�
ี
Propaganda Information warfare, and Cyber ท่มักเข้าใจกันอย่างกว้างขวางว่าเป็นสงครามของ
ึ
�
ี
warfare)” การผสมผสาน ซ่งเราสามารถสรุปคานิยามท่ได้จาก
ในช่วงระยะเวลา ๑๐ ปีที่ผ่านมานี้ มีข้อโต้เถียงกัน การรวบรวมตามแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ว่า Hybrid warfare
อย่างกว้างขวางในเรองของสงครามสมยใหม่สาขาหนง เป็นสงครามในระดับยุทธศาสตร์ การเมือง - การทหาร
ื
่
่
ั
ึ
ื
ี
ื
ี
่
นั่นคือ Hybrid warfare ซงมผ้เชยวชาญหรอ ท่มีความเช่อมโยงผสมผสานในทุกรูปแบบ และทุกมิต ิ
ึ
่
ู
ี
นักวิชาการหลายท่านให้ข้อคิดเห็นต่อกรณีดังกล่าว ของการใช้ก�าลัง ด้วยการใช้สงครามตามแบบ ผสมผสาน
ั
ั
ึ
ี
ว่าเป็นสาขาของสงครามท่เกิดข้นใหม่จริงหรือไม่ กบสงครามนอกแบบ สงครามอสมมาตร ร่วมไปกบ
ั
แล้วจะรบมอกบภยคกคามนอย่างไร และดเหมือนว่า สงครามไซเบอร์และสงครามข้อมูลข่าวสาร ตลอดจน
ั
ื
ุ
ี
้
ั
ู
ผู้ท่พูดถึงเร่องน้มากท่สุดก็คือ โลกตะวันตก โดยเฉพาะ ปฏิบัติการจิตวิทยา หรือการใช้โฆษณาชวนเช่อ
ื
ื
ี
ี
ี
องค์การนาโต (North Atlantic Treaty Organization (Propaganda) และด้วยความสลับซับซ้อน อีกท้ง
ั
�
ี
ี
: NATO) ท่กล่าวว่าต้องรับมือกับภัยคุกคามเช่นว่าน ี ้ ความไม่ชัดเจนของสงครามสาขาน้ จึงทาให้ความ
�
แต่อย่างไรก็ดียังมีการถกเถียงกันในหมู่นักวิชาการ ชัดเจนของคานิยามของ Hybrid warfare นั้น
ั
ด้านการป้องกันประเทศ (Defense) หรือด้านความม่งคง ยังคงมีความคลุมเครืออยู่
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 31

ี
ในส่วนกองทัพไทยได้อธิบายว่า Hybrid War วิธีการต่าง ๆ ท่สามารถหลบซ่อน ปกปิดหรือสร้างภาพลวง
�
ั
หรือสงครามพันทาง มีความเก่ยวข้องกับการดาเนิน ให้กับฝ่ายตรงข้ามในสภาวะแวดล้อมทางความม่นคง
ี
ิ
ั
ั
ี
่
ี
่
ี
สงครามตามแบบและนอกแบบผสมผสานกัน โดยใช้ ในยุคโลกาภวฒน์ทสลับซบซ้อนและมการเปลยนแปลง
ิ
ี
ี
ทงสงครามแบบสมมาตรและอสมมาตรทใช้เทคนค ตลอดเวลา ซ่งการปกปิดของสงครามน้เป็นได้ทั้ง
่
้
ึ
ั
การก่อความไม่สงบและการก่อการร้าย รวมท้งการ การปกปิดประเภทของเคร่องมือ วิธีการสร้างความสับสน
ื
ั
ี
ก่ออาชญากรรมต่าง ๆ ท่มุ่งปฏิบัติต่อประชาชน จนถึงการปกปิดวัตถุประสงค์ในระดับต่าง ๆ เช่น
ดังน้น สงครามพันทาง จึงมีลักษณะเป็นสงครามเบ็ดเสร็จ วัตถุประสงค์ระดับยุทธการหรือระดับยุทธศาสตร์
ั
(Total War) โดยมีสิ่งที่ใหม่คือการปฏิบัติการทางทหาร อีกท้ง Hybrid อาจไม่มีรูปแบบของฝ่ายตรงข้ามท่ชัดเจน
ี
ั
�
ึ
ั
ท่สลับซับซ้อนเพ่มมากข้น และไม่จากัดเป้าหมาย อาจเป็นรฐ หรอเป็นรฐทปกปิดตนเองโดยการสร้าง
ั
ื
ี
่
ิ
ี
ั
�
�
�
ี
ึ
ซ่งจากคาอธิบายน้จะทาให้เห็นว่า Hybrid น้น ตัวแสดงแทนหรือทาสงครามตัวแทน หรือตัวแสดง
ี
ั
เป็นท่ยอมรับกันท่วไปว่าจะมีความผสมผสานและ ท่ไม่ใช่รัฐ ซ่ง Hybrid warfare สามารถใช้กาลัง
ึ
�
ี
ี
ั
ั
่
สลบซบซ้อน รวมทงมีความเกยวข้องกบประชาชน ได้ในทุกระดับของสงครามและเต็มขอบเขตของ
ั
้
ั
ี
�
แต่ยังคงมีความเห็นท่แตกต่างกันในบางจุดท่ทาให้เรา ความขัดแย้ง รวมท้งสามารถใช้กาลังได้อย่างเต็มท ี ่
�
ั
ี
�
�
ต้องพิจารณาถึงลักษณะและรายละเอียดของสงครามนี ้ โดยไม่ต้องคานึงถึงข้อจากัดเหมือนกับการทาสงคราม
�
ิ
ต่อไปเป็นการพจารณาถงลกษณะของ Hybrid ตามแบบท่จะต้องปฏิบัติตามกฎหมายระหว่างประเทศ
ึ
ี
ั
ี
warfare จากแนวความคิดของ NATO ท่มีความพยายาม หรือกฎหมายสงคราม เช่น การใช้สงครามเคมี ชีวะ
ี
ั
ในการรับมือกับภัยคุกคาม Hybrid ท่ผสมผสาน ซงจะทาให้ฝ่ายตรงข้ามเสยเปรยบ ป้องกนได้ยาก และ
ี
�
่
ึ
ี
การวิเคราะห์รหัส / Code ใน Malware ของฝ่ายปฏิบัติการรักษาความปลอดภัยไซเบอร์
ที่มา: httpps://www.revusdesdeuxmondes.fr/vers - cyberguerre – froide - entre
– moscou – washington – silicon – valley
32 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

ี
ี
�
อาจทาให้เกิดความสูญเสียขนาดใหญ่ ท่ส่งผลกระทบ ท่จะต้องไปกังวลอยู่กับการพยายามหาคานิยามของ
�
ี
ี
ต่อประชาชนในวงกว้าง เช่น กรณสงครามเลบานอน Hybrid warfare มากไปกว่าการท่จะพยายามเรียนรู้
ในปี ค.ศ. ๒๐๐๖ ที่มีการใช้ก�าลังของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ พัฒนา ปรับปรุงการวางยุทธศาสตร์ของฝ่ายเรา
ิ
ี
ี
ี
ึ
(Hezbollah) ซ่งเป็นตัวแสดงท่ไม่ใช่รัฐ เป็นคู่ขัดแย้ง ให้เหมาะสมกับความท้าทายชุดใหม่ชุดน้ท่เป็นส่ง
กับประเทศอิสราเอลโดยตรง มีการก่อการร้ายผสมผสาน สลับซับซ้อนยุ่งยากด้วยการมองหาความเช่อมโยง
ื
ั
�
กับการใช้กาลังรบตามแบบร่วมกับปฏิบัติการจิตวิทยา ของภยคกคามต่าง ๆ และการพฒนาความสามารถ
ุ
ั
ึ
ั
โดยมีเป้าหมาย ท้งต่อทหารและพลเรือน ซ่งส่งผลกระทบ ในการเข้าใจภาพสถานการณ์สมัยใหม่อย่างชัดเจน
ต่อประชาชนของประเทศอิสราเอลอย่างมากและอีกกรณ ี ถูกต้อง และครบถ้วน
ี
คือ สงครามไครเมีย ที่มีการใช้ก�าลังอ�านาจทางการเมือง ท้งน้เป็นความจริงท่ยอมรับกันว่า สงคราม
ั
ี
เศรษฐกิจ สังคม รวมไปถึงการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ ท้งในอดีตและปัจจุบันสามารถใช้กาลังได้อย่างเต็มท ่ ี
ั
�
สงครามข้อมูลข่าวสาร และสงครามไซเบอร์ ในทุกระดับ และมีรูปแบบท่มีความหลากหลาย และ
ี
จากลักษณะของภัยคุกคาม Hybrid ทาให้เราพบ มกจะพบว่าสงครามท่เกิดข้นท่วไปน้นสามารถใช้กาลง
ั
ั
�
ั
ี
ึ
ั
�
ี
�
ลักษณะท่สาคัญ คือมีความอ่อนตัว ปรับเปล่ยนได้ง่าย ตามแบบและนอกแบบได้ในทุกมิติของสงครามอยู่แล้ว
ี
ี
สามารถผสมผสานการใช้เคร่องมือและวิธีการ ดังท่จะเห็นได้จากการท่กองทัพบกสหรัฐฯ ได้ตระหนัก
ื
ี
ี
ี
ั
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ใช้ระบบอาวุธท่ทันสมัย ถึงภัยคุกคามท่ไม่ปกติ ต้งแต่ปี ค.ศ. ๑๙๖๑ ด้วยการ
�
ื
ื
ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ ใช้ส่อ (Media) การโฆษณาชวนเช่อ ออกเอกสารการปฏิบัติการต่อต้านกาลังรบท่ไม่ปกต ิ
ี
ี
ี
หรือการกระจายข้อมูลข่าวสารท่ผิด ท่สามารถกระทบ FM 31-15 OPERATIONS AGAINST IRREGULAR FORCES
ต่อผู้คนจานวนมาก โดยเฉพาะลักษณะท่สาคัญท่สุด ซ่งอาจกล่าวได้ว่า ภัยคุกคาม Hybrid ได้ก่อตัวและ
ี
ี
�
�
ึ
ื
คอการปกปิดวัตถุประสงค์ทแท้จริงหรือการทาให้ พัฒนามาเป็นเวลานานซ่งจะเห็นการเปล่ยนแปลง
ี
ี
่
ึ
�
ั
ี
ั
้
สบสน ทงนีในสนามรบของ Hybrid warfare นั้น ได้ชัดเจนในสงครามเลบานอน และเกิดการเปล่ยนแปลง
้
ั
ย่อมไม่สามารถหลีกเลี่ยงที่จะต้องเกี่ยวพันกับประชาชน คร้งใหญ่ท่สาคัญมากอกคร้งในวิกฤตการณ์คาบสมุทร
�
ี
ั
ี
หรือสังคมระหว่างประเทศไปได้ โดยเฉพาะในปัจจุบัน ไครเมีย จนกล่าวได้ว่า Hybrid นั้น ก็มีการเปลี่ยนแปลง
ี
ท่ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีเจริญรุดหน้าไปอย่างมาก อยู่ตลอดเวลา แต่ลักษณะท่สาคัญมากของ Hybrid
�
ี
ิ
ทาให้ปฏบตการของสงครามขอมลขาวสาร หรือสงคราม คือ การปกปิดวัตถุประสงค์และการลวงให้สับสน
ั
�
ิ
้
ู
่
ั
ี
ื
ไซเบอร์สามารถเข้าถึงผู้คน ประชาชนไปจนถึงสังคม เหมือนกับท่ ซุนวู กล่าวไว้ว่า การศึกน้นเป็นเร่องของ
ระหว่างประเทศได้อย่างสะดวกรวดเร็ว ทาให้เกิด การใช้เล่ห์เหลี่ยม หรือถ้าจะให้เข้าใจง่าย ๆ ก็มีตัวอย่าง
�
ี
ื
สนามรบหรือพ้นท่ปฏิบัติการแห่งใหม่บนทัศนคต ิ เช่น การพูดอย่าง – ท�าอย่าง ที่พบเห็นกันเป็นประจ�าว่า
ื
�
ิ
ี
ั
ของประชาชนหรือสังคมโลกนั้นเอง อีกท้งตามท่ได้กล่าวไว้ รัฐอาจพูดหรือส่อสารอะไรบางอย่างแต่กลับทาในส่งท ี ่
ุ
แลววา Hybrid warfare เปนสงครามในระดบยทธศาสตร ์ ตรงกันข้าม หากรัฐหรือกลุ่มกองกาลังใดแถลงการณ์
ั
�
็
้
่
�
ั
การเมือง – การทหาร จึงสามารถใช้กาลังอานาจแห่งชาต ิ หรือยืนยันว่าตนได้ปฏิบัติตามหลักการสากล ท้งท ี ่
�
ื
่
้
้
ดานอน ๆ นอกจากการใชกาลงทหาร เชน การแทรกแซง กระทาในส่งท่ตรงกันข้าม แบบปกปิดหรือไม่เปิดเผย
�
�
ิ
ี
ั
่
การเมืองภายในประเทศ การกดดันโดยการใช้ความเป็น กจะทาให้ระบบสงคมระหว่างประเทศไม่สามารถเข้าไป
�
็
ั
มหาอานาจในระดับภูมิภาคหรือในระดับเวทีโลก จัดการ หรือดาเนินการเพ่อบีบบังคับ ลงโทษ หรือ
ื
�
�
การใช้เศรษฐกิจในการท�าสงครามเศรษฐกิจ หรืออาจใช้ แทรกแซงได้ เพราะความเป็นกฎหมายระหว่างประเทศ
�
ั
การโจมตีทางไซเบอร์ แต่อย่างไรก็ดีอาจไม่มีความจาเป็น หรือการใช้ระบบสังคมระหว่างประเทศน้นเองก็แทบ
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 33

จะไม่มีสภาพบังคับอยู่แล้ว ซึ่งจะท�าให้ฝ่ายที่ใช้ Hybrid เราจึงควรมุ่งเน้นการมองหาความเป็นจริง และลักษณะ

ี
ื
warfare มีความได้เปรียบอย่างมาก เพราะไม่ต้องปฏิบัต ิ ของ Hybrid warfare เพ่อท่จะเข้าใจและสามารถ
ั
ตามกฎหมายหรือหลักการสากล เมื่อ Hybrid warfare วเคราะหความเชอมโยงของภยคกคามต่าง ๆ เพอใหเรา
่
ิ
์
ื
ื
้
่
ุ
เป็นเร่องของการปกปิด การใช้เล่ห์เหล่ยม การทาให้ สามารถตอบสนองได้อย่างเหมาะสม โดยกุญแจสาคัญ
ี
�
�
ื
ี
ี
สับสน และมีความคลุมเครือ ดังน้น จึงเป็นการยาก จะอยู่ท่ความอ่อนตัว ปรับเปล่ยนได้อย่างรวดเร็ว
ั
ี
�
ท่จะกาหนดคานิยามของ Hybrid Warfare ได้อย่างชัดเจน ทันต่อสถานการณ์ และความสามารถของการบูรณาการ
�
ั
ั
“ในทางปฏิบัติแล้วภัยคุกคามท่วไปสามารถ ในการปฏิบัติการร่วมกัน รวมท้งความสามารถ
ี
�
ท่จะผสมผสานกันได้ และไม่ได้ถูกจากัดในรูปแบบใด ในการวิเคราะห์ และเข้าใจภาพสถานการณ์ได้อย่าง
รูปแบบหน่งหรือมิติใดมิติหน่งเป็นการเฉพาะ ดังน้น ถูกต้องครบถ้วน”
ึ
ั
ึ
ื
เพ่อให้เกิดคุณค่าสูงสุดในการศึกษาสถานการณ์น ี ้































เอกสารการปฏิบัติการในการต่อต้านก�าลังรบที่ไม่ปกติ กองทัพบกสหรัฐฯ เดือนพฤษภาคม ปี ค.ศ. ๑๙๖๑


34 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

ภาพความเสียหายในประเทศอิสราเอล ระหว่างสงครามเลบานอน ในปี ค.ศ. ๒๐๐๖
ที่มา: https://www.flickr.com/photos/tomergabel/2086915278/sizes/l/

สรุป
จากที่กล่าวมาสรุปได้ว่า ภัยคุกคาม แบบ Hybrid นั้น มีความสลับซับซ้อนตามธรรมชาติของสงคราม เพียงแต่มี
�
การขยายขอบเขตหรือมิติของการปฏิบัติการให้กว้างขวางออกไป จนอาจเรียกได้ว่าไม่มีข้อจากัด โดยเฉพาะการท ี ่
ื
ั
ี
ไปสร้างสนามรบหรือพ้นท่ปฏิบัติการใหม่บนทัศนคติของประชาชนและสังคมโลก รวมท้งมีลักษณะท่สาคัญคือ
�
ี
�
ึ
ี
�
การปกปิดวัตถุประสงค์หรือทาให้สับสน ซ่งผู้ท่ทาหน้าท่ป้องกันประเทศ ผู้ท่ปฏิบัติงานด้านความม่นคง หรือนักยุทธศาสตร์
ี
ั
ี
ื
โดยเฉพาะทหาร ควรจะตระหนักรู้ถึงภัยคุกคาม Hybrid ท่มาในหลายรูปแบบ แต่จะมีความเช่อมโยงกันเพ่อตอบสนอง
ื
ี
�
ี
วัตถุประสงค์ท่แท้จริงท่ถูกปกปิดไว้ของฝ่ายตรงข้าม และควรจัดทายุทธศาสตร์ แบบบูรณาการ ท่มีความอ่อนตัว ไม่ยุ่งยาก
ี
ี
ี
�
และจะต้องคานึงถึงประชาชน โดยอาจต้องวางแผนและอานวยการยุทธ์ให้สามารถสร้างทัศนคติของสังคมท่พึงประสงค์
�
ิ
ั
้
ุ
ให้สอดคลองกับสถานการณ์ตามเสนแนวการยทธ เพ่อให้ยทธศาสตร์และการปฏิบตการของฝ่ายเราสามารถตอบสนอง
้
ุ
ื
์
ต่อภัยคุกคามที่สลับซับซ้อนของ Hybrid Warfare ได้อย่างเหมาะสม ทันสถานการณ์
เอกสารอ้างอิง
๑. Joseph Henrotin, Techno – guerilla et guerre hybride : Le pire des deux mondes, pp. 7-18
๒. Lucien Cerise, Retour sur Maidan la guerre hybride de l’OTAN, pp. 14-20
๓. เอกสาร วิทยาลัยป้องกันราชณาจักร (วปอ) หมายเลข ๐๑๓ คู่มือด้านการทหาร
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 35

๑๐,๐๐๐ ไมล์ทะเล


กับหมู่เรือฝึกนักเรียนนายเรือ




สามสมอ ๒๐๑๙


หากไม่นับการท่นักเรียนนายเรือมีโอกาสเดินทาง
ี
ี
โดยเรือหลวงเจ้าพระยาไปยังประเทศอิตาล ในยุคท ่ ี
“หลวงสินธุ์สงครามชัย” เป็นผู้บัญชาการทหารเรือ
ี
เพ่อรับเรือท่ต่อใหม่ และการเดินทางเข้าร่วมในพิธ ี
ื
ื
สวนสนามทางเรือเน่องในพิธีบรมราชาภิเษกของควีนส์
ี
่
ี
ื
เอลิซาเบธท ๒ ท่ประเทศอังกฤษ เม่อปี พ.ศ. ๒๔๙๖
ี
ู
ื
ั
ของนักเรยนนายเรอ การเดินทางไปกบหม่เรือคุ้มกัน
เรือหลวงจักรีนฤเบศร เดินทางกลับจากประเทศสเปน
ั
หลังการสร้างเรือแล้วเสร็จ รวมท้งการเดินทางไปฝึก
ื
ภาคทะเลถึงวลาดีวอสตอค ประเทศรัสเซีย เม่อปี
พ.ศ. ๒๕๕๐ หมู่เรือฝึกนักเรียนนายเรือไทยก็ไม่เคย
เดินทางไกลหลายพันไมล์เช่นนั้นอีกเลย
จนกระทั่งในปี พ.ศ. ๒๕๖๒ นักเรียนนายเรือก็ได้มี
โอกาสเดินทางไปฝึกภาคเป็นระยะทางไกลมากอีกคร้งหน่ง
ึ
ั
และอาจกล่าวได้ว่าเป็นการเดินทางไปปฏิบัติหน้าท ่ ี
หลากหลายภารกิจในนามตัวแทน “ราชนาวีไทย”
ี
ั
ี
ด้วยเหตุท่การฝึกภาคคร้งน้นับเป็นประวัติศาสตร์ นนร.ภาคภูมิฯ ที่เมืองวลาดีวอสตอค
อีกหน้าหน่งของกองทัพเรือและของโรงเรียนนายเรือ
ึ
ุ
พวกเรา ๓ นาย ซงเป็นนกเรยนนายเรอร่น ๑๑๓ คอ ทางวิชาชีพของนักเรียนนายเรือมาฝึกปฏิบัติจริงบนเรือรบ
ื
ึ
ี
ื
ั
่
ั
ี
ู
�
นนร.ภาคภูม กรอบเพ็ชร์ นนร.ปิยวฒน์ ไตรรัตนากร ด้วยสถานการณ์และผ้สอนท่ทาหน้าทจริงบนเรอน้น ๆ
ิ
ื
ี
ั
่
และ นนร.ภัทร์ณวัฒน์ พิริยะพงษ์พันธ์ จึงได้ร่วมกัน ซ่งนักเรียนนายเรือจะได้รับประสบการณ์ในด้านการฝึก
ึ
�
้
�
ื
เรียบเรียงเร่องราวอันเป็นประสบการณ์ลาค่าเพ่อนามา วิชาชีพของตนอย่างชัดเจน (แต่ไม่ตายตัว) นอกเหนือจาก
ื
เผยแพร่ให้ทุกท่านได้รับทราบด้วยความภาคภูมิใจ ประสบการณ์ด้านการฝึกท่จะกล่าวถึงแล้ว นักเรียนนายเรือ
ี
ื
�
ี
ในฐานะที่ได้มีส่วนร่วมกันในวาระอันส�าคัญ ยังมีโอกาสท่จะได้รับประสบการณ์อ่น ๆ ท่สาคัญอีก
ี
ี
การฝึกภาคปฏิบัติในทะเลของนักเรียนนายเรือ มากมายหลายด้าน โดยเฉพาะประสบการณ์เย่ยมเยือน
โดยปกติจะมีข้นทุกปี มีจุดมุ่งหมายสาคัญในการนาความร ู้ แต่ละเมืองท่าซ่งนอกจากจะเป็นการ “อวดธง” ราชนาวีไทย
ึ
�
�
ึ
36 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

นนร. ภัทร์ณวัฒน์ฯ ขณะทำาหน้าที่นายยามพรรคกลิน นนร.ปิยวัฒน์ฯ สวมเสื้อโค้ททับเครื่องแบบชุดบลูกลางลมหนาว

แล้วยังเป็นส่งทแสดงถึงความหมายของคาว่า “JOIN THE รายละเอียดการฝึก และเส้นทางการเดินเรือ ซึ่งมีทั้งการ
ิ
่
�
ี
NAVY TO SEE THE WORLD” ได้อย่างชัดเจน เดินทางไปทางฝั่งตะวันตก ฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ หรือขึ้น
ั
ี
�
ท้งน้การฝึกภาคปฏิบัติในทะเลของนักเรียนนายเรือ ไปทางตอนเหนือ ทาให้การฝึกภาคปฏิบัติในทะเลแต่ละปี
ถือเป็นส่วนหน่งของหลักสูตรการศึกษาของโรงเรียนนายเรือ มีสีสันที่แตกต่างกันออกไปอย่างเห็นได้ชัด
ึ
ื
โดยไม่ว่าจะเป็นนักเรียนพรรคเหล่าใด ทุกคนจะต้องผ่าน แม้จะเป็นการฝึกภาคปฏิบัติในทะเล แต่เม่อเดินทาง
การฝึกภาคปฏิบัติในทะเลประจาปี ตลอดช่วงเวลา ไปถึงเมืองท่าต่างประเทศแล้วนับเป็นโอกาสของนักเรียน
�
ั
ั
การฝึกน้นนักเรียนนายเรือจะถูกขัดเกลาความเป็นชาวเรือ นายเรือในการทัศนศึกษาเมืองท่าน้น ๆ ซ่งถือว่าเป็น
ึ
ื
ให้มีความรู้ ความสามารถ รู้จักขนบธรรมเนียมประเพณี ประสบการณ์ท่หาได้ยากเม่อเปรียบกับคนอ่น ๆ ในช่วงอาย ุ
ื
ี
ู่
ั
�
่
ี
ของทหารเรือซึมซับวิถีชีวิตลูกประด และมีประสบการณ์ เดียวกัน ดงคากล่าวทว่า “ร่วมเครือนาวี จักยลปฐพีไพศาล”
ี
ทางทะเลท่เพียงพอจะทาให้พวกเขาเหล่าน้กลายเป็น เพราะเหตุนี้เส้นทางเดินเรือ และเมืองท่าระหว่างทางนั้น
�
ี
ี
ื
ึ
นายทหารสัญญาบัตรหลักของกองทัพเรือได้อย่างม ี จะเป็นหัวข้อหน่งท่น่าสนใจสร้างความต่นเต้นชวนให้
ประสิทธิภาพ ติดตามข้อมูลข่าวสารของนักเรียนนายเรือก่อนเร่มการฝึก
ิ
ซ่งในการฝึกภาคปฏิบัติในทะเลน้นแม้ทุก ๆ ปี ภาคปฏิบัติในทะเลอยู่เสมอ
ั
ึ
ี
ึ
ื
ิ
ั
ิ
จะมีจุดมุ่งหมายเดียวกันคือการฝึกวิชาชีพทหารเรือให้ การฝกภาคปฏบัตในทะเลของนกเรยนนายเรอ มุ่งเน้น
�
ี
ึ
นักเรียนนายเรือมีความชานาญมากข้น ดังคากล่าวท่ว่า การถ่ายทอดประสบการณ์ (ON THE JOB TRAINING)
�
�
ิ
ี
ิ
ั
“เหล็กในคนสาคัญกว่าเหล็กในเรือ” โดยช้นปีท่มากก็จะ โดยนกเรยนนายเรอเปนผปฏบต โดยการฝกของนกเรยน
ั
ี
ึ
้
ี
ั
ื
ั
็
ู
ั
ย่งฝึกในหน้าท่ท่มีความรับผิดชอบมากข้นตามไปด้วย นายเรือช้นปีท ๔ และนักเรียนนายเรือช้นใหม่ ในปีน้ ี
่
ั
ึ
ี
ี
ิ
ี
เช่นกัน โดยความแตกต่างกันของการฝึกภาคแต่ละปีก็คือ ก�าหนดไว้ระหว่างวันที่ ๑๘ มีนาคม – ๑๗ พฤษภาคม
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 37

ิ
ั
พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นเวลาท้งส้น ๖๐ วัน โดยมีเส้นทาง
เดินเรือไปทางตะวันออกมุ่งสู่กรุงมะนิลา ประเทศ
ึ
ฟิลิปปินส์ แล้วข้นเหนือไปยังเมืองซาเซโบะ ประเทศ
ี
ั
ึ
ญ่ปุ่น จากน้นเดินทางต่อข้นเหนือไปถึงเมืองวลาดีวอสตอค
ประเทศรัสเซีย แล้วเดินเรือลงมาทางใต้ยังเมืองชิงเต่า
ื
ื
ประเทศจีน เพ่อร่วมมหกรรมทางเรือนานาชาติเน่องใน
โอกาสครบรอบ ๗๐ ปี ของกองทัพเรือจีน และเดินทาง
ไปร่วมการฝึก BLUE STRIKE ครั้งที่ ๔ ยังเมืองจ้านเจียง
ประเทศจีน
ั
ี
การฝึกภาคทะเลคร้งน้ถือเป็นเส้นทางท่นักเรียน ทหารเรือไทย และทหารเรือจีน เข้าร่วมการฝึก BLUE STRIKE ที่เมืองจ้านเจียง
ี
นายเรือหลายต่อหลายรุ่นรอคอย เพราะเป็นการเดินทาง
ี
ี
ี
ึ
�
ข้นไปทางตอนเหนือท่ไกลท่สุดในรอบ ๑๐ ปี และท ี ่ ซ่งทาหน้าท่เป็น “เรือธง” หรือเรือหัวหน้า หลังจากรับ
ึ
ั
ถือเป็นโอกาสท่หาได้ยากก็คือ ในการเดินทางคร้งน ี ้ นักเรียนนายเรือลงสู่เรือแล้ว หมู่เรือฝึกจึงออกเดินทาง
ี
ั
ื
นักเรียนนายเรือช้นใหม่จะได้ฝึกความรู้เบ้องต้นท้งวิชาชีพ จากโรงเรียนนายเรือไปยังฐานทัพเรือสัตหีบ เพ่อเตรียม
ื
ั
�
ของพรรคนาวินและพรรคกลิน ซ่งในอดีตท่ผ่านมานักเรียน ความพร้อมและทาการฝึกเบ้องต้นตามท่เคยปฏิบัติมา
ี
ื
ี
ึ
นายเรือชั้นใหม่จะฝึกเฉพาะวิชาชีพพรรคนาวินเท่านั้น การฝึกเบ้องต้นเพ่อเตรียมความพร้อมท้งในด้าน
ื
ั
ื
่
ิ
ี
ก่อนการฝึกภาคทะเลข้นตอนแรกของการปฏิบัต ิ ร่างกายและจิตใจ กคือการปฏบัติทสืบทอดกันมาจาก
ั
็
ั
คือการจัดต้ง “หมู่เรือฝึกนักเรียนนายเรือ” โดยในปีน ี ้ รุ่นสู่รุ่น จนอาจกล่าวได้ว่าผู้ท่ผ่านสถาบัน “สามสมอ”
ี
ประกอบด้วย เรือหลวงบางปะกง และ เรือหลวงนเรศวร ต้องเคยผ่านการฝึกเพ่อทดสอบกาลังใจและสมรรถภาพ
�
ื
38 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

เรือหลวงนเรศวร และ เรือหลวงบางปะกง เริ่มออกเดินทางจากฐานทัพเรือสัตหีบ

ั
ั
ี
ั
้
ี
้
ร่างกายในลกษณะเดยวกนนไม่น้อยกว่า ๕ ครง ออกเดินทาง พลเรือโท สุชา เคี่ยมทองค�า ผู้บัญชาการ
การฝึกที่ว่านี้ได้แก่ โรงเรยนนายเรอ กรณาเดนทางมาตรวจเยยมและ
ิ
ี
่
ื
ุ
ี
ื
ิ
ึ
๑. ว่งข้นเขา เพ่อสักการะพระอนุสาวรีย์ พลเรือเอก ให้โอวาทแก่พวกเราด้วยตนเอง
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ ทันทีท่หมู่เรือฝึกปลดเชือกออกจากฐานทัพเรือ
ี
�
์
ิ
กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักด เป็นการทดสอบกาลังใจ สัตหีบ การฝึกก็เริ่มต้นขึ้นโดยนักเรียนนายเรือชั้นปีที่ ๔
ี
�
ก่อนออกเรือให้กาลังพลทุก ๆ นาย มีขวัญกาลังใจ พรรคนาวิน ทาการฝึกในหน้าท่ของนายทหารนักเรียน
�
�
ื
พร้อมสู้ทุก ๆ ความยากล�าบาก เหมือนกับการวิ่งขึ้นเขา ได้เรยนร้ทงทกษะในการนาเรอขนพ้นฐานและข้นสง
ื
้
ั
ู
ั
้
�
ู
ั
ั
ี
ี
ั
ี
ท่มีท้งความลาดชันและสภาพอากาศท่ร้อน ซ่งกาลังพล การฝึกความรับผิดชอบและการปฏิบัติงานตามหน้าท ่ ี
ึ
�
ในหมู่เรือฝึกและนักเรียนนายเรือทุกนายต้องผ่านให้ได้ นายทหารต่าง ๆ บนเรือ อาท ต้นเรือ ต้นปืน ต้นหน
ิ
ิ
๒. ว่งทน (ระยะทาง ๑๐ กิโลเมตร) จะเป็นการ นักเรียนนายเรือจะต้องเรียนร และรวบรวมประสบการณ์
ู้
ื
ี
ี
�
เตรียมร่างกายให้พร้อมสาหรับการฝึกภาคปฏิบัติในทะเล ต่าง ๆ ให้ได้มากท่สุด เพ่อท่จะจบการศึกษาจากโรงเรียน
ปลูกฝังความเป็นน�้าหนึ่งใจเดียวกัน ช่วยกันวิ่งให้ถึงที่หมาย นายเรือไปเป็นนายทหารสัญญาบัตรตามมาตรฐาน
ั
พร้อมกันท้งหมด สร้างความสามัคคีระหว่างนักเรียน ของกองทัพเรือ
นายเรือทุก ๆ ชั้นปี เพราะเมื่อลงเรือล�าเดียวกันและต้อง ทุกคนได้ฝึกการนาเรือในสถานการณ์ต่าง ๆ และ
�
ปฏิบัติงานร่วมกันภายในเรือ ทุก ๆ นายต้องเป็นน�้าหนึ่ง การเข้าทาหน้าท่นายยามเรือเดินนักเรียน โดยมีนายยามเรือ
ี
�
ใจเดียวกันเพื่อจะได้ไปให้ถึงที่หมาย เดินซ่งเป็นนายทหารรุ่นพ่ผลัดเดียวกันคอยเป็นตัวอย่าง
ี
ึ
๓. ว่ายน�้าข้ามเกาะ เป็นการฝึกให้นักเรียนนายเรือ
ี
ั
�
มีความคุ้นเคยกับสภาพนาทะเลท่มีท้งคล่นและลม
ื
้
ทุกคนต้องปรับตัวเองให้สามารถว่ายไปถึงฝั่งให้ได้ โดยให้
นักเรียนนายเรือชั้นปีที่ ๔ ให้ค�าแนะน�าก�ากับดูแลนักเรียน
ั
นายเรือช้นใหม่ เป็นการเช่อมต่อความผูกพันระหว่างรุ่นพ ่ ี
ื
และรุ่นน้อง ปลูกฝังให้นักเรียนนายเรือชั้นปีที่ ๔ มีความ
ี
ู
�
ู
้
เป็นผ้นาและการดูแลผ้ใตบังคบบัญชา การทางานเปนทม
ั
็
�
ื
หลังจากการฝึกเบ้องต้นเพ่อทดสอบกาลังใจและ
�
ื
สภาพร่างกายเสร็จสิ้น หมู่เรือฝึกก็ถึงเวลา “ถอนสมอ”
�
นานักเรียนนายเรือสู่น่านนาต่างประเทศ โดยก่อน การฝึกการเดินเรือดาราศาสตร์
�
้
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 39

ในการสั่งการ ให้ค�าแนะน�าในแต่ละสถานการณ์ รวมทั้ง การเดินเรือสากล และการฝึกการเดินเรือดาราศาสตร์
ั
�
ถ่ายทอดทักษะต่าง ๆ ท่อยู่นอกเหนือจากตารา และ ท้งยังได้รับประสบการณ์การฝึกร่วมกับกองทัพเรือ
ี
ี
ิ
หลักการน�าเรือที่ได้ศึกษาจากห้องเรียนมาแล้ว นานาชาต ซ่งเป็นประสบการณ์ท่มีค่าเป็นอย่างมาก
ึ
้
ั
ี
พวกเราได้ตระหนักว่าในบางสถานการณ์ นอกจากนนักเรียนนายเรือช้นปีท ๔ พรรคนาวิน
ี
่
“ประสบการณ์” ก็มีความจาเท่า ๆ กับความรู้ความสามารถ ยังมีการฝึกที่ส�าคัญ ได้แก่ การปฏิบัติหน้าที่ต่าง ๆ ของ
�
ิ
ี
ั
ซ่งหากไม่เคยฝึกปฏิบัต หรือไม่เคยได้รับการถ่ายทอด นายทหารในการประจาสถาน ท้งเรือจอดและเรือเดิน
ึ
�
ี
ั
ื
�
ี
�
ั
มาก่อนน้น อาจทาให้การปฏิบัติหน้าท่น้นไม่ราบร่น หรือ รวมถึงหน้าท่นายทหารยามประจาวัน ประสบการณ์
�
�
มีปัญหาในบางสถานการณ์ได้ สาคัญคือการฝึกในตาแหน่งของ “ต้นเรือ” ในการประจา
�
�
ึ
ระหว่างการเดินทางก็มการฝึกในสถานเรือต่าง ๆ สถานีต่าง ๆ (เป็นผู้อานวยการในแต่ละสถานี) ซ่ง
ี
ี
ั
ได้แก่ การฝึกแปรกระบวนทางยุทธวิธีข้นพ้นฐาน การฝึก โดยรวมแล้วคือผู้ที่เตรียมเครื่องมือ เตรียมก�าลังพลและ
ื
นาเรือเข้ารับ - ส่งส่งของทางทะเล การฝึกนาเรือเข้าพ่วงจูง เตรียมความพร้อมของเรือให้กับผู้บังคับการเรือ ท้งยังต้อง
�
ั
�
ิ
การฝึกจอดเรือทอดสมอ การฝึกนาเรือเก็บคนตกนา ประสานงานในแต่ละภาคส่วน รวมถึงส่งการหน่วยต่าง ๆ
�
�
ั
้
การฝึกทางทัศนสัญญาณ การฝึกทางวิทยุโทรศัพท์ การฝึก ภายในเรือให้เหมาะสมกับสถานการณ์และสอดคล้อง
้
�
�
นาเรือเข้า - ออก ร่องน�าต่างประเทศ การฝึกนาเรือตามกฎ กับค�าสั่งของผู้บังคับการเรือ












หน้าที่ต้นเรือนักเรียนขณะประจำาสถานี


40 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

ื
�
ี
�
ี
ั
ส่วนการฝึกเป็นต้นเรือในสถานีรบท่จะทาหน้าท่เป็น ยังสามารถขับเคล่อนตามคาส่งของผู้บังคับการเรือต่อไป
ผู้อานวยการรบ จะต้องรายงานความพร้อมของหน่วย ด้วยความสามารถของพรรคกลิน โดยมีต้นกลเป็น
�
�
ุ
ี
และระบบหลกทจาเป็นในการรบ ได้แก่ ระบบอาวธ ผู้กาหนดมุมใบจักรท่รอบใช้งานต่าง ๆ ให้แก่เจ้าหน้าท ่ ี
ี
ั
่
�
ึ
�
ี
�
ระบบศูนย์ยุทธการและหน่วยซ่อม เป็นผู้รับทราบความ ท่ประจาห้องเกียร์ หรืออีกเหตุการณ์หน่งขณะนาเรือ
ี
�
ี
เคล่อนไหวของหน่วยซ่อมและอนุมัติคาขอในการป้องกัน เข้าเทียบท่ประเทศรัสเซีย ท่ต้องทอดสมอและนาเรือ
�
ื
์
ี
ั
้
็
ความเสียหายของหน่วยซ่อมน้นและควบคุมการประกาศ เขาเทยบทางทาย ซงเปนประสบการณทแมแตนายทหาร
ี
่
่
้
ึ
้
่
ให้ทุกคนในเรือได้ทราบสถานการณ์ เพ่อการปฏิบัติตน บางท่านยังไม่เคยเห็น เพราะโดยปกติเรือจะเข้าเทียบท่า
ื
ได้อย่างเหมาะสม จากด้านหัวเรือ และด้วยสถานการณ์ดังกล่าว ผู้อานวยการ
�
�
ทางด้านการอานวยการท่วไปของต้นเรือจะเป็นการ ท่วไปจึงต้องประสานงานหลายด้านมากกว่าครงไหน ๆ
ั
้
ั
ั
ั
้
ั
�
ควบคุมภาคตอนต่าง ๆ ให้ปฏิบัติตามความเหมาะสม ตงแต่การรบเรือ TUG ๒ ลา ทางภาคหวและภาคท้าย
ั
�
ั
ึ
�
เช่น การทอดสมอ ซ่งผู้อานวยการท่วไปจะต้องควบคุม การระวังความปลอดภัยในการกลับลา ประสานงาน
ั
ั
ั
�
ั
ให้ภาคหัวเตรียมความพร้อมและส่งผ่านคาส่ง รวมถึง ภาคหวในการปล่อยสมอ ระวงความปลอดภยทางท้าย
ื
ควบคุมการปฏิบัติอ่น ๆ ของภาคหัว หรือจะเป็นการ การขึ้นเชือกภาคท้าย การใช้เชือกท้ายเข้ากว้าน เพื่อดึง
�
�
้
อานวยการในการประจาสถานีเดินเรือในร่องนาและการ เรือเข้าท่า การใช้สมอช่วยในการหยุดเรือและหะเบส
�
�
เทียบ - ออก จากเทียบ ท่จะต้องควบคุมภาคหัว ภาคกลาง ให้ตึงตามลาดับ นับว่าต้องใช้ความสามารถในการควบคุม
ี
และภาคท้ายในการรับ - ส่งเรือ TUG และการเตรียม ภาคต่าง ๆ และเข้าใจสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง
ี
�
ลูกตะเพรา เพื่อป้องกันความเสียหายกับตัวเรือ สถานการณ์ท่กล่าวมาทาให้นักเรียนนายเรือท่อยู่
ี
ั
�
�
ท่สาคัญคือการใช้เชือกท่จะต้องประสานงาน บนสะพานได้สังเกตและจดจาการส่งการของผู้บังคับการเรือ
ี
ี
�
ให้สอดคล้องกับผู้นาเรือและเหมาะสมกับสถานการณ์ ที่จะต้องประมวลผลข้อมูลจากทุก ๆ ด้าน เพื่อออกค�าสั่ง
เช่น การใช้เชือกในการหยุดการเคลื่อนที่ของเรือ ใช้เชือก อย่างทันท่วงทีภายใต้ความกดดันหลาย ๆ ด้าน ซ่งจะต้อง
ึ
ิ
่
ื
ื
ุ
ั
่
ื
เข้ากว้านเพ่อหะเบสให้เรือเคล่อนท่ไปยังตาแหน่ง ใช้ความสามารถอย่างมากเพอบรรลภารกจ นนคอการ
�
ื
ี
�
ที่ต้องการ เป็นต้น นาเรือเข้าเทียบได้อย่างปลอดภัย สมศักด์ศรีของ
ิ
ี
ี
สาหรับหน้าท่ต้นเรือประจาสถานี ท่โดยปกติจะ ผู้บังคับการเรือแห่งราชนาวีไทย ท่มีความสามารถ
ี
�
�
ประจาตาแหน่งบนสะพานเดินเรือน้น จัดว่าเป็นตาแหน่ง ไม่น้อยหน้ากว่าชาติใด
�
�
ั
�
ี
�
ท่เป็นประโยชน์อย่างมากสาหรับนักเรียนนายเรือท่มา ส�าหรับนักเรียนชั้นปีที่ ๔ พรรคกลิน ได้ฝึกการเข้า
ี
ี
�
ทาหน้าท่ต้นเรือ เพราะนอกจากจะเป็นการฝึกปฏิบัต ิ ท�าหน้าที่นายช่างกล รองต้นกล ต้นกล ฝึกการท�าหน้าที่
ั
�
ี
ในหน้าท่ผู้อานวยการท่วไปแล้ว ยังได้สังเกตการณ์ปฏิบัต ิ นายยามพรรคกลินเรือจอด และหน้าท่นายยามพรรคกลิน
ี
�
ี
ของส่วนอ่น ๆ โดยเฉพาะการปฏิบัติของ “ผู้นาเรือ” เรือเดิน แต่ละหน้าท่มีบทบาทท่ต่างกันควบคุมในส่วนต่าง ๆ
ื
ี
ื
ี
่
่
้
ิ
�
ั
่
ในการสงการใหเรอเคลอนทเพอทาภารกจไดอยางปลอดภย ที่ต่างกัน คือ
้
ื
่
ื
ั
่
ี
ี
แม้จะอยู่ในสถานการณ์เส่ยง ดังตัวอย่างเหตุการณ์จริง ๑. นายช่างกล มีหน้าท่รับผิดชอบเก่ยวการไฟฟ้า
ี
�
�
้
�
ี
ขณะนาเรือเข้าร่องนาของประเทศญ่ปุ่น เมืองท่าซาเซโบะ ตลอดลาและเรือยนต์ประจาเรือ เก็บเอกสาร แบบแปลน
�
ที่เกิดการขัดข้องของระบบขับเคลื่อนของเรือ ซึ่งจัดเป็น การบญชต่าง ๆ การรายงานต่าง ๆ การควบคมการเบิกจาย
ี
่
ั
ุ
สภาวะเสี่ยงมากที่สุดของการน�าเรือเข้าร่องน�้า พัสดุส้นเปลืองของแผนกช่างกล ต้องตรวจสอบสภาพ
ิ
ผู้บังคับการเรือจึงตัดสินใจออกเรือจากการจอด ของเคร่องกาเนิดไฟฟ้า เคร่องยนต์ไฟฟ้า การไฟฟ้า
ื
�
ื
ั
ี
ี
ื
�
ทอดสมอ เพ่อท่จะเข้าเทียบได้ตรงตามเวลา ท้งน้เรือ ตลอดลา ต้องจ่ายงานและตรวจงาน อันเก่ยวกับการไฟฟ้า
ี
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 41

ั
๓. ต้นกล มีหน้าท่รับผิดชอบกิจการท้งปวงของ
ี
ี
�
แผนกช่างกลให้ดาเนินไปได้ด้วยด จะต้องรักษาสภาพ
�
เคร่องจักรของเรือให้ใช้ราชการได้เต็มกาลังอยู่เสมอ ดูแล
ื
ี
เคร่องมือเคร่องใช้ และส่วนประกอบของตัวเรือท่อยู่
ื
ื
ในความรับผิดชอบของแผนกช่างกลให้สะอาดเรียบร้อย
ใช้การได้ทุกขณะ
๔. นายยามพรรคกลิน เป็นตัวแทนของต้นกลในการ
ั
ั
ดูแลกิจการโดยท่วไปของแผนกช่างกล ท้งการใช้และ
การระวังรักษา เม่อมีปัญหาข้อขัดข้องต้องสามารถ
ื
ี
แก้ปัญหาได้ ต้องดูแลการปฏิบัติหน้าท่ของยาม ตรวจตรา
ั
กิจการของแผนกช่างกลท้งหมด ตลอดจนงานอ่น ๆ ท่ได้
ื
ี
รับมอบหมาย ตรวจดูเก่ยวกับความปลอดภัยของเรือ
ี
�
ั
ิ
่
ี
ั
ิ
ี
ั
่
ื
ั
นักเรียนนายเรือพรรคกลิน จดเตรยมเครองจกรทใช้สาหรบปฏบตงาน ต้องแจ้งให้













ส่งต่อหน้าที่นายยามคนต่อไป

ั
�
ต้องฝึกฝนให้มีความรู้แผนกช่างกลท้งด้านตาราและ นายยามคนต่อ ๆ ไปทราบถึงสถานภาพระบบขับเคลื่อน
ี
ึ
การใช้งานต่าง ๆ จนสามารถฝึกหัดสั่งสอนให้แก่นักเรียน ซ่งต้องเขียนลงไว้ในสมุดรับ - ส่งหน้าท่นายยาม เช่น
นายเรือชั้นใหม่ได้เป็นอย่างดี สภาพของเคร่องจักรเรียบร้อยหรือไม่ หรือมีข้อบกพร่อง
ื
ิ
�
ี
�
๒. รองต้นกล รับผิดชอบด้านการป้องกันความเสียหาย อย่างไร งานท่ได้ถอดทาค้างอยู่ ส่งของท่ได้ส่งซ่อมทา
ี
ของเรือ โดยตรวจสอบอุปกรณ์เคร่องมือเคร่องใช้และ รวมถึงค�าสั่งและเหตุการณ์ต่าง ๆ
ื
ื
�
อุปกรณ์ท่เก่ยวข้องให้พร้อม รวมถึงการปฏิบัติงานด้าน นอกจากน้ยังต้องรับผิดชอบการส่งกาลังบารุง สายช่าง
�
ี
ี
ี
�
้
ื
�
้
ป้องกันความเสียหายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่ การรับนามันดีเซลหมุนเร็ว การรับนามันหล่อล่น
42 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

การเตรียมการด้านดับเพลิง
้
�
ั
่
ี
การรับนาจืด นักเรียนนายเรือช้นปีท ๔ พรรคกลินทุกนาย
จะต้องทราบถงรายละเอยดต่าง ๆ อาท ปรมาณนามน
้
ิ
ิ
ั
ึ
ี
�
คงเรือ ต้องศึกษาแบบแปลนเรือ ระบบท่อทางที่เรียกว่า
�
PIPING ต้องรู้ว่าถังเก็บนามันแต่ละประเภทว่าสามารถ
้
ิ
�
บรรจุได้เท่าใด ล้น VALVE ประจาหมู่ถังแต่ละถังว่าติดต้ง
ั
อยู่ท่ใดภายในเรือ เพ่อให้สามารถวางแผนการรับนามัน
ี
ื
้
�
ึ
ื
ื
้
�
ื
เช้อเพลิง และนาจืด ในแต่ละเมืองท่า ซ่งเป็นเร่องพ้นฐาน
ของการท�างานของพรรคกลิน
่
ี
ั
�
ั
ไม่เพียงเท่าน้น ช้นปีท ๔ พรรคกลินยังต้องกากับ ตรวจสอบรักษาสภาพของเครื่องจักร
ี
�
้
�
ดูแลนักเรียนนายเรือช้นใหม่ให้ได้ฝึกฝนการทาหน้าท ี ่ ควบคุมได้ ไม่เกิดปัญหาในกรณีท่นาจืดขาดแคลน
ั
ี
�
�
้
ื
รับนามันเช้อเพลิงและนาจืด โดยให้ปฏิบัติงานคู่กับ เราได้ประจักษ์ว่าทุกหน้าท่มีความสาคัญ ทุกคนภายใน
�
้
�
้
ึ
�
�
ประจาเรือ ทาให้นักเรียนนายเรือช้นใหม่ได้ปฏิบัติงาน แผนกพรรคกลินจะต้องเป็นนาหน่งใจเดียวกันร่วมกัน
ั
�
ี
ิ
ื
ในหน้าท่ของพรรคกลินด้วยตนเอง เพ่อความเข้าใจท่ด ี ทางาน ส่งท่น่าภาคภูมิใจก็คือ ไม่มีการฝึกของโรงเรียน
ี
ี
ี
ั
ั
่
ี
ี
ึ
ุ
ที่สุด ต้องแนะน�าการระวังป้องกันความเสียหายระหว่าง เหล่าทพไหนทนักเรยนจะมโอกาสได้ฝกคลกคลีกบทหาร
�
ี
การรับนามันเช้อเพลิง เม่อเกิดเหตุการณ์จะสามารถแก้ไข ประจาเรือหรือผู้ใต้บังคับบัญชาท่เราจะได้มาร่วมงานกัน
ื
�
ื
้
ี
้
�
ได้ทันท เช่นการเตรียมในด้านเพลิงไหม้ การป้องกันนามัน ในอนาคตเท่ากับการฝึกของนักเรียนนายเรือ
ุ
่
็
ั
ื
ี
่
ี
ั
�
ั
�
้
ื
เชอเพลงรวไหลระหวางการรบ - สง โดยการนาผาซบนามน แต่ทสาคญทสดกคอพวกเราได้ร่วมกนแสดงออก
่
่
ั
ิ
้
้
่
�
ั
ั
ึ
ื
ื
�
้
ื
้
�
เช้อเพลิงวางไว้ในแต่ละท่อทางระบายนา เพ่อไม่ให้นามัน ถึงความสามัคคีเป็นหน่งเดียว แม้เพ่อนบางคนจะเป็น
�
ึ
้
ั
ร่วไหลออกนอกตัวเรือลงสู่นาของประเทศน้น ๆ ซ่ง พรรคนาวิกโยธินแต่ยังร่วมทาการฝึกในสาขาพรรคนาวิน
ั
�
�
ื
ส่วนใหญ่เข้มงวดในเรื่องนี้มาก อย่างเต็มกาลังความสามารถ โดยเฉพาะเพ่อนเราท ่ ี
ี
นักเรียนนายเรือช้นปีท ๔ พรรคกลินได้รับ น้อง ๆ เรียกว่า “พ่กระทง” ได้รับค�าชมเชยจากนายทหาร
่
ี
ั
ื
ประสบการณ์จากการฝึกท่มีค่าอย่างมาก ต้องวางแผน หลายท่าน เพราะนอกจากจะไม่เมาคล่นแล้วยังคอย
ี
�
้
ี
การใช้นาจืดภายในเรือ ต้องให้อยู่ในระดับท่สามารถ ปลุกปลอบให้กาลังใจน้อง ถ่ายทอดความรู้ต่าง ๆ ในด้าน
�
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 43

เรือหลวงนเรศวร ขณะเข้าเทียบที่ท่าเรือสินค้าในกรุงมะนิลา

ี
การเดนเรอจนมคะแนนฝึกภาคปฏบตในลาดบต้น ๆ ในเมืองน้คือความแออัดของเมือง ท้งด้านการจราจร
ิ
ิ
ั
ื
ี
�
ั
ิ
ั
แต่น่าเสียดายท่พ่กระทงไม่มีโอกาสเป็น “ผู้บังคับการ ประชากร สิ่งปลูกสร้างในบางพื้นที่ รวมถึงความสะอาด
ี
ี
่
ี
ี
ั
ุ
เรือด�าน�้า” อย่างที่ฝันไว้ และระเบยบทดไม่ต่างจากย่านแออดในกรงเทพฯ
ู
ี
ี
ื
กระน้นก็ตาม เราได้ตระหนักว่าทุกพรรคเหล่า ในบางพ้นท จนสังเกตได้ว่าผู้คนมีวิถีชีวิตท่ดูไม่ต่างจาก
ั
่
มีความส�าคัญเท่ากันในการขับเคลื่อนเรือ หากเปรียบเรือ ประเทศไทยเท่าไรด้วยรูปร่างหน้าตาของประชากร
เป็นกองทัพเรือ ไม่ว่าจะเป็นพรรคนาวิน พรรคกลิน และสภาพแวดล้อมที่คล้ายคลึงกัน
ิ
ี
ึ
พรรคนาวิกโยธิน ทุกคนมีความสาคัญเท่าเทียมกัน แต่ส่งหน่งท่แตกต่างกันอย่างชัดเจนคือการรักษา
�
ี
จะขาดส่วนใดส่วนหนึ่งมิได้ ความปลอดภัย เห็นได้จากเจ้าหน้าท่รักษาความปลอดภัย
ี
ี
�
ี
ี
ท่กล่าวมาข้างต้นเป็นประสบการณ์ท่นักเรียนนายเรือ ของท่น่ส่วนใหญ่จะติดอาวุธในลักษณะพร้อมใช้ประจาอย ู่
ได้สัมผัสด้วยตนเอง เช่นเดียวกับประสบการณ์ในการ ในย่านศูนย์การค้าและธนาคาร การตรวจคนที่จะเข้าไป
เย่ยมเยือนเมืองท่าของประเทศต่าง ๆ เม่อหมู่เรือฝึก ในศูนย์การค้า มีการตรวจกระเป๋าและบุคคลอย่างเคร่งครัด
ื
ี
ึ
เข้าจอดและพวกเราได้รบการปล่อยขนบก กเป็นสง กว่าในบ้านเรา โดยเฉพาะรถยนต์ท่จะเข้าจอดในศูนย์การค้า
ั
้
ี
ิ
่
็
�
ท่น่าจดจาและสมควรนามาเรียบเรียงไว้ให้ได้ทราบเช่นกัน จะตองถูกตรวจสอบอย่างละเอียด เช่น การใช้กระจกส่อง
ี
�
้
หน่งในประเทศอาเซียนเพียงประเทศเดียวท่ได้ ใต้ท้องรถโดยรอบ การตรวจค้นส่งของภายในกระโปรงท้ายรถ
ิ
ี
ึ
ั
ไปเยือนในปีน้คือประเทศฟิลิปปินส์ โดยเรือเข้าเทียบ เปนตน (เปนเหตใหการจราจรดานหนาศนยการคาตดขด
ู
ิ
้
์
ี
ุ
้
็
็
้
้
้
ที่ท่าเรือสินค้าของกรุงมะนิลา สภาพแวดล้อมที่สังเกตเห็น พอสมควร)
44 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

�
ี
สาหรับเมืองท่าท่หลาย ๆ คน ให้ความสนใจมาก คลายความหนาวได้รวดเร็วเท่าไรนัก คาดว่ามือน่าจะเป็น
คงไม่พ้นประเทศญี่ปุ่น เมืองซาเซโบะ ทางตอนใต้ของ อวัยวะท่คลายความร้อนได้น้อย การสวมถุงมือจึงเป็นการ
ี
ประเทศญี่ปุ่น เมืองท่าที่นักเรียนนายเรือทุกนายรอคอย ป้องกันการสูญเสียความร้อนจากอากาศภายนอก แต่การ
ึ
ิ
ื
ื
้
ี
้
ั
การเดนเรอข้นเหนอในครงน ท้องทะเลค่อนข้างจะ บรรเทาความรู้สึกหนาวยังคงต้องอาศัยแหล่งพลังงาน
ั
ี
เกร้ยวกราด สภาพอากาศน้นมีคล่นลมแรงตลอดเส้นทาง อ่น ๆ เช่น การซุกมือไว้ในกระเป๋า การใช้ถุงเก็บความร้อน
ื
ื
่
ี
ู
ื
ู
ถงขนาดทประตดาดฟ้ายกเรอหลวงบางปะกงถกคลน เป็นต้น
ึ
ื
่
กระแทกจนได้รับความเสียหาย เรือเข้าจอดในฐานทัพ ภายในฐานทัพหรือที่เรียกสั้น ๆ ว่า BASE ของที่นี่
่
ร่วมกับกองเรือท ๗ แห่งกองทัพเรือสหรัฐฯ ตลอดท่าเทียบ มีส่งอานวยความสะดวกมากมายแก่กาลังพล ไม่ว่าจะเป็น
ิ
ี
�
�
ี
จึงมีท้งเรือของทหารเรือญ่ปุ่นและทหารเรือสหรัฐฯ ร้านอาหาร สถานที่ออกก�าลังกาย และโดยเฉพาะร้านค้า
ั
ี
ึ
ประจ�าการอยู่ สวัสดิการซ่งดูเหมือนห้างสรรพสินค้าท่ขายสินค้า
ี
ด้วยสภาพอากาศท่หนาวเย็นกว่าท่เมืองท่าก่อน หลากหลายในราคาสวัสดิการ
ี
ื
ิ
นับสิบองศา เมืองท่าน้จึงเป็นจุดเร่มต้นในการเรียนรู้ท่จะ เม่อออกมาภายนอก BASE จึงจะพบกับสภาพ
ี
ี
ปรับตัวในสภาวะดังกล่าว เช่น การรักษาความอบอุ่นที่หู แวดล้อมจริง ๆ ของประเทศญ่ปุ่น โดยท่วไปสภาพแวดล้อม
ี
ั
ี
ี
ซ่งโดยปกติจะเป็นอวัยวะท่ระบายความร้อนได้ดีจาก ท่น่มีความสะอาดและเป็นระเบียบอย่างเห็นได้ชัดไม่ว่า
ึ
ี
ี
ื
ื
ี
การสังเกตว่า เม่อนาผ้ามาคลุมปิดท่ใบหูจะรู้สึกถึง จะเป็นพ้นท่ส่วนบุคคลหรือพ้นท่สาธารณะ การจราจร
ื
ี
�
ุ
ั
ี
ความอบอุ่นแทบจะในทันที ทน่จดว่าไม่ว่นวาย มการใช้จกรยานยนต์ไม่มากนก
ี
่
ั
ี
ั
ั
ดังน้นการรักษาความอบอุ่นท่ใบหูจะช่วยให้เรา รถยนต์ส่วนใหญ่ที่เห็นก็มีขนาดเล็ก การขนส่งสาธารณะ
ี
ี
ี
ี
รักษาความอบอุ่นในร่างกายได้มาก นอกจากน้มือยังเป็น ของท่น่มีคุณภาพโดยเฉพาะด้านการรักษาเวลาและ
ี
อวัยวะท่ได้รับผลกระทบจากความหนาวเย็น ถึงแม้ว่า สภาพยานพาหนะ
จะสวมถุงมือแต่ถ้าหากขณะมือเย็นก็ไม่ได้ช่วยในการ
เรือหลวงนเรศวร และ เรือหลวงบางปะกง ซึ่งจอดเทียบกันอยู่บริเวณหัวเรือ USS GREEN BAY ภายในท่าเรือทางทหารของสหรัฐอเมริกาที่ประเทศญี่ปุ่น
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 45

บรรยากาศในเมืองซาเซโบะยามคา ่ ำ




























รถไฟโดยสารที่จอดเทียบชานชาลาในเมืองซาเซโบะ
ึ
ี
ี
ิ
�
ี
่
ี
ี
อีกส่งหน่งท่น่าประทับใจสาหรับคนท่น คือความ ในสถานท่ต่าง ๆ หรือจะเป็นด้านประชากรท่ส่วนใหญ่
ซื่อสัตย์ สังเกตจากเหตุการณ์ดังกล่าวหรือจากพนักงาน มีอัธยาศัยดี มีวินัยและความซื่อสัตย์ อย่างไรก็ดีด้วยการ
เก็บเงินร้านค้าต่าง ๆ ที่จะมีการนับเงินทอนให้เห็นอย่าง ส่อสารทาความเข้าใจด้วยภาษาและค่าครองชีพท่สูง
ื
�
ี
ี
�
�
ี
่
เด่นชัด บางแห่งแม้แต่การรับเงินหรือจ่ายบัตรแทนเงินสด ก็เป็นอุปสรรคสาคัญในการดารงชีวิตท่น หากเปรียบเทียบ
ั
ก็จะรับผ่านถาดแทนที่จะรับจากมือโดยตรงอีกด้วย ค่าครองชีพกับประเทศไทย จะพบว่าสินค้าท่วไปประเภท
ั
ื
สาหรับภาพรวมของเมืองท่าซาเซโบะถือว่าเป็นเมือง อาหาร หรือข้าวของเคร่องใช้ท่วไปในชีวิตประจาวัน
�
�
ท่น่าอยู่ด้วยสภาพแวดล้อมความสะดวกในการเดินทาง (ไม่นับสินค้าแบรนด์) และค่าโดยสารของขนส่งสาธารณะ
ี
อุปกรณ์อานวยความสะดวกหรืออุปกรณ์เพ่อความปลอดภัย ที่นี่สูงกว่าค่าครองชีพในประเทศไทยอย่างชัดเจน
�
ื
46 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒

ภาพการทอดสมอและเทียบเรือทางท้ายของ เรือหลวงนเรศวร และ เรือหลวงบางปะกง ที่ประเทศรัสเซีย


ั
ส่วนใหญ่ก็เป็นสถาปัตยกรรมแบบตะวันตกเกือบท้งหมด
ื
เน่องจากเป็นเมืองท่าและจุดเช่อมระหว่างเอเชียกับทาง
ื
ี
ตะวันตกของประเทศรัสเซีย ทาให้มีนักท่องเท่ยวค่อนข้างมาก
�
ั
ี
ถึงอย่างน้นคนในประเทศยังคงใช้ชีวิตท่เรียบง่ายดังเดิม
มีอาหารที่อร่อยและราคาไม่แพง ไม่ว่าจะเป็นร้านอาหาร
ตามข้างถนน หรือร้านอาหารท่ดูหรูหราก็ตาม เป็น
ี
ประสบการณ์คร้งแรกที่ได้เห็นวัฒนธรรมตะวันตก
ั
งานเลี้ยงรับรองที่วลาดีวอสตอค ด้วยตาตัวเองคร้งแรก งานเล้ยงต้อนรับท่จัดข้นบน
ั
ึ
ี
ี
เมืองท่าถดไปท่ทกคนต่างเตรียมการรับมือกับ
ั
ี
ุ
ความหนาวเย็นและคาดว่าจะมีอุปสรรคด้านความหนาวเย็น
มากท่สุด คือประเทศรัสเซีย ณ เมืองท่าวลาดีวอสตอค
ี
สถานีปลายทางฝั่งตะวันออกของเส้นทางรถไฟสาย
ี
ี
ทรานส์ - ไซบีเรีย ท่ยาวท่สุดในโลกของประเทศรัสเซีย
ี
ั
เป็นการมาเยือนรัสเซียคร้งท ๓ ของกองทัพเรือไทย
่
ี
อากาศเย็นลงตลอดเส้นทางในทะเลประเทศญ่ปุ่น
กลางคืนเฉลี่ยประมาณ ๙ องศาเซลเซียส ทางหมู่เรือฝึก
ได้จัดเตรียมเคร่องกันหนาวให้นักเรียนท่เข้ายามทุกนาย
ื
ี
หมุนเวียนกัน
ึ
วลาดีวอสตอคเคยเป็นส่วนหน่งของประเทศจีน
ท�าให้มีบ้านเมืองบางส่วนคล้ายเอเชียเล็กน้อย แต่สภาพ ประภาคารเมืองวลาดีวอสตอค
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒ 47

นักเรียนนายเรือเข้าร่วมการฝึก PLAN IFR 2019 ที่เมืองชิงเต่า

เรือหลวงนเรศวร ทาให้มีโอกาสได้ทาความรู้จัก และ และกลางคืน เป็นเมืองท่าที่แสดงได้เห็นถึงความยิ่งใหญ่
�
�
ิ
�
ี
ึ
ึ
้
พูดคุยกับนายทหารต่างประเทศมากข้น ซ่งถือว่าเป็นการ อย่างแทจรงของประเทศมหาอานาจใหม่อย่างประเทศจน
ี
ิ
ี
แลกเปลี่ยนประสบการณ์ที่ยอดเยี่ยมเลยทีเดียว ส่งท่น่าภูมิใจก็คือเรือรบไทยเป็นชาติเดียวท่จัดให้ม ี
�
ึ
สาหรับสองเมืองท่าสุดท้าย ซ่งอยู่ในประเทศ การแสดงทางวัฒนธรรมประจาชาต เช่น กลองยาว
ิ
�
เดียวกันคือชิงเต่าและจ้านเจียง ด้วยภารกิจในการฝึกร่วม มวยไทย ระหว่างงานเลี้ยงจึงได้รับความสนใจอย่างมาก
ทางทะเล ท�าให้เราได้มาเยือนเมืองทั้งสองนี้ เมืองจ้านเจียง การฝึกร่วมระหว่างกองทัพเรือ
ั
เมืองชิงเต่า ส่วนหนึ่งของมหกรรมทางเรือที่ยิ่งใหญ่ ของท้งสองประเทศ อีกเมืองท่าหน่งของประเทศจีนท่ม ี
ึ
ี
ื
ื
ั
ของประเทศจีน การเดินทางกลับลงมาทางใต้น้นคล่นลม จุดประสงค์ในการเดินทางเพ่อมาร่วมการฝึก BLUE STRIKE
่
ี
ั
้
ี
ื
ค่อนข้างสงบ การมายังเมืองท่าชิงเต่าในครงน้เพ่อท่จะ คร้งท ๔ ระหว่างทหารเรือไทยและทหารเรือจีน
ั
ี
มาเข้าร่วมมหกรรมทางเรือนานาชาติในวาระครบรอบ
๗๐ ปี กองทัพเรือจีน (PLAN IFR 2019) ซึ่งเป็นโอกาส
ท่หาได้ยากท่จะมีนักเรียนนายเรือเข้าร่วมด้วย และ
ี
ี
ั
ิ
ี
ยังเป็นมหกรรมทางเรือท่มีความย่งใหญ่อลังการ ท้ง
็
ั
ั
ี
การเตรยมการเพอต้อนรบแขกบ้านแขกเมองทมากยง
่
ื
ี
่
ื
ท�าได้อย่างน่าประทับใจ
มีการเตรียมเจ้าหน้าท่คอยให้ความช่วยเหลือกับ
ี
ั
ื
่
ี
ทหารเรอทมาร่วมงานอย่างเตมท ทงยงมกจกรรมให้
ั
ี
็
่
ี
้
ิ
แต่ละประเทศที่มาร่วมงานได้ท�ากิจกรรมร่วมกันอีกด้วย
ในส่วนของสภาพบ้านเมืองน้นดูตระการตาท้งกลางวัน ทหารเรือไทย และทหารเรือจีน เข้าร่วมการฝึก BLUE STRIKE ที่เมืองจ้านเจียง
ั
ั
48 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๙ ประจำ�เดือน กันย�ยน ๒๕๖๒