นาวิกศาสตร์ มีนาคม ๒๕๖๒

บรรณาธิการ แถลง




สวัสดีครับท่านสมาชิกฯ และผู้อ่านทุกท่าน ในเดือนมีนาคมน ี ้
กองทัพเรือได้จัดการแข่งขันไตรกีฬานาวีเฉลิมพระเกียรติ จาก
ี
ี
ื
ี
ผนทะเลสู่ภูผา จากฟากฟ้าสู่มหานที เดอะซร่ส์ (ตอนท่ ๒)
ื
่
ี
�
้
“เหนือสุดแดนสยาม ทหารนาสู่ภูผา” เม่อวันเสาร์ท ๒ มีนาคม
ึ
พ.ศ. ๒๕๖๒ ณ อ.เชียงแสน จ.เชียงราย ซ่งได้เคยน�าเสนอข้อมล
ู
ั
ั
การจัดการแข่งขันท้ง ๕ ตอนไว้ในนิตยสารนาวิกศาสตร์ฉบบ
เดือนธันวาคม ๒๕๖๑ ไปแล้ว ในฉบับนี้จึงได้นาภาพบรรยากาศของ
�
ี
่
การแข่งขันตอนท ๒ มาลงให้ท่านได้ติดตามอย่างต่อเน่องไว้
ื
ในท้ายฉบับด้วยแล้วครับ
�
ี
ั
ื
สาหรับบทความท่น่าติดตามอ่านน้นยังมีเน้อหาท่หลากหลายและมีคุณค่าอย่างเคยครับ “บทบาทของ
ี
้
�
ั
เรือดานาในการทูตทางเรือ” น้น พลเรือเอก ไพศาล นภสินธุวงศ์ ได้ค้นคว้าข้อมูลจากงานเขียน
�
ั
ื
ท้งจากอดีตนักการทูต นักวิชาการและนักการทหารของชาติตะวันตก เพ่อให้ท่านผู้อ่านได้รับทราบ
ี
้
ู
�
ุ
ู
�
ี
ิ
ั
ถึงบทบาทสาคัญด้านการทูตของเรือดานา ส่วน “อ่ทหารเรือธนบร แหล่งเรยนร้ทางประวตศาตร์และ
�
มรดกทางอุตสาหกรรม” (ตอนท่ ๑) โดย นาวาเอกหญิง กาญจนา ทรงวรวิทย์ ได้เล่าถึงประวัต ิ
ี
ความเป็นมาของอู่ทหารเรือธนบุรีที่นอกเหนือจากการเป็นอู่ซ่อมเรือรบของกองทัพเรือแล้ว ยังมีโบราณสถาน
ี
และสงปลกสร้างทางศาสนาททรงคณค่าทเป็นมรดกทางประวตศาสตร์อย่ในเขตพนทเดยวกนอกด้วย
ั
ิ
ู
ี
่
่
ื
้
ี
่
ู
ั
ี
ุ
ิ
่
ี
และท่ไม่ควรพลาดคือ “จารึกไว้ในสงคราม ศึกเคซานห์” (ตอนจบ) ท พันทิวา ได้ดาเนินเร่อง
่
ี
�
ื
ี
ื
ต่อเน่องจากฉบับท่แล้ว โดยเล่าถึงความแข็งแกร่งและจิตวิญญาณของทหารนาวิกโยธินอเมริกัน
ี
ไว้อย่างเข้มข้นครับ
้
ี
ท้ายสุดน้กับสภาพอากาศของฤดูร้อนในระยะน นอกเหนือจากการรักษาสุขภาพทางกายให้แข็งแรง
ี
และใจให้สมดุลไม่แปรผันไปตามสภาพอากาศแล้ว ส่งท่พึงระมัดระวังสาคัญอีกประการหน่งคือ เร่องของ
ื
�
ิ
ี
ึ
้
ี
ั
ึ
ิ
ั
็
ั
ี
่
ื
ั
่
อคคภยทจะเกดขนได้ง่าย อนเนองมาจากอากาศทร้อนจด ด้วยการตรวจสอบอปกรณ์ไฟฟ้าและจดเกบ
ี
ุ
่
ั
ี
ี
ี
วัสดุท่ติดไฟได้ง่ายด้วยวิธีท่เหมาะสมนะครับ พบกันใหม่ฉบับหน้า “สวัสด โชคดี” ครับ

น.อ.
(สมนึก กรอบค�า)
บรรณาธิการนิตยสารนาวิกศาสตร์

สารบัญ


นายกกรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือโท บัณฑิตย์ จันทโรจวงศ์
รองนายกกรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือตรี โสภณ จงเรืองศรี
กรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือตรี ไชยวุฒิ นาวิกาญจนะ
พลเรือตรี วิพันธุ์ ชมะโชติ ๘
พลเรือตรี วิชัย มนัสศิริวิทยา
พลเรือตรี วรพล ทองปรีชา
พลเรือตรี เบญญา นาวานุเคราะห์
พลเรือตรี สุทธินันท์ สมานรักษ์
พลเรือตรี กิตติคุณ นาคสุก
พลเรือตรี ปนต สุขนิจรัญ
พลเรือตรี สมชาติ สะตะ
พลเรือตรี สิทธิชัย ต่างใจ
พลเรือตรี กำาจร เจริญเกียรติ
พลเรือตรี สมเจตน์ คงรอด
กรรมการและเลขานุการราชนาวิกสภา
นาวาเอก สมนึก กรอบคำา
เหรัญญิกราชนาวิกสภา
เรือเอก สุพจน์ บัวดิศ บทความ
ที่ปรึกษาราชนาวิกสภา
พลเรือโท สุพจน์ ภู่ระหงษ์
พลเรือโท กาญจน์ ดีอุบล
พลเรอโท พงษ์ศักดิ์ิ จุลกาญจน์ ๘ บทบาทเรือดำาน้ำาในการทูตทหารเรือ
ื
ื
ี
พลเรอตร บัญชา บัวรอด
พลเรอตรี อำานวย ทองรอด “เรือรบเป็นนักการทูตที่ดีที่สุด” Oliver Cromwel
ื
บรรณาธิการ พลเรือเอก ไพศาล นภสินธุวงศ์
นาวาเอก สมนึก กรอบคำา
ผู้ช่วยบรรณาธิการ ๓๑ อู่ทหารเรือธนบุรี แหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์
นาวาเอกหญิง ชไมพร วันเพ็ญ และมรดกทางอุตสาหกรรม (ตอนที่ ๑)
ประจำากองบรรณาธิการ นาวาเอกหญิง กาญจนา ทรงวรวิทย์
นาวาเอก วชิรพร วงศ์นครสว่าง
ิ
นาวาเอกหญง สีวิลา พิพัฒนนันท์
นาวาเอก ถุงเงิน จงรักชอบ ๔๐ Swot ชีวิต
นาวาเอก สมริทธ์ งามสวย นาวาเอก เกษม กิจกระจ่าง
นาวาเอก ธรรมนูญ วิเศษสิงห์
นาวาเอก ธาตรี ฟักศรีเมือง
นาวาโทหญิง ศรุดา พันธุ์ศรี ๕๑ เก็บตกความรู้จากครูระเบิด
เรือโท เกื้อกูล หาดแก้ว นาวาเอกหญิง ขนิษฐา ปฐมวรชาติ
เรือโท อัศฐวรรศ ปั่นจั่น
เรือตรีหญิง อภิธันย์ แก่นเสน
เรือตรีหญิง กฤตนัท เบญจฆรณีกุล ๕๖ จารึกไว้ในสงคราม
สำานักงานราชนาวิกสภา ศึกเคซานห์ “สงครามแห่งนาวิกโยธิน” (ตอนจบ)
ถนนอรุณอมรินทร์ แขวงศิริราช เขตบางกอกน้อย พลเรือตรี วิพันธุ์ ชมะโชติ
กรุงเทพฯ ๑๐๗๐๐ โทร. ๐ ๒๔๗๕ ๓๐๗๒
๐ ๒๔๗๕ ๔๙๙๘
s ส่งข้อมูล/ต้นฉบับได้ที่ Navik.mag@gmail.com
s อ่านบทความเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ได้ที่ WWW.RTNI.ORG

คลังความรู้
คู่ราชนาวี





ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำาเดือน มีนาคม ๒๕๖๒
คอลัมน์ประจำา

๔๐
๑ บรรณาธิการแถลง
๔ เรื่องเล่าจากปก

๗ ภาพในอดีต
๖๗ ข่าวนาวีรอบโลก
๗๐ A Mixed Bag of English
๗๒ พจนานุกรมศัพท์ชาวเรือ
๗๔ สุขภาพนาวี
๗๖ เกร็ดความรู้ด้านศาสนพิธี
๗๗ กฎหมายใกล้ตัว

๕๖ ๗๙ ภาพกิจกรรมกองทัพเรือ
๘๗ เขตทหารน่าเที่ยว Happy Work Place

๘๘ ประทีปธรรม
๘๙ การฌาปนกิจสงเคราะห์แห่งราชนาวี
๙๑ มาตราน้ำา เดือนเมษายน ๒๕๖๒
เวลาดวงอาทิตย์ - ดวงจันทร์ ขึ้น - ตก
เดือนมีนาคม ๒๕๖๒ - เมษายน ๒๕๖๒











ปกหน้า พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
รัชกาลที่ ๓
ณ ค่ายพระมหาเจษฎาราชเจ้า อำาเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี
ปกหลัง ดอกประดู่ (Phyllocarpus indicus Willd.)
ในปกหน้า พระราโชวาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในปกหลัง เรื่องเล่าชาวเรือ
พิมพ์ที่ กองโรงพิมพ์ กรมสารบรรณทหารเรือ
เจ้าของ ราชนาวิกสภา
ผู้โฆษณา นาวาเอก สมนึก กรอบคำา
ผู้พิมพ์ นาวาเอก สมริทธ์ งามสวย





ข้อคิดเห็นในบทความที่นำาลงนิตยสารนาวิกศาสตร์เป็นของผู้เขียน มิใช่ข้อคิดเห็นหรือนโยบายของหน่วยงานใดของรัฐและมิได้ผูกพันต่อทางราชการแต่อย่างใด
ได้นำาเสนอไปตามที่ผู้เขียนให้ความคิดเห็นเท่านั้น การกล่าวถึงคำาสั่ง กฎ ระเบียบ เป็นเพียงข่าวสารเบื้องต้น เพื่อประโยชน์แก่การค้นคว้า

กองบรรณาธิการ

ั
ี
ปกหน้า : พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระน่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลท่ ๓
พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทร มหาเจษฎาบดินทร์ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ในพระบรม
จักรีวงศ์ รัชกาลท ๓ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พระราชโอรสองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
ี
่
และ สมเด็จพระศรีสุลาลัย พระราชสมภพ ณ วันจันทร์ที่ ๓๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๓๓๐ เสด็จธ�ารงรัฐผ่านพิภพเถลิงไอศูรย์
สมบัติ ณ วันพุธที่ ๒๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๓๖๗
โดยทรงรับพระบรมราชาภิเษก ณ วันอาทิตย์ท ี ่
ิ
๑ สงหาคม พ.ศ. ๒๓๖๙ สวรรคต ณ วนพธท ่ ี
ุ
ั
๒ เมษายน พ.ศ. ๒๓๙๔ พระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
ถวายพระราชสมัญญา พระบาทสมเด็จ
ั
พระน่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า
ซึ่งมีความหมายว่า “พระมหาราชเจ้า ผู้มีพระทัย
ั
�
ต้งม่นในการบาเพ็ญพระราชกิจ” ณ วันที่
ั
๓๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๑
กองทัพเรือ โดย หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน
ราลึกนบพระมหากรุณาธิคุณท่ทรงได้ประกอบ
�
ี
ิ
พระราชกรณียกจ อนเป็นคุณประโยชน์ต่อแผ่นดน
ั
ิ
และอาณาประชาราษฎร์อย่างมหาศาล
พระราชทานกาเนิดทหารมะรีน ทาหน้าท ี ่
�
�
เป็นฝีพาย และกองเกียรติยศ ในการ
เสด็จพระราชด�าเนินทางเรือ ประจ�าป้อมปราการ
ตามปากแม่น�้าส�าคัญ
จึงพร้อมใจกันประดิษฐาน พระบรมราชานุสาวรีย์ ๓๑ มีนาคม วันมหาเจษฎาบดินทร์
ถวายเป็นพระราชสักการะ ในวโรกาสท ่ ี
ั
ิ
ื
ิ
ั
่
พระราชทานพระบรมราชานญาต ให้อญเชญ พระราชสมญญาเป็นชอค่ายทหารกองพลนาวกโยธน ว่า
ิ
ุ
“ค่ายพระมหาเจษฎาราชเจ้า” (Phramahachedsadharajchao Camp) เม่อวันพฤหัสบดีท ่ ี
ื
๑๘ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้พระเกียรติปรากฏภิญโญ ไพศาลสืบไปตราบจิรัฐติกาล เป็นม่งขวัญ
ิ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
ให้สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดาเนินแทนพระองค์ทรงเปิดพระบรม
�
ราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ในวันพุธที่ ๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๔
ี
�
(สถานท่ : ค่ายพระมหาเจษฎาราชเจ้า ตาบลพลูตาหลวง อาเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี)
�
4 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

ปกหลัง : ดอกประด ู่
ต้นประดู่ มีถิ่นก�าเนิดอยู่ที่ประเทศอินเดีย เป็นต้นไม้ที่มีวิธีการขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด ส�าหรับต้นประดู่นั้น
ี
ั
�
ี
เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีลาต้นสูงโดยเฉล่ย ๒๕ เมตร เป็นพรรณไม้ท่ชอบแสงแดดค่อนข้างจัด ดังน้นจึงจะเห็นว่า
ี
มีการปลูกต้นประดู่ตามริมถนนเป็นส่วนใหญ่ ลักษณะดอกคือจะออกดอกรวมกันเป็นช่อคล้ายกับดอกข้เหล็ก
โดยดอกจะออกเป็นช่อสีเหลืองสด เม่อบานแล้ว
ื
ิ
ั
จะส่งกล่นหอมอ่อน ๆ ไปท่วบริเวณ ช่วงเวลา
ั
ี
ท่ดอกประดู่บานน้นจะอยู่ในช่วงเดือนพฤษภาคม
ถึงเดือนสิงหาคม
�
ื
สาหรับ “ดอกประดู่” เป็นเสมือนเคร่องหมาย
ี
ท่ใช้แทนนิยามของ “ทหารเรือ” ของเหล่าราชนาวีไทย
ึ
ซ่ง พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
อาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักด ์ ิ
ได้ทรงพิจารณาเห็นว่าชีวิตของชาวเรือจะต้องดาเนินไป
�
ู
เหมือนดอกประด่ กล่าวคือ ดอกของมันจะค่อย ๆ
ั
ื
บานและโรยพร้อมกันท้งต้น เพ่อปลูกฝังชีวิตจิตใจ
ของนายทหารเรือทุกคนและทุกระดับให้มีความรัก
ความสามัคคีกัน “ประดู่” จึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของ
ทหารเรือไทย ๒ สัญลักษณ์เด่น คือ
๑. กองทัพท่เข้มแข็ง อันประกอบไปด้วยกาลังพล
ี
�
ี
ท่มีศักยภาพและวิชาการทางเทคนิคสูง เช่นเดียว
กับแก่นของประดู่
๒. กองทัพอันประกอบด้วยกาลังพลท่มความรัก
ี
ี
�
ความสามัคคีสูง ดังเช่นดอกประดู่ท่บานและโรยร่วง
ี
พร้อมกัน
ี
ึ
ดังท่ปรากฏในเน้อเพลงท่อนหน่งของเพลงดอกประดู่ ซ่งเป็นบทเพลงพระนิพนธ์ใน พลเรือเอก พระเจ้า
ื
ึ
ิ
�
์
บรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักด ว่า “...พวกเราทุกลา จาเช่น
�
ดอกประดู่ วันไหนวันดี บานคลี่พร้อมอยู่ วันไหนร่วงโรย ดอกโปรยตกพรู ทหารเรือเราจงดู ตายเป็นหมู่เพื่อชาติไทย”
(ท่มา : http://www.homeidea.in.th)
ี





นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 5

โอวาท
พลเรือโท บัณฑิตย์ จันทโรจวงศ์
เจ้ากรมยุทธศึกษาทหารเรือ
เนื่องในวันคล้ายวันสถาปนากรมยุทธศึกษาทหารเรือ ครบรอบ ๑๑๖ ปี
๓ มีนาคม ๒๕๖๒
******************
เพ่อนข้าราชการ ทหาร ลูกจ้าง และพนักงานราชการ ตลอดจนนายทหารนักเรียน
ื
หลักสูตรต่าง ๆ สังกัดกรมยุทธศึกษาทหารเรือทุกท่าน

วันคล้ายวันสถาปนากรมยุทธศึกษาทหารเรือได้เวียนมาบรรจบครบรอบอีกวาระหน่ง
ึ
ี
ิ
ซ่งในวันน้ถือว่ามีความสาคัญต่อกรมยุทธศึกษาทหารเรือเป็นอย่างย่ง กล่าวคือ เมื่อ ๑๑๖ ปีท่แล้ว
ี
�
ึ
ั
ี
ึ
ในวันท่ ๓ มีนาคม พ.ศ.๒๔๔๖ กรมยุทธศึกษาทหารเรือได้จัดต้งข้นคร้งแรก โดยข้นตรงต่อ
ึ
ั
�
กรมทหารเรือมีท่ทาการอยู่ท่บริเวณพระราชวังเดิม จังหวัดธนบุรี ซ่งตรงกับรัชสมัยพระบาท
ึ
ี
ี
สมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ต่อมาได้มีการย้ายท่ทาการ
�
ี
ั
ั
ี
ื
อยู่หลายคร้ง จนกระท่งเม่อวันท่ ๖ มีนาคม พ.ศ.๒๕๓๙ กรมยุทธศึกษาทหารเรือจึงได้ย้ายมายัง
ี
ท่ทาการแห่งใหม่ ณ อาเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม
�
�
ุ
ึ
ั
่
็
ี
ั
�
ื
้
ุ
ึ
่
ื
ี
ี
ี
่
ั
ั
จากอดตจนถึงปจจบน กรมยทธศกษาทหารเรอนับวาเปนหน่วยงานทสาคญของกองทัพเรอในดานการศกษามหนาทหลก
้
ั
ในการผลิตบุคลากรให้มีความรู้ ความสามารถ รวมท้งจัดการฝึกศึกษาอบรมเพ่มพูนความรู้ให้แก่ข้าราชการในระดับต่าง ๆ
ิ
ี
ี
ตามแนวทางการรับราชการ ตลอดจนส่งเสริมความรู้และวิทยาการท่เก่ยวข้อง โดยได้กาหนดวิสัยทัศน์ไว้ว่า “เป็นองค์กร
�
ี
ื
แห่งการเรียนรู้ก้าวทันเทคโนโลยี จัดการศึกษาท่มีคุณภาพตามมาตรฐานสากล เป็นท่ปรึกษาทางวิชาการท่เช่อถือได้
ี
ี
ั
และเป็นเลิศในด้านกิจการทางทะเล เป็นต้นแบบในความเป็นมืออาชีพ จริยธรรมและคุณธรรม” ดังน้น จึงถือได้ว่า
ี
กรมยุทธศึกษาทหารเรือเป็นศูนย์รวมขององค์ความรู้และคณาจารย์ท่หลากหลายมากท่สุดของกองทัพเรือหน่วยหน่ง จึงขอให้
ี
ึ
ี
ั
นายทหารนักเรียนได้ใช้โอกาสดังกล่าวศึกษาหาความรู้และประสบการณ์จากครูอาจารย์ท่มุ่งม่นทุ่มเทให้แก่ท่านอย่างเต็มท ี ่
ื
เพ่อท่จะได้กลับไปปฏิบัติงานตอบแทนประเทศชาติราชนาวีและประชาชนต่อไป
ี
ท้งน้ นับต้งแต่ผมได้รับหน้าท่เป็นเจ้ากรมยุทธศึกษาทหารเรือ ผมได้ติดตามการปฏิบัติงานของข้าราชการในหน่วยต่าง ๆ
ั
ี
ั
ี
ี
ึ
�
�
ซ่งทุกท่านมีความต้งใจ ทุ่มเท แรงกาย แรงใจ และสติปัญญาในการปฏิบัติหน้าท่อย่างเต็มกาลังความสามารถจนทาให้
ั
ภารกิจโดยรวมบรรลุผลเป็นอย่างดีได้รับคายกย่องชมเชยจากผู้บังคับบัญชาระดับสูง เป็นท่ยอมรับจากหน่วยงาน
ี
�
ี
ี
ทั้งในและนอกกองทัพเรือ ผมจึงขอขอบคุณทุกท่านท่ได้ร่วมมือในการปฏิบัติงานตามนโยบายท่ได้ให้ไว้เป็นอย่างด ี
และหวังว่าจะได้รับความร่วมมือร่วมแรงร่วมใจในการปฏิบัติงานร่วมกันต่อไป
ื
ี
ในโอกาสอันสาคัญเน่องในวันคล้ายวันสถาปนากรมยุทธศึกษาทหารเรือปี พ.ศ.๒๕๖๒ น้ ผมขออาราธนา
�
ิ
ิ
ั
ิ
คุณพระศรีรัตนตรัย และส่งศักด์สิทธ์ท้งหลายในสากล ตลอดจนดวงพระวิญญาณอันศักด์สิทธ์ของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ิ
ิ
จอมพลเรือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
ั
้
พระองค์เจ้าอาภากรเกยรติวงศ์ กรมหลวงชมพรเขตอดมศักด์ อกทงเดชะพระบารมีปกเกล้าปกกระหม่อมแห่งองค์
ี
ี
ุ
ุ
ิ
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้โปรดดลบันดาลพระราชทานพรให้กาลังพลของกรมยุทธศึกษาทหารเรือ นักศึกษา และนักเรียนทุกท่าน
�
พร้อมท้งครอบครัวประสบแต่ความสุข ความเจริญ มีสุขภาพพลานามัยสมบูรณ์แข็งแรง มีกาลังกาย กาลังใจ กาลังสติปัญญา
ั
�
�
�
ในอันท่จะปฏิบัติหน้าท่เพ่อความเจริญรุ่งเรืองของกองทัพเรือ และกรมยุทธศึกษาทหารเรือ สืบไป
ื
ี
ี
******************
วันอังคารที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๒

เรือตรีหญิง เบญจรัตน์ ดีกระจ่าง












































เรือหลวงโพธิ์สามต้น




เมื่อประมาณ ๗๒ ปีมาแล้ว ในวันที่ ๙ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๙๐ เป็นวันรับมอบเรือหลวงโพธิ์สามต้น
ที่ประเทศสิงคโปร์ เรือหลวงโพธิ์สามต้นเป็นเรือกวาดทุ่นระเบิด ขนาดของเรือยาว ๖๗.๕๐ เมตร กว้าง ๑๐.๖๘ เมตร
ระวางขับน้ำปกติ ๑,๐๙๗ ตัน ความเร็วสูงสุด ๑๖ นอต รัศมีทำการเมื่อความเร็วสูงสุด ๑,๘๙๐ ไมล์ ทหารประจำเรือ
จำนวน ๑๐๕ นาย
เรือหลวงโพธิ์สามต้นเดิมชื่อ มินสเตริล ต่อที่อู่เรดเฟอรัน คอนสตรัคชั่น ออนตาริโอ เมืองโทรอนโต ประเทศแคนาดา
ั
์
เคยประจำการในราชนาวีอังกฤษ ต่อมาได้ขายให้กับกองทัพเรือไทย ในราคา ๒๒๖,๗๓๐ ปอนด จดเปนประเภท
็
เรือกวาดทุ่นระเบิด ตั้งชื่อตามตำบลที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ ที่บรรพบุรุษของเราได้เสียเลือดเนื้อ และชีวิตเพื่อรักษา
ดินแดนเหล่านี้ไว้ให้แก่คนไทยรุ่นหลัง
ประเทศชาติของเราต้องการความสมัครสมานสามัคคีระหว่างชนในชาติ เพื่อเป็นพลังสำคัญในการป้องกันศัตรู
ทั้งภายในและภายนอกประเทศที่จะคอยทำลาย หากคนในชาติมีความสามัคคี ประเทศชาติก็จะอยู่รอดปลอดภัย
มีความมั่นคงเป็นเอกราชตลอดไป



นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำเดือน มีนาคม ๒๕๖๒ 7

บทบาทของเรือด�าน�้าในการทูตทางเรือ





“เรือรบเป็นนักการทูตดีที่สุด”
Oliver Cromwel

พลเรือเอก ไพศาล นภสินธุวงศ์

ื
ื
อารัมภบท เห็นช่อเร่องแล้วบางคนอาจมีความสงสัย
หลายประการ เช่น การทูตทางเรือแตกต่างจากการทูต
เรือปืนอย่างไร ประเทศที่ใช้นโยบายการทูตทางเรือตาม
ปกติแล้วต้องส่งกาลังทางเรือไปปรากฏตัวให้ประเทศ
�
ี
้
�
�
ท่เป็นเป้าหมายเห็น แล้วมันจะไม่ขัดกับการใช้เรือดานา
หรอเพราะโดยท่วไปแล้วเขาใช้กันในทางลับ หรือกล่าว
ื
ั
�
�
ื
�
่
้
ื
โดยสรุปแล้วเรือดานามีความน่าเชอถอสาหรับบทบาท
�
ดังกล่าวจริงหรือ และอาจมีหลายคาถามเพราะส่วนใหญ่ การทูตเรือปืนและการทูตทางเรือ มีการอ้างว่าการ
�
ี
ี
้
�
แล้วไม่ค่อยทราบเก่ยวกับบทบาทของเรือดานาด้านการ ใช้กาลังทหารก่อนท่สงครามจะปะทุ (Short of War)
�
ื
ทูตทางเรือกันมากนัก เพ่อชิงความได้เปรียบน้นมีมายาวนานต้งแต่อดีตนานพอ
ั
ั
้
ั
ู
ี
บทความน้ได้ค้นคว้าขอมลจากงานเขยนท้งจากอดีต กับอารยธรรมของโลก และจากประวัติศาสตร์กาลัง
�
ี
ื
นักการทูต นักวิชาการและนักการทหารของชาติตะวันตก ทางเรือถูกเลือกใช้เป็นเคร่องมือทางทหาร เพ่อสนอง
ื
เกือบท้งหมด ได้ยกตัวอย่างเป็นกรณีศึกษาบางกรณีท ่ ี นโยบายทางการเมืองเป็นเร่องธรรมดาท้งโดยตรงท ่ ี
ื
ั
ั
ึ
ี
ึ
้
�
�
�
ึ
�
สาคัญ ซ่งน่าจะพอทาให้เห็นว่าเรอดานาได้มบทบาท ชัดเจนและโดยนัยหรือทางอ้อม ซ่งเป็นวิถีทางหน่ง
ื
ี
สาคัญด้านการทูตทางเรือแบบบังคับ อย่างไรก็ตามข้อมูล ท่ประเทศเข้มแข็งกว่าใช้คุกคามประเทศอ่อนแอกว่า
�
ี
ื
ท่ได้อาจไม่สมบูรณ์เน่องจากเป็นเหตุการณ์ท่มีความลับ เฉพาะประเทศสหรัฐอเมริกาเอง ตั้งแต่ ค.ศ. ๑๙๔๖ ถึง
ี
ิ
เพ่งได้รับการเปิดเผยและก็คงยังมีอีกไม่น้อยท่ยังอยู่ใน ค.ศ. ๑๙๗๕ ได้ใช้กาลังรบทางเรือเพ่อวัตถุประสงค์ดังกล่าว
�
ื
ี
ชั้นความลับ ยังไม่ได้เปิดเผยเป็นทางการ ถึง ๑๗๗ ครั้ง จากการใช้ก�าลังทหารทั้งหมด ๒๑๖ ครั้ง
ื
ื
ี
ี
ในบริบทของการทูตทางเรือแล้ว คงไม่มีใครมีช่อเสียง (ผู้สนใจรายละเอียดเก่ยวกับเร่องน้สามารถหาอ่านได้ใน
ี
เกินกว่าอดีตนักการทูตชาวอังกฤษ James Cable ม ี นิตยสารนาวิกศาสตร์ท่ผู้เขียนเคยเขียนไว้เม่อสิบกว่าปี
ื
ู
ื
ั
ื
่
ื
ี
่
ื
้
งานเขียนมากมายท่ถูกนามาอ้าง และอีกหลายคน เช่น ทแลว ชอเรอง “ใครวาการทตเรอปนล้าสมย” สองตอนจบ)
่
�
่
ี
ั
ี
Geoffrey Till, John Keegan, Sir Peter Stanford “การทูตเรือปืน” เป็นวลีท่เร่มแพร่หลายต้งแต่ปี
ิ
รวมทั้ง เรือเอก Brent Alan Ditzler ที่เน้นด้านบทบาท ค.ศ. ๑๙๒๗ ชื่อนี้ฟังดูมีนัยเชิงลบ ปัจจุบันนิยมเรียกว่า
การทูตทางเรือของเรือด�าน�้า เป็นต้น “การทูตทางเรือ” ซ่งฟังดูนุ่มนวลข้นมาหน่อย แต่ก็ม ี
ึ
ึ
8 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

๒ ลักษณะคือ แบบมาดี (ร่วมมือกัน) และมาร้าย (ข่มขู่ ต่อประเทศอ่อนแอกว่าเพื่อให้ปฏิบัติตาม”
ี
�
หรือบังคับ) ชื่อเปลี่ยนแต่พฤติกรรมไม่เปลี่ยนมากนัก จากคานิยามท่เลือกมาแสดงให้เห็น พอจะเข้าใจ
ื
�
�
กาลังรบทางเรือมีข้อได้เปรียบกว่ากาลังรบประเภทอ่น ลักษณะการทูตทางเรือได้ดังนี้
ในบริบทของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ไม่ต้องกังวล - กิจกรรมของกาลังรบทางเรือมีเจตจานงให้เกิด
�
�
ื
�
ื
้
เร่องการล่วงลาอาณาเขตของประเทศอ่น ๆ มีความคล่องตัว อิทธิพลต่อชาติอื่น
ี
ี
ั
สามารถปฏิบัติการได้เกือบท่วโลกหรือท่เราเรียกว่าเสรีภาพ - ขอบเขตของกิจกรรมท่เป็นการทูตทางเรือ
ในการเดินเรือ (Freedom of Navigation) ในยามสงบ ค่อนข้างกว้าง
่
ี
มีอิสระทางการเมืองและเส่ยงอันตรายจากความขัดแย้ง - ระดับตา (Lower Level) ของกิจกรรม โดย
�
ิ
ิ
่
ตามาก แต่ในยามวกฤตหรอยามท่มความขัดแย้งอาจมี ธรรมชาติแล้วนุ่มนวล (ในทางดี)
�
ื
ี
ี
�
ข้อจากัดบ้าง ซ่งแล้วแต่พ้นท่ซ่งมีความละเอียดอ่อน - ระดับสูง (Upper Level) ของกิจกรรมเกือบถึง
ึ
ึ
ื
ี
�
ทางการเมืองต่างกัน ข้นทาสงคราม (ในทางร้าย) ระดับน้ยากต่อการกาหนด
ั
ี
�
การทูตทางเรือได้รับการเช่ออย่างแพร่หลายว่า รายละเอียดของความรุนแรง เช่น ตรงจุดไหนควรถือว่า
ื
�
�
�
ี
ื
�
ทาให้อ�านาจทางทะเลเป็นเคร่องมือในการป้องปราม การกระทาท่รุนแรงกลายเป็นทาสงคราม หรือเฉพาะลาพัง
ี
�
(Deference) และการบังคับ (Coercion) มีประสิทธิภาพ ความรุนแรงท่เกิดข้นไม่ถือว่าทาสงคราม หรือหากเป็น
ึ
ั
James Cable ให้ค�าจ�ากัดความว่า เช่นน้นกิจกรรมดังกล่าวมีความชอบธรรมจัดเป็นการ
“การทูตเรือปืนเป็นการใช้หรือคุกคามด้วยกาลังรบ ทูตอีกหรือไม่
�
ี
�
ื
�
ทางเรือแบบจากัดท่นอกเหนือจากการทาสงคราม เพ่อ ความแตกต่างระหว่างการป้องปรามกับการบังคับ
�
ี
ั
้
ึ
ั
ู
ี
�
ื
ดารงความได้เปรยบหรอปัดเป่าความสญเสยทงใน การป้องปรามมีวัตถุประสงค์สกัดก้นชาติหน่งไม่ให้ทา
ึ
ิ
ิ
�
�
ความขัดแย้งระหว่างประเทศต่อไปภายหน้าหรือต่อ ส่งใดส่งหน่ง โดยทาให้รู้สึกว่าหากกระทาแล้วความเสีย
ี
�
ต่างชาติท่อยู่ในอาณาเขตของเราหรือเขตอานาจศาล หายและค่าใช้จ่ายสูงกว่าประโยชน์ท่จะได้รับ การป้องปราม
ี
ั
�
ี
ของเรา” เก่ยวข้องกับเจตจานงและความคิด ไม่ย่วยุให้เกิดการ
ื
ี
ั
Geoffrey Till ให้ค�าอธิบายว่า “...การทูตทางเรือ ตอบโต้ ส่วนใหญ่เก่ยวกับเร่องท่วไป ไม่ก่อให้เกิดผลร้ายแรง
�
ี
เป็นวลีท่ครอบคลุมกิจกรรมทางทะเลท่มีอันตราย ไม่ว่ากับฝ่ายใด ส่วนการบังคับนามาซ่งผลร้ายแรง
ึ
ี
ี
ึ
ี
ั
น้อยกว่าบรรดากระบวนการต่าง ๆ ท่ประเทศหน่ง อาจใช้ เป็นประเด็นท่เฉพาะเจาะจงและย่วยุให้ฝ่ายตรงข้าม
เพื่อให้เกิดอิทธิพลต่อพฤติกรรมของประเทศอื่น ...แม้ว่า ปฏิบัติการตอบโต้ ท้งยังมีวัตถุประสงค์ให้คู่ต่อสู้จาต้อง
�
ั
�
�
การทูตทางเรือพลังอานาจ (Power) ถูกนามาใช้มากกว่า ปฏิบัติตามหรือหยุดการปฏิบัติการบางสิ่งบางอย่าง
ึ
ิ
ี
�
ก�าลังรบทางเรือ (naval force) โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อ การปฏิบัติการหน่ง ๆ อาจดาเนนไปโดยมวัตถุประสงค์
ี
คิดถึงบรรดาโอกาสต่าง ๆ ท่ใช้ประกันการข่มขู่หรือบังคับ ป้องปรามและบังคับในคราวเดียวกัน
ทางกายภาพ” ความแตกต่างระหว่างนโยบายต่างประเทศ
ี
ิ
การทูตเรือปืนยังคงเป็นวลีท่นยมใช้ในความสัมพันธ ์ กับการทูต พจนานุกรมความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ุ
ั
่
ี
ระหว่างประเทศแม้ปัจจบน แต่เป็นความหมายทกว้าง ให้ค�าอธิบายว่า : “การทูตต่างจากความคิดอย่างกว้าง ๆ
ี
เช่น Merriam Webster Dictionary ให้นิยามว่า ของนโยบายต่างประเทศ การทูตเก่ยวข้องกับวิธีการและ
้
ื
ี
ุ
ุ
่
ั
ู
ั
“การทตมการสนบสนนโดยการใชหรอคกคามวาจะใช ้ กลไก (รวมท้งเทคนิคการดาเนินการ) ท่รัฐมุ่งติดตาม
ี
�
�
ก�าลังทหาร” ซึ่งคล้าย ๆ กับ Cambridge Dictionary : ผลประโยชน์ของตนนอกเขตอานาจศาล เทคนิคการ
“การใช้ภัยคุกคามทางทหารโดยประเทศท่เข้มแข็งกว่า ดาเนินการมิได้เว้นกาลังรบติดอาวุธ บ่อยคร้งรัฐท่ก้าวร้าว
�
�
ี
ั
ี
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 9

ั
่
ื
ุ
�
ั
ิ
่
ึ
ี
ี
ึ
ี
�
็
ใช้กาลงตดอาวธมกจะอ้างว่าเป็นเรองทได้สาเรจไปแล้ว แปรเปลี่ยนค่อนข้างมาก ซ่งข้นอยู่กับตัวแสดงท่เก่ยวข้อง
�
ี
�
(fait accompli) และอาจดาเนินการต่ออยู่ แต่ในแง่ ตาบลท่ ระดับของกาลังรบ และสถานการณ์ เป็นต้น
�
�
ี
่
่
ี
่
ื
ื
ี
ื
ของประเทศทตกเป็นเหยอถอว่าเป็นการกระทาทขาด ดังน้น มาตรการเด่ยวเพ่อให้ครอบคลุมท้งหมดอาจพบ
ั
ั
ความชอบธรรมทางกฎหมาย เหย่อมีทางเลือก ๒ ทาง ได้ยาก
ื
ื
ั
ู
ู
คือ ยอมรับ หรือไม่ก็ตอบโต้ต่อสถานการณ์น้น รปแบบของการทตทางเรอแบบแฝง (Latent Naval
ั
่
ึ
การกระท�าก่อนสงครามปะทุ (Short of War) ตามปกติ Diplomacy) หมายถง กาลงรบทางเรือ ซงอาจถก
ึ
�
ู
ี
ั
มักเกี่ยวข้องกับก�าลังทหาร เช่น การแก้แค้น การปิดอ่าว วางกาลังให้สามารถใช้อิทธิพลบงคับได้ในเวลาเดยวกัน
�
ี
ิ
ึ
�
่
ี
ทางเรือ การยึดครองดินแดนของรัฐอื่น ในส่วนของการ ในกรณทเกดข้นส่วนใหญ่การวางกาลังลักษณะน้มกมิได้
ั
ี
ี
ปิดอ่าวอย่างสงบ (Pacific Blockade) ไม่ถือว่าเป็นการ อยู่ในแผน ตรงกันข้ามรัฐท่ตกเป็นเหย่ออาจลงความเห็น
ื
กระทาสงคราม แต่การยึดครองดินแดนของรัฐอ่นไม่ชอบ ว่าเป็นไปโดยเจตนา แต่ต้องยอมรับว่าการทูตทางเรือ
�
ื
ด้วยกฎหมาย แบบแฝงสามารถปรับแต่งให้พร้อมไปอยู่ในรูปแบบของ
ึ
การแก้แค้นจัดเป็นมาตรการข่มขู่ ซ่งอยู่ในรูปแบบ การทูตโดยตรงได้
ื
�
�
ของการกระทาทางทหารต่อรัฐอ่นไม่ถือว่าชอบด้วย โดยสรุปแล้วการทูตแบบบังคับเป็นการใช้กาลัง
กฎหมายอีกต่อไปตามกฎบัตรสหประชาชาติ ทางเรือโดยตรงเพ่อผลประโยชน์ของชาติ โดยมีเจตจานง
�
ื
ื
�
ในวิกฤติการณ์ขีปนาวุธคิวบา (Cuban Missile เพ่อสร้างอิทธิพลต่อความคิดและการกระทาของ
ื
�
�
Crisis) ปี ค.ศ. ๑๙๖๒ สหรัฐอเมริกาชิงไหวชิงพริบ ผู้มีอานาจตัดสินใจของรัฐอ่น สามารถนามาใช้ในรูปแบบ
�
การกระทาสงคราม (Act of War) โดยการใช้คาว่า ของการร่วมมือ (ในทางดี) และรูปแบบของการบังคับ
�
การกักด่าน (Quarantine) แทนการปิดข่าวทางเรือ (ในทางร้าย) เมื่อก�าลังรบทางเรือถูกน�าไปใช้เพื่อคุกคาม
(Naval Blockade) หรือบังคับ หรือลงโทษแบบรุนแรงท่ปราศจากการปะทะ
ี
ั
จากคานยามและตวอย่างทกล่าวมาข้างต้นพอ การด�าเนินการทางการทูตทางเรือ ได้กล่าวมาแล้ว
่
ิ
�
ี
จะเห็นภาพได้ว่า ความรุนแรงอาจปรากฏข้นโดยไม่ม ี ข้างต้นว่าการทูตทางเรือมอยู่สองลักษณะคอมาด ี
ึ
ื
ี
สงคราม และความรุนแรงน้นสามารถถือได้ว่าเป็นส่วนหน่ง (Cooperative) กับมาร้าย (Coercive)
ั
ึ
ั
ี
ของการทูต ดังน้นตามท่ James Cable กล่าวไว้ว่า - การทูตทางเรือแบบมาด โดยธรรมชาติของมันแล้ว
ี
การทูตทางเรือมิได้ล้าสมัยหรือหมดยุคไปแล้ว ตรงกันข้าม ไม่มกจทจะสร้างความคกคาม ตรงกนข้ามกลบเป็นการ
ุ
ั
่
ี
ี
ิ
ั
กลับเจริญงอกงามด้วยซ�้า ช่วยเหลือหรือสร้างความนิยม เช่น การเย่ยมเมืองท่ามิตร
ี
�
ี
การกระทาท่เป็นการทูตแบบบังคับ การกระทา � ประเทศทางการทูต การช่วยเหลือภัยพิบัติทางธรรมชาต ิ
ื
ท่ต้งใจให้ได้ประโยชน์บางอย่างจากรัฐอ่น และได้รับ การฝึกร่วมระหว่างประเทศ เป็นต้น แต่การเยี่ยมเมืองท่า
ั
ี
ี
ั
�
การชดใช้ท่ได้กระทาผิดตามลักษณะทางการทูตหากว่า และการฝึกร่วมทางเรือบางคร้งอาจมีผลในเชิงลบ
ได้กระทาอย่างไตร่ตรองมาก่อน การทูตแบบบังคับจึง เป็นการคุกคามต่ออีกประเทศอื่นได้
�
ึ
�
เป็นทางเลือกหน่งท่อาจนาไปสู่สงคราม และหากนาไป - การทูตแบบบังคับ (แบบมาร้าย) มีรูปแบบค่อนข้าง
�
ี
สู่สงครามจริงเราไม่ถือว่าล้มเหลว เราอาจสงสัยว่ามัน หลากหลาย James Cable แบ่งเป็น ๔ ประเภท คือ
ี
ั
ื
สมควรกับช่อท่เรียกหรือไม่ ดังน้น การทูตแบบบังคับ ประเภทแรก กาลังรบท่เท่ยงแท้และแน่นอน
ี
�
ี
�
ื
�
หรือการทูตแบบรุนแรงต้องมิใช่เพียงการกระทาท ี ่ (Definitive Force) การใช้กาลังรบท่อยู่ในพ้นท่เพ่อสร้าง
ื
ี
ี
ไม่ปรารถนาให้เร่มต้นสงคราม แต่ยังต้องคานวณว่า หรือสลายสิ่งที่ได้ท�าส�าเร็จลุล่วงไปแล้ว (fait accompli)
�
ิ
ไม่ส่งเสริมให้มีการตอบโต้ทางทหาร การเริ่มต้นสามารถ
10 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

้
�
�
�
ประเภทท่สอง มีจุดมุ่งหมายท่ชัดเจน (Purposeful John Keegan ได้ทานายไว้ว่า “ยุคของเรือดานา
ี
ี
ี
Force) ไม่ต้องปฏิบัติการใด ๆ เพียงแต่โน้มน้าวให้รัฐอื่น ท่เปรียบเสมือนอาวุธท่ทรงอานุภาพในทะเลเหนืออาวุธ
ี
ื
ิ
หันมาเปลี่ยนแปลงนโยบายของตน เป็นการกระท�าหรือ อ่น ๆ ได้เร่มต้นมาแล้ว... และปัจจุบันยังเป็นเรือหลัก
หยุดการกระท�า (Capital Ship) ระดับสูงสุดอีกด้วย ถูกใช้เป็นเครื่องมือ
�
�
้
�
ี
ประเภทท่สาม กาลังรบช่วยกระตุ้น (Catalytic ทาลายกองเรือผิวนาท่ลาเข้าไปในเขตปฏิบัติการของ
ี
�
้
�
้
Force) ยั่วยุหรือปลุกปั่น การแสดงก�าลังใกล้บริเวณที่มี เรือดานา ...ในสงครามแห่งอนาคตมหาสมุทรอาจปรากฏ
�
ปัญหา ให้เห็นว่างเปล่าอีก ท้งการจราจรของเรือพาณิชย์และ
ั
ประเภทที่ส่ ก�าลังรบท่แสดงออกอย่างชัดเจน เรือรบจะถูกกวาดเรียบเพ่อป้องกันนักล่า กระน้นก็ตาม
ั
ื
ี
ี
�
�
(Expressive Force) กาลังรบทางเรือถูกนาไปใช้เพ่อ ความว่างเปล่าอาจเป็นภาพลวงตา เพราะลึกลงไป
ื
ั
่
ุ
์
ี
�
�
ึ
้
เนนทาท หรือถ้อยแถลงทแสดงวตถประสงคของนโยบาย ในทะเลมีเรือดานา ซ่งอาจเป็นของกองทัพเรือใหม่
ี
่
้
ต่างประเทศในอนาคต ทั้งเล็กหรือใหญ่”
Allen เขียนไว้ในหนังสือ The Use of Navies in หากเรือดานาได้รับการยอมรับว่าเป็นเรือหลักระดับ
�
้
�
ี
�
Peacetime ว่า กองทัพเรือสามารถใช้กาลังรบแบบบังคับ สุดยอดในยามสงคราม แต่ปัญหาอยู่ท่ว่ามีเหตุผลพอ
(ทางการทูต) ก่อนสงครามปะทุ ๔ วิธี ด้วยกัน รับฟังได้หรือไม่ท่เรือดานาจะทาหน้าท่การทูตทางเรือ
ี
�
�
ี
�
้
ึ
ี
�
้
- วิธีแรก การแทรกแซง ยกก�าลังจากทะเลขึ้นสู่ฝั่ง ซ่งหน้าท่ดังกล่าวในประวัติศาสตร์ บรรดาเรือรบผิวนา
(รวมทั้งการโจมตียกพลขึ้นบก) ได้ผูกขาดการปฏิบัติมาแล้วอย่างน่าประทับใจ เช่น
- วิธีที่สอง แยกพื้นที่ แยกประเทศที่เป็นเป้าหมาย เรือประจัญบาน เรือบรรทุกเคร่องบิน เป็นต้น มีคนสงสัย
ื
จากการเข้าถึงทางทะเล เช่น การปิดอ่าว ว่าได้เคยมีการทาการสารวจความคิดเห็นจากคนจานวนหน่ง
�
�
ึ
�
�
ี
�
- วิธีท่สาม การขัดขวาง ลิดรอนกาลังโดยการทาลาย (Poll) อย่างไม่เป็นทางการ เช่น นายทหารเรือ
แต่ไม่ถึงข้นหยุดการเข้าถึงประเทศนั้นทางทะเลอย่าง มืออาชีพ นักการทูต และผู้เกี่ยวข้องกับกิจกรรมระหว่าง
ั
สมบูรณ์ ประเทศ ผลเอนเอียงไปทางลบ แม้กระท่งบรรดานักเรือดานา
�
้
ั
�
- วธทส ป้องกนเส้นทางคมนาคมทางทะเล ด้วยกันบางคนยังสงสัยว่าเรือดานาเหมาะกับหน้าท ่ ี
่
ี
ี
ี
่
ิ
�
�
ั
้
ี
ของตนเองจากการขัดขวางของประเทศท่เป็นเป้าหมาย การทูตทางเรือแบบบังคับหรือ บางคนต้งข้อสังเกตว่า
ั
ั
ี
ึ
�
ึ
�
หรืออีกนัยหน่ง ดารงการค้าขายทางทะเลของตนกับ เหตุผลหน่งท่ผลสารวจออกมาเช่นน้นคงเป็นเพราะขาด
ประเทศอื่น ๆ การแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน คนส่วนใหญ่จึงมีแนวโน้ม
ู
ื
�
้
�
สิ่งที่ Allen กล่าวมานี้สอดคล้องกับการใช้ก�าลังรบ ปฏิเสธบทบาทของเรือดานาด้านการทตทางเรอแบบ
ิ
�
็
ั
ที่ไม่มีประสิทธิภาพ ซึ่งเรียกกันว่า Paper Blockade บงคบ อนดบตอจากนไปจะนาเสนอความคดเหนเกยวกบ
ั
ั
ั
ั
ี
่
ี
้
่
�
้
หากสังเกตแนวความคิดของ Cable และ Allen ความเจริญเติบโตของบทบาทเรือดาน�าด้านการทูตทางเรือ
จงเห็นว่าเน้นไปคนละทาง Cable เน้นไปในทิศทาง ทั้งข้อได้เปรียบและข้อเสียเปรียบ (Pros and Cons)
ของนักยุทธศาสตร์การเมือง (Political Strategist) James Cable เดมในปี ค.ศ. ๑๙๗๗ เขาม ี
ิ
ส่วน Allen เน้นไปในแง่ของทหารมืออาชีพ (Naval ความคิดเห็นเรื่อง Gunboat Diplomacy ของบทบาท
�
้
�
้
�
Professional) เรือดานาเชิงลบแบบสุด ๆ เขาเห็นว่าเรือดานาโดย
�
�
ธรรมชาติของมันไม่เหมาะสาหรับการใช้ในลักษณะเป็น
�
้
�
�
ความเจริญเติบโตของบทบาทเรือดานาด้านการทูต กาลังรบทางเรือแบบจากัด ประการแรก ภัยคุกคาม
�
ทางเรือแบบบังคับ แบบบังคับไม่สามารถนาไปใช้โดยเรือดานาได้ เว้นเสียว่า
�
�
�
้
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 11

�
้
ื
ี
ยอมยกเลิกข้อได้เปรียบทางด้านยุทธวิธีเก่ยวกับการมอง “การปรากฏตัวของเรือดานาโจมตีของอังกฤษในพ้นท ่ ี
�
�
ึ
้
�
ี
ไม่เห็นอันเป็นเอกลักษณ์ของเรือดานา ซ่งผลท่ตามมา ปฏิบัติการโดยไม่มีคนเห็นและไม่รู้จานวนท่แท้จริงเป็น
�
ี
จะกลายเป็นจุดอ่อนและตกอยู่ในความเส่ยง ประการ ปัจจัยอย่างหนึ่งที่ส�าคัญ ท�าให้บางคนไม่กล้าวิจารณ์ แต่
ี
ิ
้
�
ี
�
้
ื
ต่อมา การขาดปืนเรือท่ตดตงบนดาดฟ้าของเรอดานา ก็ได้ผลดีชะงัดดังที่ได้ท�านายไว้” ข้อสังเกตของ Moore นี้
ั
�
สมัยใหม่ ท�าให้สูญเสียโอกาสที่เป็นภัยคุกคามความรุนแรง มีเสน่ห์ทาให้เกิดคาถามตามมาว่า หากกรณีความขัดแย้ง
�
แบบจากัด อย่างเช่น เรือ U-Boat ของเยอรมันใน หมู่เกาะฟอล์กแลนด์เป็นการช่วยพิสูจน์ว่าคุณค่าของการ
�
�
�
้
ี
ั
ั
ึ
สงครามโลกคร้งท่สอง ดังน้น อาจกล่าวอีกอย่างหน่งว่า บังคับจากการใช้เรือดานาเป็นจริง นนจะหมายความว่า
่
ั
�
�
ี
ั
้
ปัจจุบันเรือดานาเป็นอาวุธประเภท “ท้งหมดหรือไม่ ชาติต่าง ๆ คงพยายามหาและใช้อาวุธประเภทน้ใน
เป็นอะไรเลย” (All – or – Nothing Weapon) เขายังได้ วิกฤติการณ์ในอนาคตหรือ และคุณค่าของการป้องปราม
ื
�
�
้
ี
�
แนะนาว่าวิกฤติการณ์ระหว่างประเทศในยามสงบเม่อ ด้วยเรือดานาในวิกฤติการณ์ก่อนท่จะเกิดการสู้รบจริง
ความตึงเครียดยกระดับสูงข้น ผู้บังคับบัญชาทหารเรือ ได้เพิ่มขึ้นจริงหรือ
ึ
ต้องใช้สินทรัพย์ (Asset) มากขึ้น เพื่อต่อต้านภัยคุกคาม ในบริบทข้างต้นได้แสดงนัยว่า เรือดานาขณะดา
�
้
�
�
�
ื
้
�
�
�
้
จากเรือดานา แม้ว่าในยามสงบภัยคุกคามจากเรือดานา โดยตัวของมันเองแล้วไม่มีประสิทธิภาพด้านความเช่อถือ
ไม่สู้น่ากังวลนัก อย่างไรก็ตามเม่อความตึงเครียดทาง และความแน่นอนจากสาธารณชน เป็นแต่เพียงแสดง
ื
�
ึ
การเมืองยกระดับสูงข้น ทาให้ความน่าเช่อถือของ นัยแห่งคุณค่าของการป้องปรามส�าหรับมืออาชีพเท่านั้น
ื
ความรุนแรงจากเรือด�าน�้าสูงตามไปด้วย พลเรอโท Sir Peter Stanford แห่งราชนาวีองกฤษ
ื
ั
�
�
ี
Stephen Robert ได้วิจารณ์การใช้เรือดานา ได้เสนอความคิดเก่ยวกับความสัมพันธ์ของการป้องปราม
้
ของโซเวียตระหว่างสงครามอาหรับ – อิสราเอล ปี เรือรบและโครงสร้างของกองทัพเรือ โดยรวมการจัดเตรียม
ค.ศ. ๑๙๖๗ และ ค.ศ. ๑๙๗๓ เม่อเผชิญกับกองเรือ ก�าลังเพื่อการปรากฏตัวทางเรือ (Naval Presence) ว่า :
ื
ึ
ื
ของสหรัฐอเมริกา ซ่งค่อนข้างแตกต่างไปจากความคิด “การปรากฏตัวทางเรือเป็นส่วนประกอบพ้นฐานของ
�
้
ของ James Cable เขากล่าวว่าเรือดานาเป็นอาวุธ ขีดความสามารถด้านการป้องปราม และการปรากฏตัว
�
้
�
�
ส�าคัญของโซเวียต สร้างภัยคุกคามในการปฏิบัติการด้วย ทางเรือต้องอาศัยเรือรบผิวนา เรือดานา อย่างไรก็ตาม
้
�
ื
ความสามารถรอดพ้นจากการถูกตรวจจับได้ แต่บางคร้ง แม้จะมีคุณค่าในฐานะเป็นเคร่องมือรบ แต่มีผลต่อการทูต
ั
�
้
ั
�
เรือดานาโซเวียตได้เปิดเผยตัวเองโดยเจตนา ดังน้น ทางเรือน้อยมาก”
การกล่าวว่า “เรือดานาโดยธรรมชาติของมันแล้วไม่เหมาะ แม้ Stanford ไม่เห็นด้วยกับการปรากฏตัวโดย
�
้
�
�
�
้
ี
�
ั
�
�
ท่นามาใช้เป็นกาลังรบทางเรือแบบจากัด” ดูเหมือนจะ ใช้เรือดานา แต่กระน้นเขาเน้นว่าการปรากฏตัวอย่างม ี
ิ
�
ิ
ขาดหลักฐานยืนยัน โซเวียตใช้เรือดานาในลักษณะน ้ ี ประสทธภาพทางยทธการ ยังต้องการความสามารถท ี ่
�
ุ
้
้
ในเวลาต่อมาบ่อยครั้ง จะโผล่ข้นมาเหนือนาเพ่อให้ข้าศึกได้รับรู้ เขาไม่ได้เพ่มเติม
ื
ิ
�
ึ
�
ในกรณีความขัดแย้งหมู่เกาะฟอล์กแลนด์มีคน รายละเอียดว่าเรือดานาควรปรากฏตัวอย่างไรเพ่อให้เกิด
ื
�
้
วิจารณ์หลากหลายมากต่อการใช้เรือด�าน�้าด้วยศักยภาพ การจู่โจมทางยุทธการ แต่ดูเหมือนเขายอมรับว่ากระนั้น
ี
การบงคบของมน เช่น “การใช้เรอดานาโจมต (SSN) ก็ตามเรือดานาสามารถสนับสนุนหน้าท่ของกองเรือ
ี
ื
�
้
ั
�
�
้
ั
�
ั
่
ิ
ขององกฤษในพนทปฏบตการดเหมอนสงทได้ผลดทสด ก่อนท่สงครามจะปะทุอย่างเปิดเผย น่ก็เป็นประเด็น
ั
่
ี
ื
ี
ู
ี
ี
่
ั
ื
้
ี
ิ
ี
่
ุ
ิ
คือการป้องปรามอาร์เจนตินา” สร้างความสับสนเก่ยวกับความสามารถท่มองเห็นได้
ี
ี
John Moore ขณะท่เป็นบรรณาธิการ Jame’s (Visibility) ต่อเรือด�าน�้า
ี
Fighting Ships ได้ให้ข้อสังเกตท่คล้ายคลึงกันว่า
ี
12 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

้
�
James Cable มีความเห็นค่อนข้างต่างออกไป เหตุผลของผู้ไม่เห็นด้วยกับบทบาทของเรือดาน�า
�
้
เขากล่าวถึงการใช้เรือดานาโจมตีของอังกฤษในลักษณะ ด้านการทูตทางเรือแบบบังคับ
�
การทูตทางเรือแบบบังคับในกรณีความขัดแย้งหมู่เกาะ ความสงสัยในประเด็นของผู้วิจารณ์ไม่เห็นด้วยได้
ฟอล์กแลนด์ว่า ขยายตัวอย่างกว้างขวางแม้ไม่ต่อเน่องก็ตาม แต่ข้อโต้แย้ง
ื
�
“การปรากฏตัวของเรือดานาอังกฤษน่าเป็นไปได้ ต่อการใช้เรือดานาในบทบาทการทูตทางเรือแบบบังคับ
�
�
�
้
้
ี
�
ี
ว่าไม่ได้ทาให้กองเรือผิวนาของอาร์เจนตินาเก็บตัวอยู่ใน สามารถพิสูจน์ให้เห็นว่ามีมากกว่าผู้ท่เห็นด้วย ก่อนท่เรา
้
�
้
�
�
้
น่านนาของตนในประเทศ หากเรือดานา HMS Conqueror จะพิจารณาประเด็นปัญหาน้เรามาดูกันว่าลักษณะของ
ี
�
ี
ไม่ได้จมเรือ General Belgrano” เขาเสริมต่อไปใน เรือดานาท่มีศักยภาพมีความเหมาะสมหรือไม่ ประการ
้
�
�
ั
�
�
ประเด็นเดิมว่า สาคญอันดับแรกคอข้อจากัดต่าง ๆ ท่ผ้ไม่เห็นด้วยได้
ู
ี
ื
�
�
้
“ข้าพเจ้าไม่ให้ราคาต่อกิจกรรมของเรือดานาเพ่อ น�ามาอ้าง
ื
�
ึ
ี
�
การทูตทางเรือ เรือรบลาหน่งท่ติดเพียงอาวุธนาวิถีหัวรบ
�
�
�
นิวเคลียร์ไม่สามารถใช้สาหรับคุกคามกาลังรบแบบจากัด ความน่าเชื่อถือของเรือด�าน�้า
เรือด�าน�้าล�าอื่น ๆ ใช้เวลามากค้นหารอบ ๆ ฐานทัพเรือ ๑. เรือดานาไม่ได้เป็นภยคุกคามอย่างเปิดเผย
้
�
ั
�
ต่างชาติ และหากมันเป็นเพียงการลาดตระเวนหรือ คุณสมบัติการซ่อนตัวได้ (Stealth) ความลับของเรือด�าน�้า
�
ี
่
็
ั
ี
ุ
ึ
ื
ิ
่
ุ
�
ี
ิ
่
�
�
การฝึกสาหรับเพ่อการทาสงครามท่อาจเป็นไปได้แล้ว เป็นจดแขงทสาคญยงทางยทธวธ ซงกระทาได้โดยการ
ี
เหล่านี้ไม่ถือว่าเป็นการทูตเรือปืน” ทาให้ไม่สามารถท่จะมองเห็นได้ แต่คุณลักษณะและ
�
้
�
ี
เรือด�าน�้าล�าอื่น ๆ ตามที่ Cable อ้างข้างต้นนี้น่าจะ การปฏิบัติของเรือดานาในประเด็นน้คงไม่เหมาะสมกับ
�
้
ึ
หมายถึงเรือดานาโซเวียตเข้าไปใกล้น่านนาสวีเดนในทศวรรษท ี ่ บทบาทการทูตทางเรือแบบบังคับ James Cable ซ่ง
�
�
�
้
�
้
�
�
๑๙๖๐ แต่คงเป็นกรณีท่เรือดานาช้น Whiskey ของโซเวียต เขาไม่เห็นด้วยเป็นทุนอยู่แล้วได้ยืนยันว่ากาลังรบทางเรือ
ี
ั
้
ี
�
ท่เกยหินในน่านนาของสวีเดนในปี ค.ศ. ๑๙๘๑ (Whiskey – แบบจ�ากัด ต้องมีลักษณะเปิดเผย ซึ่งเขาได้โต้แย้งว่า :
�
ื
้
�
�
่
ึ
ั
ี
�
on – the – Rock – คาท่ใช้พูดล้อเลียน) ซ่งยังเป็นทสงสย “ลาพังเรือดานาไม่สามารถส่อภัยคุกคามได้หาก
ี
ั
�
จนกระท่งปัจจุบันว่าโซเวียตมีเจตนาจริงหรืออุบัติเหต ุ ปราศจากการทาให้รู้ว่า ได้มีการปรากฏตัว เว้นแต่ว่าเหย่อ
ื
ในหนังสือ The Future of Gunboat Diplomacy (ของการทูตเรือปืน) ใช้วิธีตบตาและน่นจะเป็นอันตราย
ั
: Cable ได้ท�านายว่า อย่างแท้จริงต่อเรือด�าน�้า เรือด�าน�้าเมื่อโผล่ขึ้นมาที่ผิวน�้า
ื
“การทูตเรือปืนในอนาคตอาจเป็นรูปแบบอ่น และใช้ เท่ากับหยุดความได้เปรียบทางยุทธวิธีแล้วกลายเป็น
่
ิ
่
็
ุ
่
ุ
โดยกองทัพเรือชาติต่าง ๆ ต่อเหยื่อรายอื่น ๆ ที่ต่างกันไป” จดออนอยางวกฤต กลายเปนจดออนตอเรอรบฝายตรงขาม
ิ
่
่
้
ื
เขาได้สรุปว่ารูปแบบของการทูตเรือปืนแบบบังคับจะไม่คงท ี ่ เกือบทุกล�า”
�
้
Eric Grove เป็นอีกคนหน่งท่ยอมรับบทบาทของ กฎข้อแรกของเรือดานาต้องดารงไม่ให้ถูกตรวจจับได้
�
�
ี
ึ
้
�
�
้
เรือดานาสาหรับการทูตทางเรือแบบบังคับ แต่เขาให้ หากถูกจับได้ก่อนที่จะยิงอาวุธจากใต้นาคงทานองเดียวกับ
�
�
�
�
้
ข้อสังเกตเห็นการใช้เรือดานาโจมตีของอังกฤษท่ผ่านมาว่า ท่ตารวจจราจรซุ่มดักจับรถท่ละเมิดกฎหมาย แต่ดันไปเปิด
ี
ี
ี
�
�
ั
ื
ได้อาศัยการข่าวกรองจากสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะเม่อ ไซเรนไม่ว่าต้งใจหรือไม่ก็ตามน่นมใช่มออาชีพเลย หาก
ิ
ั
ื
�
ื
คร้งท่มีความขัดแย้งกับอาร์เจนตินา เม่อ ค.ศ. ๑๙๘๒ เรือดานาดารงไม่ให้ถูกตรวจจับได้ซ่งเป็นเหตุผลหลักของ
ั
�
�
ี
้
ึ
้
ื
�
�
ประเด็นนี้มีนักการทหารมืออาชีพบางคนได้แก้ต่างให้ว่า ข้อได้เปรียบของเรือดานาที่สาคัญ แต่หากเม่อใดตาบลท ี ่
�
�
้
ภารกิจของเรือดานานิวเคลียร์ของอังกฤษมีหลายอย่าง ของมันเป็นท่รู้กันอย่างชัดเจนความได้เปรียบก ็
ี
�
�
ที่ไม่จ�าเป็นต้องอาศัยการข่าวกรองจากสหรัฐอเมริกา อันตรธานไปทันที แล้วเม่อขาดส่งน้ไปก็ไม่สามารถ
ื
ิ
ี
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 13

�
ั
้
�
ื
ปฏิบัติภารกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ กระน้นก็ตามแม้ เม่อขาดปืนบนดาดฟ้าเรือดานาจึงไม่สามารถยิงเตือน
ิ
ู
ิ
ั
การปรากฏของมันไม่มีใครร้ แล้วมนจะปฏบัตภารกิจ (Shot – across – the – bow) หรืออีกนัยหนึ่งขาด
�
้
�
ป้องปรามทางการทูตแบบเรือปืนได้อย่างไร หากเรือดานา ความสามารถสร้างความรุนแรงอย่างสมน�้าสมเนื้อ
่
�
บางคร้งจาเป็นต้องปรากฏตัวให้ฝ่ายตรงข้ามเห็น ซ่ง ึ ๓. การใช้อาวุธอานุภาพตาต่อเป้าท่จงใจ อาวุธ
ี
ั
�
้
แน่นอนว่าต้องช่งนาหนักว่าเป็นการสังเวยความได้เปรียบ ของเรือดานาในปัจจุบันเช่นตอร์ปิโดและอาวุธปล่อยครูซ
ั
�
�
�
้
ื
ิ
ึ
ทางยุทธวิธีหรือเพ่อแลกกับส่งหน่งส่งใดจากยุทธศาสตร์ (เช่น Tomahawk) ได้รับการออกแบบให้ยิงเป้าท ี ่
ิ
ี
ื
การทูต กินนาลึกและมีพ้นท่หน้าตัดเรดาร์ท่น่าพอใจ แต่ก็ไม่ใช่ว่า
ี
้
�
�
�
ี
้
ั
ื
๒. เรือดานามีอาวุธท่ไม่สมนาสมเน้อ หลง ต้องการให้ใช้ได้แก่ทุกเป้าท่เผชิญหน้าในสภาวะแวดล้อม
ี
้
�
�
ี
�
้
ั
ั
สงครามโลกคร้งท่ ๒ ปืนบนดาดฟ้าเรือดานาท้งท่ใช้ยิง ของการทูตทางเรือแบบบังคับ ในระหว่างสงคราม
ี
Iran – Iraq War และในสงครามอ่าวเปอร์เซีย กองทัพเรือ
สหรัฐอเมริกา ได้ยิงต่อสู้กับก�าลังรบทางเรือฝ่ายตรงข้าม
ซ่งเป็นเรือยนต์ติดท้าย น่เป็นตัวอย่างของเป้าท่ไม่
ึ
ี
ี
�
�
�
้
้
�
เหมาะสมสาหรับอาวุธของเรือดานา นอกจากน้นเรือดานา
�
ั
ไม่มีความสามารถโจมตีเป้าอากาศยานข้าศึกได้
้
เรือผิวนาและอากาศยาน (Flugabwehrkanone – Flak)
�
ไม่ปรากฏให้เห็นอีกต่อไป ขีดความสามารถในการรบท ่ ี
�
พอสมนาสมเน้อได้ถูกทดแทนด้วยการพัฒนาความ
ื
้
ิ
คล่องตัวในการดา การเพ่มความพยายามปรับปรุง
�
ความเร็วขณะดายังผลให้ตัวเรือมีรูปร่างเพรียวลมและ
�
ทาให้มี Freeboard (ระยะจากดาดฟ้าถึงเส้นแนวนา)
�
้
�
ึ
ส้นลง ซ่งยังผลให้การทรงตัวของเรือขณะอยู่ท่ผิวนาตา
่
�
ั
ี
�
้
ี
ื
�
�
และน่นหมายถึงอันตรายอย่างมากต่อกาลังพลท่อยู่ ๔. ความต้องการการส่อสารทาให้เส่ยงต่อการ
ั
ี
�
บนดาดฟ้าและหมดโอกาสใช้ปืน ปืนบนดาดฟ้ามีขีด ถูกตรวจจับได้ การส่อสารของเรือดานาใน mode
�
ื
้
ความสามารถจากัดในสภาวะแวดล้อมปัจจุบัน อาวุธของ การรับมีความน่าเชื่อถือสูง การส่งสัญญาณอิเล็กทรอนิกส์
�
ื
เรือดานาในปัจจุบันถูกออกแบบมาเพ่อสร้างความเสีย มีความน่าเช่อถือสูงเช่นกัน แต่อย่างไรก็ตามใน mode
้
�
ื
�
้
ี
ั
�
ื
�
้
�
หายให้มากท่สุดต่อเป้าพ้นนาและเรือดานา โดยไม่ต้อง การส่งโดยพนฐานแล้วต่างจากการรบเพราะทาให้ร้ว่า
ื
�
้
ู
�
�
�
้
�
�
ี
ิ
คานึงว่าเพียงตอร์ปิโดหรืออาวุธปล่อยนาวิถีเพียงลูกเดียว ผู้ส่งอยู่ตาบลท่ใด ย่งส่งบ่อยและนานเท่าใดเรือดานา
ี
จมเป้าได้ทุกเป้าทุกชนิด แต่มันคงเป็นไปได้ยากท่อาวุธ สร้างความเส่ยงต่อการถูกตรวจจับได้มากเท่าน้น
ี
ั
ี
ื
ชนิดเดียวสามารถยิงเป้าที่สมน�้าสมเนื้อได้ ซึ่งไม่ใช่วิธีการ การส่อสารท่มากซ่งเป็นปกติธรรมดาของสถานการณ์
ึ
�
�
้
ั
ที่การทูตทางเรือปรารถนาเสมอไป เพราะหากขาดอาวุธ ยามวิกฤติ แต่น่นเป็นการทาลายการซ่อนตัวของเรือดานา
�
�
ิ
ื
ั
ท่สมนาสมเน้ออาจน�าไปสู่การเร่มต้นสงครามโดยไม่ต้งใจ ท�าให้ภารกิจเกิดความเสี่ยงสูงขึ้น
้
ี
14 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

�
้
�
้
ื
ึ
�
�
๕. ภัยคุกคามจากเรือดานาอาจขาดความเช่อถือ อีกวิธีหน่งคือหน่วยเหนือระดับสูงของเรือดานา
้
�
้
�
การขาดการเปิดเผยตวเองทไม่สมนาสมเนอได้สร้างปัญหา ประกาศ “การปรากฏตัวของเรือดานาและการเตือนด้วย
�
่
ี
ั
ื
้
ื
เร่องความเช่อถือให้แก่เรือดานา กัปตันเรือสินค้าท ่ ี เจตจานง” (Submarine Presence and Intent Notice
ื
�
�
้
�
ี
แหกด่านการปิดอ่าวไม่มีความสามารถพอท่จะตรวจจับ – SPIN) ซึ่งรอบคอบกว่าอาจใช้ช่องทางทางการทูตหรือ
้
�
�
เป้าเรือดานาได้ เขาอาจได้รับการแจ้งเตือนของเรือดานา ผ่านสื่อสาธารณะ ด้วยวิธีการนี้ เรือด�าน�้าเหมาะสมที่จะ
้
�
�
�
�
หรือแม้แต่เห็นเรือดานา แต่เขาดูเหมือนจะคาดหวังว่า ปฏิบัติด้านการทูตทางเรือ เรือดานายังอยู่ในสถานะ
�
้
้
�
�
เขาอาจถูกยิง หากเรือดานามีเจตนาเร่มสงคราม ถูกตรวจจับไม่ได้และยังคงรักษาข้อได้เปรียบทางยุทธวิธีอย ู่
�
้
ิ
ประเด็นนี้ James Cable ให้ความเห็นว่า : ในกรณีความขัดแย้งหมู่เกาะฟอล์กแลนด์ปี ค.ศ. ๑๙๘๒
�
้
“การนาอันตรายอย่างเงียบโดยเรือดานาขณะดา อังกฤษได้ปฏิบัติการค่อนข้างมีประสิทธิภาพ แม้ตอนแรก
�
�
�
ื
�
�
ื
ั
ั
้
ู
ี
่
้
�
แก่กองเรือผิวนาทจับการปรากฏตวของเรอดานาได้ ดเหมอน ไม่ได้รับการยอมรับจากหลายฝ่ายจนกระท่งถึงการจม
้
�
�
�
ื
�
้
ไม่ได้ทาให้เหย่อ (เรือผิวนา) ตกใจกลัว...เรือดานาจะ ของเรือลาดตระเวน General Belgrano โดยเรือด�าน�้า
ปฏิบัติการหากสงครามเกิดจากความจงใจ... เรือดานา อังกฤษ
้
�
�
โซเวียต ๖ ลา ท่เข้าไปอยู่ในบริเวณทะเลแคริบเบียนระหว่าง เนื่องจากการประกาศ SPIN ของหน่วยเหนือ เมื่อ
�
ี
�
ี
ิ
้
ื
�
�
ช่วงวิกฤติการณ์ขีปนาวุธคิวบาไม่น่าจะทาให้สหรัฐ เรือดานาปฏิบัติการอยู่ในพ้นท่กว้างใหญ่ในทะเล ย่งกว้าง
ี
�
อเมริการู้สึกกังวลแต่ใดนัก สหรัฐอเมริกามีจานวนเรือ เท่าใดความเส่ยงต่อการถูกต้องตรวจจับได้ย่อมน้อยลง
ึ
ี
ั
มากกว่าเป็น ๑๐ เท่า เรือดานาท่อยู่ท่วทุกหนทุกแห่ง เท่าน้น แม้ว่าปริมาณการส่อสารจะมากซ่งอยู่ในระดับ
ื
้
�
�
ั
โดยไม่ประกาศและเป็นเรือดานาท่ไม่สมนาสมเน้อได้รับ ท่ยอมรับได้ แต่ในทางปฏิบัติท่ผ่านมาในอดีตมักจะเกิดข้น
ี
�
้
ึ
�
ี
ื
ี
้
�
ิ
่
การรับรู้เพียงแต่ว่าเป็นอาวุธสาหรับทาสงคราม แต่ขาดความ มากเกนไป เชน การโผลของสายอากาศ วธเยยวยาดทสด
่
�
ี
ี
�
่
ิ
ุ
ี
ี
�
น่าเชื่อที่ใช้เป็นเครื่องมือของการทูตทางเรือแบบบังคับ” คือ หน่วยเหนือต้องออกคาสั่งแก่บรรดาผู้บังคับการเรือ
ด้วยค�าแนะน�าที่ชัดเจน กะทัดรัด เหมาะสม และก�าหนด
�
ึ
ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของเรือด�าน�้า ไว้ในแผน แต่ประเด็นสาคัญซ่งมักจะถูกละเลยจาก
�
เก่ยวกับข้อโต้แย้งว่าเรือดานาขาดการเปิดเผย หน่วยเหนือเสียเอง คือ หน่วยเหนือต้องไม่ถูกดึงด้วย
ี
�
้
ตัวเอง ประเด็นน้เรือดานาโจมตีเป็นยานรบมีขีดความ ความยั่วยวนใจอยากร หรือตองการรายละเอยดปลกยอย
�
ี
้
่
�
ี
้
้
ี
ู
สามารถพอหากต้องการเปิดเผยตัวเองปรากฏตัวให้เห็น ที่ไม่จ�าเป็นและส�าคัญ (Play – by – Play) หรืออยากรู้
ื
ี
ในลักษณะท่ตัวเองควบคุมได้แบบสุ่ม ความได้เปรียบ ทันทีทันใด (Real Time) จากพ้นท่ปฏิบัติการ
ี
ึ
ี
�
ทางยุทธวิธีสามารถเรียกกลับคืนมาได้ทันที การปรากฏตัว ปรากฏการณ์ลักษณะทานองน้มีเกิดข้นในระดับสูงบ่อย
ของเรือดานาทาได้โดยการโผล่เจาะผิวนาเฉพาะเพียง ในวิกฤติการณ์หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ต้องขอชมเชยนาง
้
�
�
้
�
�
ิ
้
ุ
ึ
ื
ู
์
์
ั
ื
ี
่
ิ
ั
ิ
ซเปอรสตรกเจอร ยงพลสัญญาณบรเวณทตองการเปดเผย Margaret Thatcher คร้งหน่งส่อมวลชนได้ถามเร่อง
ตัวเอง หรือโดยการสุ่มส่งสัญญาโซนาร์เป็นคร้งคราว ความก้าวหน้าของสถานการณ์ เธอตอบด้วยภาวะผู้นา
ั
�
�
ื
เม่ออยู่ใกล้เรือฝ่ายตรงข้าม การกระทาดังกล่าวย่อม ท่ดีน่าเป็นตัวอย่างว่าเธอไม่ได้สอบถามผู้บัญชาการ
ี
ื
ปลอดภัยกว่า ง่ายกว่า แต่ต้องระวังว่าไม่มีเรือผิวน�้าหรือ หน่วยเฉพาะกิจ เน่องจากเขามีภาระต้องรับผิดชอบ
�
้
�
ู
�
ี
�
ี
อากาศยานท่มีความสามารถทาสงครามปราบเรือดานาได้ มากพออย่แล้ว ไม่ควรต้องเสยเวลาคอยตอบคาถาม
�
ี
ี
�
ั
ี
�
อย่างไรก็ตาม แม้วิธีการท่กล่าวมาน้สามารถกระทาได้ ท่สาคัญคือเขารู้ว่าอะไรควรทาก่อนหรือหลัง นอกจากน้น
ด้วยสินทรัพย์ท่มีอยู่ แต่มุมหน่งเสียเวลามากเป็นวิธีการ เรามีกฎการปะทะ (Rule of Engagement) ให้แล้ว
ึ
ี
บ้าระห�่า
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 15

ี
ื
�
ึ
�
่
�
�
้
เรือดานาสามารถเดินทางสู่พ้นท่ซ่งมีความขัดแย้ง กาลังรบอานุภาพตาในบทบาทการทูตทางเรือ แต่อย่างไร
ทางการเมืองโดยไม่ถูกตรวจจับและไม่ปรากฏตวให้เห็น ก็ตาม เม่อเรือดานาปรากฏตัวอย่างเปิดเผยทาให้การใช้
ั
้
�
�
ื
�
�
�
ี
เป็นการยั่วยุจนกว่าจะถึงเวลาท่รัฐบาลต้องการ ทานอง กาลังรบประเภทน้ไม่ค่อยเป็นท่ต้องการนัก ตามปกติแล้ว
ี
ี
ื
ิ
้
�
�
ี
ั
เดียวกันหากวิกฤตการณ์ได้รับการแก้ไขหรือคล่คลายลง เรอดานามกไม่ค่อยปรากฏตวให้เหนเพราะศลปะของ
็
ั
�
�
้
ี
ขณะท่เรือดานากาลังเดินทางหรือก่อนเวลาท่ควรปรากฏ การใช้ก�าลังรบทางเรือแบบจ�ากัด ใช้กันเฉพาะในสภาวะ
ี
�
�
�
่
�
ตัวให้เห็นก็สามารถถอนตัวกลับโดยไม่ถูกตาหนิทางการทูต แวดล้อมท่ต้องการใช้กาลังรบในระดับตาเรือดานามัก
�
้
�
ี
�
�
้
ี
�
ิ
�
่
ื
โดยสรุปแล้วความสาคัญของเรือดานาในการแสดง ไม่เป็นท่ต้องการ และอาจถูกพจารณาว่าเมอนามาใช้แล้ว
ู
�
ึ
บทบาททางการทตได้รบการพฒนาอย่างช้า ๆ แต่ อาจทาให้ความขัดแย้งขยายตัวมากข้น อย่างไรก็ด ี
ั
ั
ในอนาคตคงย่างก้าวเร็วข้น หากเรือดานาในปัจจุบัน ความลาเอียงท่มีมายาวนานได้ขัดขวางกาลังรบท่ม ี
้
ี
�
ี
ึ
�
�
�
ื
ี
ั
ต้องการแสดงบทบาทดังกล่าว บทบาทน้นคงไม่เหมือน ศักยภาพน้เพ่อสนับสนุนบทบาททางการทูตทางเรือ
้
ึ
อย่างเช่นบรรดาเรือผิวนาหลัก ซ่งในอดีตเรือหลักเช่น แบบบังคับ
�
เรือประจัญบานและเรือบรรทุกเคร่องบินได้เป็นเหมือน
ื
ุ
�
ุ
�
ื
้
ั
ไพ่ตัวกิน (Trump Cards) แต่ได้ถกลดความสาคญลง เหตผลของข้อสนบสนนบทบาทของเรอดานาด้าน
ั
�
ู
ี
ั
เน่องจากมจุดอ่อนบางประการท่สาคญ เช่น การสะสม การทูตแบบบังคับ
ี
�
ื
อาวุธปล่อยนาวิถีต่อต้านเรือผิวนาของกองเรือต่าง ๆ พลเรือโท Bruce De Mars จากกองทัพเรือ
�
้
�
�
�
้
ส่งเหล่าน้ช่วยทาให้ภัยคุกคามจากเรือดานาซ่งเคยถือว่า สหรัฐอเมริกา ขณะดารงตาแหน่งผู้ช่วยผู้บัญชาการ
ึ
�
ิ
�
�
ี
�
�
ไม่สมน�้าสมเนื้อในอดีตกลายเป็นภัยคุกคามที่มีศักยภาพ ทหารเรือด้านเรือดานาได้ช้แจงความต้องการสาหรับ
�
ี
้
�
�
้
ี
�
�
ี
้
เรือดานาโจมตีกลายเป็นไพ่ตัวกินอย่างแท้จริงแทน เรือดานาท่ใช้ปฏิบัติการส่วนหน้าเชิงรุกดังต่อไปน้คือ
�
�
อย่างไรก็ตามเรือดานามีข้อจากัดและจุดอ่อนบางประการ การซ่อนตัว (Stealth) ความคล่องตัว (Mobility) อานาจ
้
�
�
ื
ในการแสดงบทบาทด้านการทูตทางเรือแบบบังคับ เน่องจาก การยิง (Fire Power) เวลาทาการต่อเนอง (Endurance)
�
ื
่
ื
�
ู
ถกสร้างมาเพอใช้ต่อต้านกาลังรบทางเรือ กองเรือพาณิชย ์ ความอยู่รอด (Survivability) และประสิทธิผล
่
หรือสนับสนุนภารกิจของหน่วยคอมมานโดปฏิบัติการ (Effectiveness) ความต้องการคุณสมบัติเหล่าน้เน้น
ี
เชิงลับ รวมท้งการโจมตีเป้าทางบกด้วยอาวุธปล่อยครูช สาหรับการสนับสนุนบทบาทของเรือดานา ซ่งมีศักยภาพ
�
�
�
ั
ึ
้
ดังท่ Cable และ Grove ได้อ้างว่าขีดความสามารถ ด้านการทูตทางเรือแบบบังคับและเป็นข้อได้เปรียบ
ี
อันจากัดของเรือดานาในปัจจุบันได้ขยับข้นจนถึงระดับ ที่ส�าคัญ
ึ
�
้
�
�
้
บนสุดของการทูตแบบบังคับ การใช้เรือดานาให้ได้ - การซ่อนตัว (Stealth) “ไม่ให้ถูกตรวจจับได้”
�
�
ั
ื
�
ประสิทธิภาพสูงสุดควรเป็น “การไม่ใช้” แต่การไม่ใช้ เป็นคาส่งที่มีความเช่อม่นต่อกาลังรบสองประเภท
ั
�
ึ
้
จะเกิดผลได้ต่อเม่อเฉพาะภายหลังจากการประกาศว่า กล่าวคือ กาลังรบเรือดานาและหน่วยปฏิบัติงานยกพลข้น
�
�
ื
�
�
�
้
�
ิ
ั
ื
�
ื
ี
มการปฏบติการของเรอดานา และความน่าเชอถอท่ได้ (Hit – and – run) สาหรับกาลังรบสองหน่วยน ้ ี
่
ื
ี
ี
สร้างข้นก่อนหน้าน้น ดังท่ซุนวูกล่าวไว้ใน Art of War คาส่งดังกล่าวเป็นระเบียบปฏิบัติมาตรฐาน (Standing
ั
ึ
�
ั
ว่า “สุดยอดของศิลปะของสงครามคือทาให้ข้าศึก Operation Pocedure) หมายถึง เป็นเงื่อนไขที่ต้องการ
�
ยอมจ�านนปราศจากการต่อสู้” แต่ไม่มีผลอย่างแท้จริงนักและไม่ค่อยเกิดขึ้นบ่อย
ี
�
้
�
�
�
�
้
เรือดานาโดยตัวของมันเองเป็นยานรบท่มีศักยภาพ การซ่อนตัวของเรือดานาทาให้เกิดการอ่อนตัว
็
ุ
ู
ั
ิ
แหงความรนแรง และควรถกเหนไดยากในการปฏบตการ หากเรือเข้าไปอยู่ในพื้นที่ซึ่งมีปัญหาก่อนในตอนเริ่มแรก
้
่
ิ
ทางเรือ ทั้งนี้เพราะโดยหลักการแล้วไม่ควรน�ามาใช้เป็น จะไม่สร้างความตึงเครียดจากการยั่วยุ แต่หากสถานการณ์
16 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

ี
ี
�
�
�
้
คล่คลายลงโดยท่เรือดานายังไม่ได้เข้าไปแทรกแซงก ็ ประสบความสาเร็จอย่างงดงามโดยใช้ความคล่องตัว
สามารถถอนตัวออกมาโดยไม่มีใครรู้ โดยอาศัยคุณสมบัต ิ ผสมกับการซ่อนตัว
�
้
�
�
ี
การซ่อนตัวลักษณะพิเศษของเรือดานาน้ช่วยสร้างความ - อานาจการยิง (Firepower) ข้อพิจารณาอันดับแรก
้
�
ี
�
ี
�
ไม่แน่นอนให้แก่ฝ่ายตรงข้าม ดังนั้น จึงเป็นปัจจัยส�าคัญ เก่ยวกับอาวุธของเรือดานาท่ใช้โจมตีเป้าคือจานวนนัด
�
ื
ั
ด้านจิตวิทยาในการทาสงครามเรือดานา นอกจากน้น เพ่อทาลายเป้า จานวนนัดของตอร์ปิโดหรืออาวุธปล่อย
�
�
�
้
�
ุ
้
ื
็
้
�
สามารถนาไปใชเปนทางเลอกทางยทธการไดหลายอยาง นาวิถีปกติแล้วไม่สูงนัก รวมท้งอานาจทาลายล้างของ
�
ั
�
�
่
�
้
�
ความน่าขนลุกของทีมเรือดานารวมกับหน่วยคอมมานโด อาวุธเหล่านั้น ตอร์ปิโดอาจใช้เป็นชนิดท�าลายเป้าผิวน�้า
แม้แต่ James Cable หัวหอกของผู้ไม่เห็นด้วยกับการ หรือเรือด�าน�้า อาวุธปล่อยน�าวิถีท�าลายเป้าพื้นน�้า อาวุธ
�
ื
ใช้เรอดานาในบทบาทการทตเรือปืนยงยอมรบว่าอาจ ปล่อยครูซทาลายเป้าผืนนาและเป้าหมายบนบก
ั
ู
้
ั
้
�
�
�
ึ
�
เป็นทางเลือกหน่งท่นาไปใช้เป็นเคร่องมือหน่งของการทูต ทุ่นระเบิดชนิดต่าง ๆ รวมทั้งหน่วยคอมมานโด ซึ่งอาวุธ
ื
ี
ึ
�
เรือปืน ตัวอย่างเช่น เรือดานาปฏิบัติการพิเศษเชิงลับ ท่กล่าวน้ (นอกจากชุดปฏิบัติการโจมตีโฉบฉวย)
้
�
ี
ี
ึ
ส่งหน่วยปฏิบัติการขนาดเล็กตอนกลางคืนข้นฝั่งของ กล่าวได้ว่าเป็นอาวุธที่ไม่สมน�้าสมเนื้อ (non – propor-
�
ั
ฝ่ายตรงข้ามเพ่อลักพาตัวหรือช่วยเหลือผู้นาประเทศน้น tional) กับภัยคุกคามที่เรือด�าน�้าเผชิญ
ื
�
่
�
�
�
้
หรือในกรณีวิกฤติการณ์หมู่เกาะฟอล์กแลนด์เรือดานา อาจมีคาถามว่าเมอเรอดานาสามารถยงอาวธ
ื
�
ื
ิ
้
ุ
อังกฤษถูกส่งไปรวบรวมข่าวกรอง หลังจากท่กองเรือของ ปล่อยครูซ เช่น Tomahawk สู่เป้าหมายบนฝั่งของข้าศึกได้
ี
�
�
ื
อาร์เจนตินาถูกบีบให้กลับเข้าจอดในฐานทัพในประเทศ อาวุธดังกล่าวถือว่าสมนาสมเน้อสาหรับการทูตเรือปืน
้
ของตน ทาให้ฝ่ายอังกฤษรู้เท่ยวบินของกองทัพอากาศ หรือไม่
�
ี
�
�
ี
อาร์เจนตินาขณะข้นบินแล้วส่งคาเตือนภัยทางยุทธวิธ ี คนหน่งท่ให้คาตอบว่าใช่คือ James Cable โดย
ึ
ึ
ให้แก่ก�าลังเฉพาะกิจของอังกฤษในยุทธบริเวณ อาจกล่าว เขาได้พิจารณาจากการท่สหรัฐอเมริกาโจมตีเป้าหมาย
ี
ื
ี
ได้ว่าเรือดานาเป็นเคร่องมือแบบง่าย ๆ ท่ใช้ปฏิบัติภารกิจ ในประเทศลิเบียระหว่างเดือนมีนาคม ถึง เดือนเมษายน
้
�
�
ั
�
ี
แบบด้งเดิมสาหรับการทูตทางเรือแบบปกปิดได้หลาย ค.ศ. ๑๙๘๐ ว่าเป็นการปฏิบัติการการทูตเรือปืนท่ม ี
รูปแบบ ความชอบธรรม ซึ่งในบริบทนี้อาจจ�ากัดเฉพาะเรือด�าน�้า
�
- ความคล่องตัว (Mobility) เรือดานาโจมต ี นิวเคลียร์ของประเทศมหาอ�านาจ
้
�
้
ี
(ขับเคลื่อนด้วยพลังนิวเคลียร์) SSN คงไม่ต้องกังวลเรื่อง ในสงครามอ่าวเปอร์เซีย ท้ง ๆ ท่เรือรบผิวนาของ
ั
�
เวลาทาการต่อเน่อง แต่ในปัจจุบันเรือดานาธรรมดาท ี ่ สหรัฐอเมรกาทมขดความสามารถยง Tomahawk
ี
ี
ี
่
ิ
�
�
ิ
ื
้
�
�
�
ื
ทนสมยก้าวหน้าไปมากจากเรอดานายคสงครามโลก มีหลายลา สหรัฐอเมริกาเลือกใช้เรือดานาโจมตีเป็นอีก
้
�
ั
ุ
ั
�
�
้
�
�
้
ึ
ครั้งที่ ๒ เรือดานามีข้อได้เปรียบท่มีผลกระทบจากสภาพ ทางเลือกหน่งด้วย แม้เรือผิวนาบรรทุกได้จานวนนัด
้
�
�
ี
อากาศและสภาพทะเลน้อย เม่อเปรียบเทียบกับเรือผิวนา � ้ มากกว่า และสามารถบรรทุกใหม่เพ่มได้ง่ายกว่าก็ตาม
ิ
ื
ี
ในทางยุทธวิธีการผสมผสานระหว่างความคล่องตัวสูง แต่เรือดานามีข้อได้เปรียบท่สาคัญคือในตอนแรก
้
�
�
�
�
้
�
�
ื
้
�
ขณะดาและคุณสมบติการซ่อนตัวไดสามารถทาให้เรอดานา ไม่ต้องการให้รู้ว่าจะใช้ Tomahawk โจมตีเป้าบนฝั่ง
ั
�
้
ี
ื
�
�
ึ
หลีกเล่ยงการถูกตรวจจับได้ง่าย หรือเม่อถูกโจมตีแล้วยัง ซ่งเรือดานาสามารถถูกนาไปใช้ในทางลับได้โดยฝ่าย
ู
ี
สามารถหลบหลกการถกโจมตซาได้อย่างคล่องตว ใน ตรงข้ามไม่รู้
ั
้
�
ี
�
วิกฤติการณ์หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ แม้ HMS Conqueror - เวลาทาการต่อเน่อง (Endurance) สาหรับ
ื
�
้
�
ี
�
ื
เป็นเรือดานาโจมตีท่ทันสมัยแต่ยังมีความอ่อนตัวใช้ เรือดานาโจมตีมีข้อจากัดค่อนข้างน้อยมากเม่อเปรียบเทียบ
�
้
�
�
ื
�
ื
่
ื
�
้
�
ั
่
ี
ั
ตอร์ปิโดแบบ Low – tech ยุคสงครามโลกคร้งท่ ๒ กบเรอดานาธรรมดา เนองจากไมค่อยมีความจาเป็นเร่อง
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 17

ื
�
้
�
�
การส่งกาลังบารุงโดยเฉพาะนามันเช้อเพลิง (การส่งกาลัง สภาวะแวดล้อมของอิเล็กทรอนิกส์ ระบบที่มีความเร็วสูง
�
�
�
้
ุ
่
ี
�
้
�
�
�
ู
บารุงในทะเลเป็นจุดอ่อนของเรือดานา) เรือดานาโจมต ี อาวธทมีความแม่นย�า และอานาจทาความเสียหายสง
�
จึงสามารถประจ�าสถานีที่ก�าหนดได้เป็นเวลานาน หากมี จึงมีความจะเป็นสูงเช่นกันท่ต้องปฏิบัติการแบบลับและ
ี
�
�
ื
ความจาเป็นต้องผลัดเปล่ยนหน้าท่กับเรือลาอ่นสามารถ จู่โจม ซึ่งเป็นคุณสมบัติของเรือด�าน�้าอยู่แล้ว
ี
ี
�
้
กระท�าได้ในลักษณะลับ ดังนั้น ฝ่ายตรงข้ามจึงยากที่จะ เรือดานาต่างจากเรือรบผิวนาอีกประการหน่งท ่ ี
้
�
�
ึ
�
�
ื
�
�
ประมาณเวลาทาการต่อเน่องของเรือดานาโจมตีซ่ง ไม่ต้องการการป้องกันอาวุธปล่อยนาวิถีโจมตีเรือผิวนา
้
�
ึ
้
้
ั
ขับเคล่อนด้วยพลังงานนิวเคลียร์ ความซับซ้อนเหล่าน ้ ี คือใช้วิธีการหลบดาลงนาแทน ดังน้นจึงสามารถแสดง
ื
�
�
ู
ั
ื
ั
้
ยากต่อการสังเกตและการวางแผนของฝ่ายตรงข้าม บทบาทการทตทางเรอแบบบงคบไดหลากหลายบทบาท
โดยไม่ต้องเกรงกลัวภัยคุกคามจากอาวุธปล่อยนาวิถีโจมต ี
�
ี
�
ี
้
เป้าผืนนา ซ่งส่งเหล่าน้กลายเป็นท่กังวลสาหรับเรือรบ
�
ิ
ึ
ผิวน�้า เรือพาณิชย์ และเรือรบประเภทอื่น ๆ
- ประสิทธิผล (Effectiveness) ประสิทธิผลของ
้
�
�
เรือดานาในบทบาทการทูตทางเรือแบบบังคับมีปริมาณ
ี
ของคนท่รับรู้เร่องน้ค่อนข้างน้อย ความยากลาบาก
ี
�
ื
อีกประการหน่งคือการประเมินความสาเร็จของการ
�
ึ
ปฏิบัติการใด ๆ โดยเฉพาะท่เก่ยวข้องกับการทูตเรือปืน
ี
ี
แม้เป็นการปฏิบัติการโดยท่วไปมิได้เฉพาะของเรือดานา
ั
�
้
�
�
�
ั
ดังน้นหากประสบความสาเร็จคงมีคาถามอีกว่าอะไร
�
ี
�
�
�
ั
�
�
ื
้
สาหรับเรือดานาธรรมดาอาจมีข้อจากัดเร่องเวลา ท่ทาให้เกิดความสาเร็จได้เช่นน้น James Cable ได้กล่าวถึง
ื
ื
้
�
ทาการต่อเน่อง แต่หากมีการฝึก การดัดแปลงถังนามัน ความจาเป็นในการสร้างหลักฐานท่น่าเช่อถือได้ว่า
�
ี
�
�
�
เช้อเพลิง (ใช้ถังนาจืดแทนเพ่มข้น) อย่างกรณีของเรือ กองกาลังทางทะเลสามารถปฏิบัติการเพ่อให้บรรลุ
ิ
ึ
ื
้
ื
ั
ี
ึ
ั
U-Boat ช้น IX ของเยอรมันท่สามารถออกปฏิบัติการ วัตถุประสงค์ทางการเมืองของรัฐบาลซ่งเป็นผู้ส่งการ และ
ั
ื
ี
ไปถึงบริเวณฝั่งตะวันออกของสหรัฐอเมริกา แต่ท้งน ้ ี ผลลัพธ์ท่ได้ต้องมีผลในระยะยาวและคงทนเพ่อให้คุ้ม
�
ิ
ึ
ต้องอาศัยผู้บังคับการเรือท่มีภาวะผู้นาสูง ซ่งอาจช่วย กับการลงทุน (ส่งท่สูญเสียไป) ในกรณีศึกษาในตอนต่อไป
ี
ี
�
ี
�
�
ื
�
ทาให้ลดข้อจากัดของเวลาทาการต่อเน่องลงได้ ส่วน ของบทความน้อาจทาความกระจ่างได้บ้างในมุมมองด้าน
การเปลยนหนาทเมอจาเปนสามารถกระทาไดในลกษณะ ประสิทธิผล แต่ต้องยอมรับว่าหากไม่มีผู้สนับสนุนที่เป็น
่
ี
ี
่
่
ื
�
ั
�
็
้
้
่
ี
่
ลับได้เช่นเดียวกัน สถาบนหลกแล้ว คงมโอกาสคอนขางนอยทจะชวยตดสิน
้
้
ั
่
ั
ี
ั
- ความอยู่รอด (Survivability) รากฐานความ ในด้านบวกของประเด็นดังกล่าว โดยเฉพาะปรากฏการณ์
ิ
ั
อยู่รอดของเรือดานาคือส่อกลาง (Medium) ท่เรือดานา ทไมสามารถสรางตวแบบคอใชอธบายยิงได้รบการยอมรบ
่
ี
ั
�
ื
�
่
้
้
้
ื
ั
�
่
�
ี
้
�
ั
�
ั
�
้
อาศัยอยู่ภายในน้น ความอยู่รอดของเรือดาน้าสร้าง ยากข้น ดังน้น ประสิทธิผลของเรือดานาในบทบาทการทูต
ึ
�
ความได้เปรียบที่น�ามาใช้ประโยชน์ได้ สื่อกลางที่เป็นน�้า เรือปืนจะได้รับการตัดสินอย่างยุติธรรมหรือไม่ จึงเป็น
�
�
ึ
้
ี
�
ี
ทะเลเป็นเกราะป้องกันและปกปิดเรือดานาทาให้ระยะ คาตอบท่ยาก แต่อย่างน้อยก็เป็นท่ยอมรับกันในระดับหน่ง
�
การถูกตรวจจับส้นลง เป็นเกราะป้องกันตัวเองลด ว่าหลักการของการทูตทางเรือในมิติใต้น�้านั้นมีจริง
ั
การแพร่กระจายเสียง ทาให้ฝ่ายตรงข้ามใช้เวลานานข้น วิจารณ์เก่ยวกับข้อสนับสนุน ก่อนท่จะกล่าวเร่องอ่น ๆ
ึ
ื
ี
ี
�
ื
�
ในการปฏิบัติการทางยุทธวิธี สาหรับปัจจุบันภายใต้ อีกต่อไป เราควรทาให้ความแตกต่างท่สาคัญมีความจัดเจน
�
ี
�
18 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

�
ื
้
ื
ั
เรือรบผิวนาได้รับการยอมรับว่าเป็นเคร่องมือช้นเลิศ ในระดับสากลในเร่องดังกล่าวหรือไม่ เพียงใด อย่างไร
(par excellence) สาหรับการทูตทางเรือแบบบังคับ ก็ดี การสรุปการเข้าใจโดยปริยายน้นบางคร้งอาจกลายเป็น
�
ั
ั
ื
ื
เน่องจากได้รับความเช่อถือ และมีการนาไปใช้อย่าง ธรรมเนียมปฏิบัติได้ เหตุผลอีกประการเป็นไปได้ว่า
�
ได้ผลดีมาแล้วในอดีต หากเรือรบไม่เคยยิงปืนแม้แต่ การมีส่วนร่วมของเรือดานาในบทบาทการทูตทางเรือ
�
�
้
ึ
นิดเดียวในสถานการณ์ก่อนสงครามปะทุ จึงไม่เป็น แบบบังคับโดยข้อเท็จจริงแล้วอาจปรากฏว่าเกิดข้นจริง
�
ี
�
ั
ี
ึ
ประเด็นสาคัญว่าเรือลาน้นมองเห็นได้หรือไม่ และไม่ม ี มากกว่าท่มีการรายงาน ซ่งในกรณีน้ข้อพิจารณาทางด้าน
ความหมายสาหรับการทูตทางเรือเท่าใดนัก ประเทศท ่ ี การทหารบางทีอาจเห็นว่ามีนาหนักมากกว่าคุณค่าของ
�
�
้
ั
ื
ตกเป็นเหย่อคงเห็นเป็นเพียงแค่เรือสีหมอกเท่าน้นจึง การทูตระยะสั้น ๆ หรือเป็นไปได้ง่าย ๆ ว่าการเกี่ยวข้อง
ี
ไม่ต้องกังวลใจนัก ลักษณะเช่นน้เหมือนกับสถานะของ ของเรือดานาถูกจากัดเฉพาะการใช้ป้องกันกาลังรบ
�
้
�
�
�
�
�
้
�
ั
เรือดานาอังกฤษก่อนเกิดความขัดแย้งกรณีหมู่เกาะ ของฝ่ายตนเท่าน้น ไม่มีเจตจานงให้คุณค่าต่อการทูตแบบ
ั
ฟอล์กแลนด์ ปี ค.ศ. ๑๙๘๒ จนกระท่งเกิดเหตุการณ์ บังคับใด ๆ ความคิดประเด็นหลังนี้พอยอมรับได้ถ้าหาก
ี
เรือดานาจึงได้รับการรับรู้ว่าเป็นเรือรบท่มีประโยชน์ในยาม ตัดสินกันว่าคุณค่าของการป้องปราม (เชิงป้องกัน) ของ
้
�
�
ั
�
�
ี
�
้
้
�
วิกฤติหรือยามสงครามเท่าน้น ความคิดของหลายคน เรือดานา (โดยเฉพาะเรือดานาโจมตี) ทาหน้าท่ป้องกัน
�
่
ั
็
ุ
เปนเชนนน อยางไรกตามภยคกคามทมองไมเหนไดกลาย หมวดเรือรบ (Battle Group) ซึ่งเป็นหน่วยแสดงก�าลัง
้
่
็
ี
็
่
่
้
ั
เป็นภัยท่น่าเช่อถือทันที หลังจากเรือดานาอังกฤษได้ ทางเรือที่ส�าคัญ
ี
้
�
�
ื
จมเรือลาดตระเวน General Belgrano ของอาร์เจนตินา
ี
ประเด็นสาคัญอยู่ท่ว่าขีดความสามารถและเจตนา
�
ทางการเมืองได้แสดงออกมาว่าจะใช้กาลังรบทางเรือ
�
�
ั
�
แบบจากัดต้องเกิดข้นก่อนท่กาลังรบน้นจะกลายเป็น
ึ
ี
ภัยคุกคามท่น่าเช่อถือได้ ขีดความสามารถเพ่อปฏิบัติการ
ื
ี
ื
ื
ึ
ั
อย่างรุนแรงซ่งได้แสดงให้เห็นน้น (ภายใต้เง่อนไขทาง
การทูตทางเรือแบบจ�ากัด) ต้องส�าคัญกว่าการยอมรับว่า
�
่
้
�
เรือดานามีขีดความสามารถเชิงบังคับแค่ระดับตากว่า
�
ความรุนแรงของการสู้รบในสงคราม หากการทูตโดยใช้
ุ
เรือดานาได้รับความน่าเช่อถือ ประเทศท่ถูกป้องปรามจะ เหตผลท่กล่าวมานต่างเสริมกันและกันได้อย่าง
ี
�
�
้
ื
ี
้
ี
้
ี
�
ี
�
้
�
มองเห็นทะเลว่างเปล่า แต่ยังกังวลต่อเรือดานาท่อาจ เหมาะเจาะ โดยข้อเท็จจริงแล้ว ถ้าหากเรือดานาเก่ยวข้อง
�
�
�
้
ดาอยู่ในสถานการณ์ก่อนสงครามปะทุ แต่หากเรือดานา กับการทูตทางเรืออย่างเป็นปกติแล้ว ธรรมชาติของ
�
ขาดความน่าเช่อถือทะเลท่มองเห็นว่างเปล่าไม่น่ากังวลนัก เรือดานาย่อมท�าให้การปฏิเสธดูน่าจะยอมรับฟังได้ ดังน้น
ั
ื
ี
�
้
�
ั
เอกสารเปิดด้านการทูตทางเรือท่มีการนามา ปัจจัยด้านความม่นคงของเหตุผลท่สองเกิดข้นจากการ
ี
ี
�
ึ
ถกแถลงกันเกี่ยวกับประเภทต่าง ๆ ของก�าลังรบทางเรือ รับรู้สอดคล้องกับเหตุผลข้อแรก แต่หากเป็นการสมคบคิด
ื
ึ
�
้
�
�
่
ี
ทนาไปใช้แต่น้อยมากทกล่าวถงเรอดานา คงเป็นด้วย เพื่อปฏิเสธคุณค่าที่แท้จริงของเรือด�าน�้าในบทบาทการทูต
่
ี
�
ี
เหตุผลท่เรือดานาไม่ค่อยเก่ยวข้องง่าย ๆ ในขอบเขต ทางเรือเพ่อเพียงทาให้ต่นเต้นซ่งเม่อสุดท้ายแล้วหลีกเล่ยง
ี
ื
้
�
�
ื
ื
ี
ึ
ี
�
�
�
ื
ท่กว้าง ซ่งมีนัยว่าความรู้สึกโดยท่วไปแล้วเรือดานา การใช้เรือดานาไม่พ้น (หรือเพ่อประโยชน์ทางด้านอ่น)
้
�
ั
้
ึ
ื
�
ไม่เหมาะบางประการกับภารกิจดังกล่าว แต่ก็ใช่ว่าเป็น กรอบของสมมติฐานไม่สามารถทาให้ดีข้นได้ น่มิใช่เป็น
ี
ึ
็
ิ
ฉันทามติระดับสากล น่าสงสัยอย่างยิ่งว่ามีการพูดคุยกัน ความพยายามสร้างทฤษฎีสมคบคด อย่างไรก็ดีมันกช ี ้
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 19

�
�
ื
ื
�
้
ี
ให้เห็นว่าเคร่องกระตุ้นท่มากเกินไปอาจกลายเป็น อาจมีความลาเอียงอ่น ๆ อีก เช่นถือกันว่าเรือดานา
เครื่องปิดกั้นก�าบังได้ เป็นเรือรบหลัก ถูกออกแบบและสงวนไว้เพ่อการทา
�
ื
�
ี
�
�
ั
้
ความจริงท่ไม่ต้องพิสูจน์ของการท�าสงครามเรือดานา สงครามท่วไป เรือดาน�ามีได้เปรียบด้านคุณภาพมากกว่า
้
ื
�
ี
คือ ด�ารงไม่ให้ถูกตรวจจับได้ (Maintain Undetected) เรอรบผิวนาด้านการปราบเรอดานา ขณะเดยวกนหาก
ั
�
ื
้
�
้
�
้
�
�
�
�
้
่
�
�
�
น้เป็นหัวใจสาคัญของหน่วยกาลังรบเรือดานา คาพราสอน พิจารณาเรือดานาอย่างผิวเผิน ลวก ๆ แล้วสรุปว่าไม่เหมาะ
ี
�
ึ
ความจริงท่ไม่ต้องพิสูจน์ดังกล่าวมีความหมายลึกซ้งอยู่ สาหรับบทบาทการทูตทางเรือแบบบังคับ ควันหลงจาก
ี
�
ในการฝึกนักเรือดานามืออาชีพ มีการแนะนาว่าการ การเปรียบเทียบดังกล่าวทาให้เกิดข้อโต้แย้งในประเด็น
�
้
�
�
�
�
ี
ี
ส่งข่าวสาร ตาบลท่ของกาลังรบทางเรือท่เป็นศัตรูโดย เรือรบหลัก บทบาทด้านการทูตทางเรือควรใช้เฉพาะ
ตั้งใจนั้นเป็นสิ่งต้องห้าม นี้เป็นภาษิตของมืออาชีพ เป็น เรือรบผิวนาและกองบิน (Air Wing) จากเรือบรรทุก
�
้
�
ั
คาส่งสูงสุดสาหรับภาวะผู้นาทหารเรือในปัจจุบันและยัง เครื่องบิน การกล่าวตัดบทเช่นนี้คงลืมค�านึงถึงว่าสภาวะ
�
�
ี
ี
่
ี
ั
�
ั
เป็นกฎท่เปลยนแปลงยากและช้ามาก แต่สาหรบนก แวดล้อมของความขัดแย้งท่สลับซับซ้อนเปล่ยนแปลงง่าย
ี
�
้
�
้
�
ั
เรือดานา “การปรากฏตัวของเรือดานาและการแจ้งเตือน และไม่แน่นอน ซ่งต่างไปจากอดีตน้นอาจนาเรือรบผิวนา
�
ึ
�
�
้
�
�
ื
ี
เจตจานง” ล่วงหน้าเป็นข้อแนะนาท่น่าต่นตกใจอย่างสุด ๆ ไปสู่ความเสี่ยงโดยไม่จ�าเป็น
�
หากเรือดานาถูกนาไปใช้ในการทูตทางเรือแบบบังคับ ในช่วงราวสามทศวรรษท่ผ่านมาสภาวะแวดล้อม
�
�
้
ี
�
ี
ี
ี
การปรากฏตัวในลักษณะข้างต้นทาให้ตกอยู่ในความเส่ยง ท่เป็นภัยคุกคามต่อการทูตทางเรือได้เปล่ยนแปลง
ื
�
�
โดยไม่จาเป็น การประนีประนอมอาจทาได้โดยเม่อได้ อย่างรวดเร็ว รุนแรงมาก นับตั้งแต่วิกฤติการณ์หมู่เกาะ
ั
อย่างหน่งยอมเสียอีกอย่างหน่ง (Trade off) น่นคือ ฟอล์กแลนด์เป็นต้นมา ความขัดแย้งในทะเลซ่งเคยเป็น
ึ
ึ
ึ
�
่
ความได้เปรียบทางยุทธวิธีแลกกับประโยชน์ทางการทูต ระดับตากลายเป็นความขัดแย้งระดับปานกลาง เรือรบ
แบบบังคับ ผวนายงคงเป็นองค์ประกอบหลกของการทตทางเรือ
ิ
ู
�
้
ั
ั
ี
นักเรือดานาแบบมืออาชีพมักภูมิใจในความสามารถ อย่างไม่มีทางเล่ยง ต้องปฏิบัติการอย่างรวดเร็วโดยเฉพาะ
้
�
�
ท่เขาหลีกเล่ยงการถูกตรวจจับได้ คากล่าวท่ว่าเม่อ การตอบโต้ภัยคุกคาม อีกทั้งต้องป้องกันตนเอง อย่างไร
ื
ี
ี
�
ี
�
�
�
ั
้
ี
ั
ึ
ื
เรือดานาดาอยู่ในพ้นท่ซ่งมีรัศมี ๒๐๐ ไมล์ หลีกเล่ยง ก็ตามประเทศกาลงพฒนามากกว่าสามสิบประเทศต่างม ี
�
ี
�
การถูกตรวจจับได้ยาก ทาให้นักเรือดานามืออาชีพ เรือด�าน�้าเพิ่มขึ้น ในบางภารกิจที่ถูกก�าหนดไว้ในบรรดา
�
้
�
เกิดอาการฉุนเฉียว เขาจะอธิบายทันทีว่าพ้นท่ดังกล่าว ช่องแคบ หรือการขัดขวางเส้นทางคมนาคมทางทะเล
ื
ี
�
�
�
มีขนาดมากกว่า ๑๒๕,๐๐๐ ตารางไมล์ การค้นหาและ เรือดานาสามารถพิสูจน์ทางด้านการทหารว่ามีความสาคัญ
้
ึ
ี
่
�
้
�
ู
�
ี
กาหนดตาบลท่โดยหน่วยปราบเรือดานาขนาดใหญ่และ แม้ว่าใช้เพอต่อต้านข้าศกทมีอานาจทางทะเลสงกว่า
�
่
�
ื
์
้
ดีท่สุดน่าเกรงขามก็จริง แต่มีโอกาสรอดพ้นได้ หากใช้ อาจมคาถามตามมาวาแลวเราควรเลอกใชสนทรพยทางเรอ
ื
้
ื
ั
ิ
่
ี
ี
�
รัศมี ๑๐๐ ไมล์ ครอบคลุมพื้นที่ ๓๑,๐๐๐ ตารางไมล์ อะไรดีที่สุด เพื่อต่อต้านเรือด�าน�้าเหล่านั้น ค�าตอบคงหนี
�
�
จะเกิดอะไรข้น แต่อาจยอมรับว่าข้อโต้แย้งนี้คิดแบบ ไม่พ้นเรือดานาท่อาจถูกบังคับให้แสดงบทบาทการทูต
้
ึ
ี
็
ี
ึ
ี
หยาบ ๆ ท่สด ประเดนท่ตามมาคอทงหมดข้นกับหลายปัจจัย ทางเรือแบบบังคับ แม้บางประเทศอาจมีจ�านวนเรือด�าน�้า
้
ุ
ื
ั
เช่น ต�าบลที่ ศักยภาพขีดความสามารถด้านตอบโต้ของ ไม่มากพอก็ตาม
�
ี
ข้าศึกและปัจจัยส�าคัญที่สุดคือ ผลประโยชน์ด้านการทูต อันดับต่อจากน้ไปจะนาเสนอกรณีศึกษาการใช้
้
ที่เกี่ยวข้อง แต่การประนีประนอมระหว่างความต้องการ เรือดานาภายใต้สภาวะการทูตทางเรือแบบบังคับขอยก
�
�
ี
ให้ถูกเห็นได้ (เพ่อทางการทูต) กับความปลอดภัยทาง มาเพยงแค่สองกรณ กรณแรกเปนการเผชญหนาระหว่าง
ี
ื
็
ิ
้
ี
ยุทธวิธีน่าจะเกิดขึ้นได้เช่นกัน มหาอ�านาจสองขั้วในสงครามเย็น สวนกรณีหลังระหวาง
่
่
20 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

�
�
ี
มหาอานาจ (เก่า) กับประเทศกาลังพัฒนา ก่อนท่จะติดตาม ได้เปิดเผยว่า เรือด�าน�้า L4 ปฏิบัติการอยู่บนผิวน�้าขณะ
กรณีศึกษาดังกล่าว ผู้อ่านควรต้งคาถามและตอบคาถามเอง จมเรือ S.S.Irene ด้วยปืน ๕ – ๖ นัด ใช้กระสุนระเบิด
�
�
ั
เพ่อให้เกิดความเข้าใจบทบาทของเรือดานาด้านการทูต ในระยะราว ๓๐๐ หลา การต�าหนิเรือด�าน�้าดูปราศจาก
ื
�
้
�
�
�
้
ี
ทางเรือแบบบังคับ เช่น เหตุผลท่กล่าวหาว่าผู้บังคับการเรือดานาตัดสินใจอย่าง
่
ึ
่
ี
ั
ิ
่
ั
ิ
- ท�าไมจึงใช้เรือด�าน�้า เซ่อซ่าทสงยง ซงโดยข้อเทจจรงแล้วการปฏบตของ
็
ิ
ิ
�
�
- การปรากฏตัวของเรือดานามีความหมายและ เรือด�าน�้า L4 มิได้ต่างจากเรือพิฆาตล�าหนึ่งเลย
้
ส�าคัญอย่างไร
- มีวิธีการใช้ก�าลังรบเรือด�าน�้าอย่างไร วิกฤติการณ์ขีปนาวุธคิวบา ปี ค.ศ. ๑๙๖๒ (Cuban
- อะไรเป็นการแตกสาขาออกไป และอะไรเป็น Missile Crisis 1962)
ผลลัพธ์ที่ได้จากการใช้เรือด�าน�้า
�
กรณีศึกษาการใช้เรือดานาในบทบาทการทูตทางเรือ
�
้
แบบบังคับ
ี
ี
ความพยายามท่จะนาเสนอน้หาใช่เป็นการรวบรวม
�
�
ข้อมูลอย่างสมบูรณ์ แต่คงเพียงพอท่ผู้อ่านใช้สาหรับ
ี
ตัดสินว่าเรือด�าน�้าในอดีตนั้นได้ประสบความส�าเร็จอย่าง
ื
�
น่าช่นชมในสมรภมิการทตทางเรือหรือไม วธีการนาเสนอ
ิ
ู
ู
่
ี
แต่ละกรณีมิใช่เป็นแบบแผนท่เคร่งครัดมากนัก และ
ี
้
�
กมิได้มเจตนาพสูจน์ว่าเรอดานาเป็นยานรบท่มีประโยชน ์
็
ื
ี
ิ
�
ึ
�
สาหรับการทูตทางเรืออีกประเภทหน่ง กรณีศึกษาช่วย เป็นการเผชิญหน้าทางทหารระหว่างสหรัฐอเมริกา
�
�
�
ี
ทาให้การนาเสนอข้อมูลท่ตรงประเด็นสาหรับสนับสนุน กับสหภาพโซเวียตในช่วงเวลาทาสงครามเย็นตึงเครียด
�
ข้อโต้แย้งและท่าที แน่ละมันแสดงนัยว่าเป็นไปได้ท ี ่ จนเกือบกลายเป็นสงครามปรมาณู ชาวรัสเซียเรียก
สร้างกรณีศึกษาเพ่อสนับสนุนข้อโต้แย้งอ่น ๆ ตัวอย่าง วิกฤติการณ์น้ว่าวิกฤติการณ์คิวบา ส่วนชาวคิวบาเรียก
ี
ื
ื
ี
ี
ของการสร้างกรณีศึกษาท่ผิดสามารถพบได้ในเหตุการณ์ วิกฤติการณ์เดือนตุลาคม เหตุการณ์คร้งน้ถือเป็นหน่ง
ึ
ั
ั
ช่วงแรก ๆ ของการทูตของเรือด�าน�้าในอดีต เช่น เมื่อวันที่ ในการเผชญหน้าครงสาคญในสงครามเยนระหว่าง
ิ
็
�
้
ั
๒๐ ตุลาคม ค.ศ. ๑๙๒๗ เรือด�าน�้าของอังกฤษ L4 ได้จม สองค่ายใหญ่ของโลก
เรือโจรสลัดจีนในน่านน�้าอาณาเขตของจีน รัฐบาลจีนได้ การเผชิญหน้าเกิดข้นเม่อวันท่ ๑๔ ตุลาคม
ี
ื
ึ
ประท้วงแสดงความข้องใจในหลายประเด็น นอกจากอื่น ๆ ค.ศ. ๑๙๖๒ เม่อภาพถ่ายจากเคร่องบินลาดตระเวน U-2
ื
ื
�
�
แล้ว (inter alia) อังกฤษได้ใช้กาลังรบท่รุนแรงเกินไป ของสหรัฐอเมริกาเผยให้เห็นฐานปล่อยขีปนาวุธกาลัง
ี
ี
ี
ื
ึ
เหย่อท่เป็นโจรสลัดบางรายเสียชีวิต น่เป็นการแสดงถึง ถูกสร้างข้นในคิวบาเป็นการตอบโต้การสร้างฐานขีปนาวุธ
�
�
ื
้
ความเซ่อซ่าของเรือดานาว่าเป็นเคร่องมือทางการทูต ของสหรัฐอเมริกาในตุรกี
ทางเรือโชคช่างไม่ดีเลยท่ตอนหน่งของข้อความ เร่อง สหรัฐอเมริกาได้กาหนดมาตรการกักกัน (Quarantine)
�
ี
ึ
ื
เรือด�าน�้า L4 ไม่ได้เสนอข้อเท็จจริงที่ตรงไปตรงมา จาก ส่งเรือรบปิดล้อมคิวบา ห้ามเรือบรรทุกสินค้าทุกลาผ่าน
�
งานเขียนของ James Cable แหล่งข้อมูลน้ได้จาก เข้าไปในน่านน�้าทะเลแคริบเบียน เมื่อวันที่ ๒๓ ตุลาคม
ี
หนังสือ China Yearbook ค.ศ. ๑๙๒๙ ถึง ค.ศ. ๑๙๓๐ ค.ศ. ๑๙๖๒ ภายหลังจากการเผชิญหน้าผ่านการตอบโต้
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 21

ู
ั
ี
ึ
ื
ั
ทางการทูตอย่างดุเดือด ในวันท่ ๒๘ ตุลาคม ท้ง การพิสจน์ว่าได้เดินทางข้นไปทางเหนือ) เขายนยนว่า
ั
ประธานาธิบดีเคนเนดี และนายกรัฐมนตรี ครุสชอฟ เรือลาน้นเดินทางไปคิวบา การรับรู้โดยปริยายต่อภัยคุกคาม
�
�
ต่างตกลงยินยอมท่จะถอนอาวุธของตนออกจากตุรกีและ ของเรือดานาท่มีต่อการ Quarantine ได้สร้างความกังวล
�
ี
้
ี
�
คิวบาตามลาดับ ในตอนแรกเคนเนดีรับปากว่าจะไม่บุก ดังที่ Robert Kennedy กล่าวว่า “ประธานาธิบดีได้สั่ง
�
คิวบา แต่จะไม่ถอนขีปนาวุธจากตุรกี แต่ต่อมาได้ถอน กองทัพเรือให้ดาเนินการอันดับแรก เพราะเป็นภัยคุกคาม
้
�
ออกอย่างลับ ๆ ผลของวิกฤติการณ์ครั้งนี้ เคนเนดีได้รับ สูงสุด ให้เฝ้าติดตามเป้าเรือดานา ให้ใช้มาตรการเพ่อ
�
ื
ี
�
การยกย่องจากชาวอเมริกันมากว่าเป็นผู้นาท่ฉลาดและม ี ให้เกิดความปลอดภัยอย่างสูงในการป้องกันเรือบรรทุก
�
ความกล้าหาญเด็ดขาดในการดาเนินนโยบายต่างประเทศ เครื่องบินและเรือรบล�าอื่น ๆ ของเรา”
และไม่ได้ท�าให้โซเวียตกลายเป็นสุนัขจนตรอก แต่ครุสซอฟ
ถูกกดดันให้ลาออกจากเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์
ในเวลาต่อมา
วิกฤติการณ์ขีปนาวุธคิวบา ค.ศ. ๑๙๖๒ มีการศึกษา
่
็
่
ี
้
ซาในเวลาตอมาเปนระยะ ส่วนหนึ่งเนืองจากมการยกเลิก
�
ี
ช้นความลับของเอกสารทางราชการท่เก่ยวข้อง จึงทาให้
�
ั
ี
ิ
มีการเปิดเผยข้อมูลเพ่มเติมและมีการเปล่ยนแปลงบ้าง
ี
ในบางประเด็น แต่ส่วนใหญ่แล้วเป็นข้อมูลเก่ยวกับมิต ิ
ี
ด้านนิวเคลียร์ของมหาอานาจ ตรงกันข้ามกับมุมมอง
�
ด้านมิติใต้นามีสาธารณชนรับรู้ค่อนข้างน้อย แต่ก็ใช่ว่า
้
�
จะขาดแคลนเอาเสียเลย เช่นกิจกรรมของโซเวียต
ในวกฤติการณ์ดังกล่าวในหนังสือของ Ronald Johns
ิ
เรื่อง The Naval Quarantine of Cuba 1962
ิ
ี
ิ
Johns ได้เปิดเผยว่าในวกฤตการณ์ควบามการ
้
�
ตรวจพบเป้าเรือดานาโซเวียตถึง ๖ เป้า เป้าแรกเป็นเป้าเรือ
�
�
ั
ช้น Zulu ถูกตรวจพบด้วยสายตา ขณะรับนามันเช้อเพลิง
้
ื
ี
ี
้
บนผิวนาจากเรือพ่เล้ยงเรือดานาช้น TEREX บริเวณกลาง
�
�
ั
�
้
แอตแลนติก เมื่อวันที่ ๒๒ ตุลาคม ก่อนที่ประธานาธิบดี
Kennedy จะประกาศ Quarantine ในเย็นวันน้น
ั
ื
้
�
�
เดากันว่ามการใช้เรือดานาลาเลียงหวรบนวเคลียร แต่เรอ
ี
์
ิ
ั
�
ชั้น Zulu ล�านั้น ปรากฏว่าหลังจากนั้นได้เดินทางขึ้นไป
ทางเหนือกลับสู่เมืองท่าของโซเวียตโดยมิได้มีส่วนร่วม
เกี่ยวข้องกับการ Quarantine ที่สหรัฐอเมริกาประกาศ
ี
ิ
บรรดาเรือด�าน�้าทั้ง ๖ ล�า ที่เป็นเป้าถูกตรวจพบเกิดขึ้น เขายังเพ่มเติมว่าในวันท่ ๒๔ ตุลาคม หลังจาก
ภายหลังการประกาศ Quarantine แล้ว การประกาศ Quarantine บังเกิดผลแล้ว ท�าเนียบขาว
้
�
�
ี
ประเด็นเรือช้น Zulu น้ Robert Kennedy ได้รับรายงานจากกองทัพเรือว่า เรือดานาโซเวียตถูก
ั
่
�
ั
ี
ิ
ู
�
ี
ได้กล่าวถึงในหนังสือ Thirteen Days (แม้ตอนหลังได้รับ ตรวจพบว่าอย่ระหว่างเรือสนค้าโซเวยตสองลาทกาลง
22 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

�
ี
เดินทางมุ่งเข้าหาเรือรบสหรัฐอเมริกาท่กาลังจัดรูป จุดนี้เองท�าให้ Elle Abel หัวหน้าคณะนายทหารที่
�
กระบวนเป็นแนวของ Quarantine ประธานาธิบด ี Pentagon เกิดความสงสัยและได้ให้คาแนะนา Executive
�
ั
ั
รู้สึกกังวลใจว่าการเผชิญหน้าคร้งแรกภายหลังประกาศ Committee ของสภาความม่นคงสหรัฐอเมริกาว่า
ื
�
้
Quarantine จะเป็นเรือรบของโซเวียต โดยเฉพาะเป็น เรือสินค้าโซเวียตอาจเดินทางไปพบกับเรอดานาก่อน
�
�
ี
ื
�
้
เรือดานา เขายังสงสัยว่าไม่มีหนทางอ่นใดท่สหรัฐอเมริกา ท่พยายามแทรกซึมแผ่นแนว Quarantine ถึงแม้ว่า
ี
้
สามารถหลีกเล่ยงการเผชิญหน้ากับเรือดานาโซเวียตบ้าง จุดนัดพบอาจไม่เป็นจริงอย่างน้อยเรือดานาโซเวียตก็มี
ี
�
�
้
�
�
หรือ เรือบรรทุกเครื่องบิน USS Essex ได้รับมอบหมาย ศักยภาพที่แสดงท่าทีบังคับ ซึ่งอาจต�่ากว่าการเกิดความ
ใหสงเป้าใตนาหยดเนองจากเรอมโซนารตดตอกบเรอดานา รุนแรงที่แท้จริง
ี
ิ
์
�
�
้
่
ั
ื
ุ
�
่
ื
้
ั
้
้
่
ื
้
�
โซเวียตได้และเรือยังมีเฮลิคอปเตอร์ปราบเรือดานาคุ้มกัน เช้าวันเดียวกันครุสซอฟ มีนัดอย่างไม่เป็นทางการ
�
้
อย่างไรก็ดี หลังจากน้นเป้าเรือดานาไม่ได้ถูกกล่าวถึงจาก ล่วงหน้ากับ William Knox ประธานของบริษัท
�
�
ั
ี
ื
เขาอีกต่อไป เน่องจากหลังท่เรือสินค้าโซเวียตหยุดน่งแล้ว Westinghouse นักธุรกิจชาวอเมริกันทาหน้าท่เป็นคน
�
ิ
ี
้
ิ
ี
่
ี
เลยวกลบภายในไม่กนาท ประธานาธบด Kennedy น�าสารส่วนตัวของเขา Abel กล่าวว่า ครุสซอฟต้องการ
ั
ี
ี
ั
�
ี
ได้ออกคาส่งยุทธการให้กองทัพเรือหยุดการปฏิบัติท่อาจ ให้ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาและคนอเมริกันรู้ว่า
ท�าให้สถานการณ์กลายเป็นการยั่วยุ หากกองทัพเรือสหรัฐอเมริกาหยุดหรือคุกคามเรือโซเวียต
้
�
ในทะเล เรือดานาของโซเวียตจะจมเรือสหรัฐอเมริกา
�
นั่นคงหมายถึงการเริ่มต้นสงครามโลกครั้งที่ ๓ ข่าวสารนี้
ไม่ได้ถึงมือประธานาธิบดีทันที Knox ออกเดินทางจาก
Moscow ในวันต่อมาและได้รายงานต่อผู้บริหารของ
�
ื
�
ทาเนียบขาวเม่อเขาเดินทางถึงวอชิงตัน คาเตือนของ
ี
ครุสซอฟเกิดข้นก่อนท่ภัยคุกคามอย่างน่ากลัวจาก
ึ
ื
�
�
เรือดานาได้รับรู้จากทาเนียบขาว เม่อข่าวสารจาก Knox
�
้
้
ี
�
�
�
ถึงทาเนียบขาวมีเรือดานาโซเวียตเพียง ๒ ลา เท่าน้น ท่อย ู่
ั
�
ในแคริบเบียน ความจริงแล้ว ครุสซอฟส่งข่าวเชิงบังคับน ี ้
สาหรับประธานาธิบดีมิใช่ต่อกองเรือของสหรัฐอเมริกา
�
นอกจากนั้นการปฏิบัติการที่น่าล�าบากใจของกองทัพเรือ
สหรัฐอเมริกา ช่วยทาให้เรือดานาโซเวียตเป็นเป้าท่ม ี
้
�
�
ี
�
ึ
ี
ื
ความหมายท่น่าเช่อถือ หรืออีกนัยหน่งได้สร้างคุณค่า
ให้แก่ภัยคุกคามของโซเวียต
James Cable มีความเห็นเก่ยวกับวิกฤติการณ์
ี
ขีปนาวุธคิวบาว่า โซเวียตได้ล้มเหลวในความพยายามใช้
�
เรือดานาแสดงบทบาทการทูตทางเรือแบบบังคับ
�
้
หากโดยข้อเท็จจริงแล้วโซเวียตมีเป้าประสงค์เช่นน้น
ั
แต่มีผู้โต้แย้งว่าไม่ใช่เช่นนั้น เรือด�าน�้าโซเวียตเดินทางอยู่
ในเขต Quarantine ก่อนท่ประธานาธิบดี Kennedy
ี
ี
ั
ื
จะประกาศ เม่อวันท่ ๒๒ ตุลาคม เสียอีก ดังน้น
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 23

้
�
ิ
�
การอ้างเหตุผลสนับสนุนคือกิจเร่มแรกของเรือดานา ซ่งบทบาทการทูตทางเรือแบบบังคับอาจมิใช่ความจงใจ
ึ
ื
ี
ั
ื
ิ
คงเป็นอย่างอ่นนอกเหนือจากการปรากฏตัวเพ่อแสดง ต้งแต่เร่มแรก การค้นหาเป้าประสงค์ท่แท้จริงของ
�
ุ
ั
่
้
ู
�
ั
ั
นยบงคบ การรบร้ของครสซอฟทช้าเป็นเพราะเขาคดว่า เรือดานาโซเวียตยังคงต้องเดากันอีกต่อไป อย่างไรก็ตาม
ั
ี
ิ
�
�
เรือดานาโซเวียตท่อยู่บริเวณน้นสามารถเข้าใจได้ว่า โดยไม่คานึงถึงว่าครุสซอฟมีเจตจานงใช้การส่งเรือดานา
�
้
ั
�
�
�
้
ี
มีความหมายถึงความพยายามท่จะแปลงการบังคับ เพ่อส่งสัญญาณการทูตแบบบังคับหรือไม่ ประธานาธิบด ี
ี
ื
�
�
�
้
ที่แฝงอยู่ (Latent) เป็นการบังคับจริง (Active) เรือด�าน�้า Kennedy ได้ช่นชมการทาสงครามปราบเรือดานาของ
ื
ชั้น Zulu ที่ถูกพบเห็นกลางแอตแลนติกไม่ได้มุ่งไปสู่เขต กองทัพเรือ ด้านการส่งสัญญาณทางการเมืองมากพอ ๆ
้
Quarantine ส่วนเรือดานาอีกสองลาเดิมก็อยู่ในเขต กับการต่อต้านทางยุทธวิธี
�
�
�
ื
ี
�
Quarantine แล้ว และไม่ได้เคล่อนจากจุดเดิมท่ถูกตรวจพบ การนาเสนอกรณีวิกฤติการณ์ขีปนาวุธคิวบาเป็นท ี ่
ึ
ี
�
่
มากนัก ส่วนอีก ๓ ลา ท่ถูกตรวจพบก็เดินทางไปทางเหนือ น่าเสียดายทขาดข้อมูลจากอกฝ่ายหนงหรอจากโซเวียต
ื
ี
ี
่
ี
�
ี
ึ
หรือทางตะวันออกทิ้งให้เขต Quarantine อยู่เบื้องหลัง บทสรุปต่าง ๆ อาจตรงข้ามกับท่นาเสนอน้ซ่งได้จาก
�
ิ
ี
ี
เรือดานาโซเวียตท้งหมดท่เก่ยวข้องในเหตุการณ์คร้งน ี ้ การวเคราะห์ของข้อมูลฝ่ายตะวนตกเพียงด้านเดยวเป็น
ี
ั
ั
ั
�
้
เป็นเรือด�าน�้าธรรมดา เลยท�าให้บางคนเกิดสงสัยว่าหาก ส่วนใหญ่ กระน้นก็ตามอย่างน้อยคงท�าให้เราเกิดความ
ั
�
้
�
�
�
โซเวียตต้องการให้เรือดานาแสดงบทบาทบังคับ คงไม่ใช้ เข้าใจบทบาทของเรือดานาด้านการทูตทางเรือแบบบังคับ
้
�
ั
�
ั
เรือดานาธรรมดา แต่จะใช้ช้น November หรือช้น บ้างในระดับที่น่าพอใจระดับหนึ่ง
้
�
ื
ึ
้
Foxtrot ซ่งเป็นเรือดานาโจมตีขับเคล่อนด้วยพลังงาน
�
นวเคลยร์ และหากเรือโซเวียตถูกบีบให้โผล่ส่ผวนา เรอ วิกฤติการณ์หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ 1982
ู
ี
�
ื
้
ิ
ิ
ั
้
็
�
กได้ใช้ระเบียบปฏิบติการโผล่สู่ผิวนาของสหรัฐอเมริกา
โดยการถ่ายทอดจากมอสโคว์อีกทอดหนึ่ง
ี
หากเป็นจริงตามท่อ้างว่าโซเวียตไม่เคยพยายาม
้
�
�
ใช้เรือดานาของตนในบทบาทการทูตทางเรือแบบบังคับแล้ว
ซึ่งตรงข้ามกับการวิจารณ์ของ Cable ที่หาว่าโซเวียตได้
ล้มเหลว เขาน่าจะเป็นคนที่ไร้แก่นสาร (Straw – man)
ี
�
และคงทานองเดยวกนกบ Alexander George ทเคย
่
ี
ั
ั
อ้างว่าเรือดานาโซเวียตได้นาทางและพยายามเป็นเกราะ
�
�
้
�
ป้องกันให้แก่เรือสินค้าโซเวียตท่มุ่งสู่แนว Quarantine
ี
ไปยังคิวบา
้
�
ในความเป็นจริงแล้วเรือดานาเป็นสินทรัพย์ทางเรือ
�
ท่พร้อมใช้ของครุสซอฟสาหรับใช้ปฏิบัติการในพ้นท่ไกล ๆ
ื
�
ี
ี
เช่น ในกรณีนี้คือทะเลแคริบเบียน แต่ก็ยังสงสัยกันอยู่ว่า
บรรดาเรือท่ถูกส่งไปต่อต้านการประกาศ Quarantine
ี
ื
ู
ื
่
ในบทบาทการทตทางเรอโดยตรง (per se) หรอ แนนอน
ว่าการปรากฏตัวของเรือดานาความจริงแล้วอาจพัฒนา
้
�
�
ื
ี
้
ให้เป็นการบงคับได้ การปรากฏตวของเรอดานาโซเวยต
ั
ั
�
�
เป็นการส่งสัญญาณอย่างไม่ได้ต้งใจให้เกิดผลทางยุทธวิธ ี
ั
24 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

ส่วนทางฝ่ายรัฐบาลอังกฤษได้ตอบโต้อาร์เจนตินา
โดยในวันที่ ๕ เมษายน โดยจัดตั้งคณะรัฐมนตรีสงคราม
(War Cabinet) ซึ่งมีนาง Margaret Thatcher เป็นผู้น�า
คณะรัฐมนตรีมีมติให้จัดตั้งกองก�าลังเพื่อยึดเกาะคืน
ี
ี
ี
ในบทความน้จะเน้นเฉพาะประเด็นท่เก่ยวข้องกับ
�
้
ื
�
บทบาทของเรอดานาด้านการทูตทางเรอแบบบงคับ
ื
ั
เป็นหลัก ซึ่งเป็นวัตถุประสงค์ที่ได้กล่าวไว้ในตอนต้นของ
บทความแล้ว
�
เรือดานาโจมตี (SSN) ขับเคล่อนด้วยพลังงาน
�
้
ื
ั
ี
�
นิวเคลียร์ HMS Spartan ได้รับคาส่ง เม่อวันท่ ๒๙
ื
ื
มีนาคม ให้เดินทางไปยังแอตแลนติกใต้เพ่อสนับสนุน
HMS Endurance ที่เกาะจอร์เจียใต้ เรือได้ออกเดินทาง
๒ วันต่อมา
ื
HMS Splendid ได้รับคาส่งทานองเดียวกัน เม่อ
�
�
ั
ึ
้
ุ
ี
ั
ิ
ี
วนท ๓๐ มนาคม แต่ได้ออกเดนทางในวนร่งขน ส่วน
ั
่
ื
ื
เร่มข้นเม่อวันท่ ๒ เมษายน ค.ศ. ๑๙๘๒ เม่อ ล�าที่สาม HMS Conqueror มีความมุ่งหมายให้เดินทาง
ึ
ี
ิ
อาร์เจนตินาส่งทหาร ๑๐,๐๐๐ คน เข้ายึดหมู่เกาะ เป็นล�าต่อไป แต่ให้รอการอนุมัติก่อน จากการข่าวกรอง
ฟอล์กแลนด์ของอังกฤษ ซึ่งถือว่าเป็นการประกาศสงคราม ของอังกฤษ เมื่อวันที่ ๓๑ มีนาคม อาร์เจนตินาได้เตรียม
้
�
�
�
ื
ั
ของอาร์เจนตินากับอังกฤษ แต่ในความเป็นจริงแล้ว กาลังเพ่อการยึดเกาะฟอล์กแลนด์ เรือดานาโจมตีท้ง
�
ื
อาร์เจนตินาได้ส่งทหาร ๕๐ นาย ไปยังเกาะจอร์เจียใต้ สามลาได้ออกเดินทางเพ่อไปรับภารกิจให้ตอบโต้
ี
ี
ดินแดนในความครอบครองของอังกฤษ เม่อวันท่ ๑๙ สถานการณ์ทางการทูตก่อนท่จะมีสถานการณ์ทางทหาร
ื
ี
มีนาคม ค.ศ. ๑๙๘๒ โดยนาธงชาติอาร์เจนตินาไปชักท่น่น เกิดขึ้น นี่เท่ากับว่าเป็นสิ่งบอกเหตุที่ชัดเจนว่าทั้งรัฐบาล
ั
�
แต่ถ้าย้อนไปอีกราว ๕ ปี ที่ผ่านมา คือ เมื่อ ค.ศ. ๑๙๗๗ และกองทัพเรืออังกฤษมองเห็นล่วงหน้าแล้วถึงบทบาท
้
�
�
�
ั
ท้งสองชาติน้เคยมีความขัดแย้งกันเร่องหมู่เกาะฟอล์กแลนด์ ด้านการทูตทางเรือแบบบังคับของเรือดานา สาหรับ HMS
ื
ี
ึ
มาคร้งหน่งแล้ว เกือบมีการใช้กาลังทหารเข้าต่อสู้กัน Conqueror ได้ตามไปทีหลังเมื่อวันที่ ๔ เมษายน
ั
�
้
�
�
แต่ก็สามารถเจรจายุติการเผชิญหน้าด้วยกาลังทหารได้ บทบาทเรือดานาของอังกฤษด้านการทูตทางเรือ
�
ี
ั
ั
ั
ั
่
�
ั
ี
่
ิ
ส่วนวกฤตการณ์ปี ค.ศ. ๑๙๘๒ ภายหลงจากทองกฤษ แบบบงคบมิได้กระทาในลกษณะลับ วนท ๙ เมษายน
ิ
ั
�
�
้
สามารถยึดคืนหมู่เกาะฟอล์กแลนด์กลับคืนได้สาเร็จ ได้ม ี หนังสือพิมพ์ Time พาดหัวข่าวว่าเรือดานาอังกฤษ
�
ิ
ั
ิ
การตั้งคณะกรรมการของสภาองคมนตรี เพื่อศึกษาและ ออกเดนทางเป็นหวหอกให้แก่กองเรือเฉพาะกจของ
ิ
รายงานต่อสภาของอังกฤษ โดยมี Lord Franks อังกฤษ และยังรายงานเพ่มเติมว่าแหล่งข่าวทางทหาร
เป็นประธาน รายงานซึ่งเป็นผลงานของคณะกรรมการนี้ ได้ยืนยันเส้นตาย วันที่๘ เมษายน ที่อังกฤษได้ประกาศ
เรียกกันว่า Franks Report วัตถุประสงค์หลักของการ ให้อาร์เจนตินาถอนก�าลังออกจากฟอล์กแลนด์
ั
ั
ต้งคณะกรรมการดังกล่าวเพ่อหาข้อเท็จจริงว่ารัฐบาล HMS Spartan เดินทางจนกระท่งเห็นฝั่งของ
ื
่
ี
ื
ั
ในขณะน้นได้ดาเนินการใด ๆ ท่เหมาะสมก่อนเกิดการยึด หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ เม่อวันท ๑๒ เมษายน ประจวบ
�
ี
หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ เมื่อวันที่ ๒ เมษายน หรือไม่ กับการประกาศ Maritime Exclusive Zone (MEZ)
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 25

ี
ี
ึ
ื
๒๐๐ ไมล์ รอบหมู่เกาะ ซ่ง Spartan ได้เข้าพ้นท่ดังกล่าว วันท่ ๓๐ เมษายน อังกฤษประกาศ Total Exclusive
แล้วก่อนหน้าน้น ๑ วัน การประกาศปิดอ่าว (Naval Zon (TEZ) รอบหมู่เกาะฟอล์กแลนด์ ๒๐๐ ไมล์ เวลาที่
ั
ี
�
Blockade) หรือท่อังกฤษเรียกเพ่อมิให้ขัดต่อกฎหมาย กาหนดน้สอดคล้องกับการไปถึงของกาลังเฉพาะกิจหลัก
�
ี
ื
�
้
�
ี
�
ระหว่างประเทศว่า MEZ ด้วยเรือดานาท่กระทาต่อ ของอังกฤษ ในช่วงเวลาดังกล่าวกองเรือของอาร์เจนตินา
การขนส่งทางทะเลรอบหมู่เกาะไม่ได้บังเกิดผลเท่าใดนัก ก�าลังลาดตระเวนนอกเขต TEZ แบ่งเป็น ๔ หมู่ หมู่เรือ
�
ื
มีการยืนยันว่าการส่งกาลังทางทะเลให้แก่ทหาร ของเรือบรรทุกเคร่องบิน De Mayo หมู่เรือของเรือ
อาร์เจนตินาบนเกาะรอดพ้นจากการสกัดก้น นอกจากน้น ลาดตระเวน General Belgrano ส่วนอีก ๒ หมู่
ั
ั
�
�
การส่งกาลังทางอากาศแก่ทหารบนเกาะก็ยังคงดาเนินการ ประกอบด้วยเรือพิฆาตกับเรือฟริเกต รูปแบบของการวาง
ต่อไป โดยธรรมชาติด้านการเมืองผสมกับการทหารของ กาลังของกองเรืออาร์เจนตินาดูแล้วค่อนข้างคลาสสิก
�
เรือดานา เม่อทาการปิดอ่าวได้แสดงความจริงออกมา หมู่เรือแรกลาดตระเวนทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ
ื
�
�
้
�
ี
ื
เม่อรัฐบาลไม่อนุญาตให้โจมตีเป้าเรือรบขนาดเล็กหรือ หมู่เรือท่สองทางด้านตะวันตกเฉียงใต้ของหมู่เกาะ
เป้าไม่ส�าคัญ ดังตัวอย่างของเหตุการณ์ ฟอล์กแลนด์ ภาพรวมคล้ายกับคีบเหล็ก
เรือยกพลข้นบก Cabo San Antonio ของ
ึ
อาร์เจนตินา ถูกติดตาม นอกฝั่งของเมือง Stanley ถึง
ื
ั
ุ่
ิ
�
๔ วันตดต่อกัน ขณะทเรือกาลงวางทนระเบด เรอ Spartan
่
ิ
ี
ี
ไม่ได้รับอนุญาตให้โจมตี ด้วยเหตุท่ไม่ให้เปิดเผยตัวเอง
และรอคอยโจมตีเป้าท่ใหญ่กว่า แต่เหตุผลสาคัญทางการทูต
�
ี
ไม่ต้องการให้เกิดการต่อสู้กันเร็วเกินไป และอาจทาให้
�
ความพยายามทางการทูตท่กาลังดาเนินการอยู่เกิดความ
�
�
ี
ล้มเหลว
วันที่ ๒๗ เมษายน ได้เตือนอาร์เจนตินาว่า ก�าลังรบ
ใด ๆ ทมงเขาหาและรบกวนการปฏิบตภารกจของกาลงรบ
ั
�
้
ุ
ั
ิ
ี
่
่
ิ
เฉพาะกิจในแอตแลนติกใต้ ถือเป็นภัยคุกคามและจะถูก สภาสงครามได้ตัดสินใจให้ปฏิบัติการรุนแรงต่อ
ื
จัดการตามที่เห็นสมควร กองเรืออาร์เจนตินาเพ่อลดความเส่ยงท่อาจเกิดข้นแก่
ึ
ี
ี
�
�
กาลังเฉพาะกิจ การลงมติเกิดจากความจาเป็นภายหลัง
ี
จากท่หมู่เรือของเรือ De Mayo ได้โจมตีเรือรบอังกฤษ
ี
เม่อวันท่ ๒ พฤษภาคม แต่ไร้ผล หมู่เรือดังกล่าวได้
ื
แทรกซึมผ่านเข้าไปใน TEZ แต่ถูกตรวจพบโดยการ
ลาดตระเวนของเคร่องบิน Sea Harrier หลังเท่ยงคืน
ื
ี
�
ขณะท่ใช้เข็มเข้าโจมตีกาลังเฉพาะกิจ แต่บังเอิญสภาพ
ี
อากาศไม่เป็นใจจึงได้ยกเลิกแล้วหลบหนีไปเล็ดลอด
ออกจาก TEZ โดยรอดพ้นจากการถูกตรวจจับ ยังคงเหลือ
เป้าให้อังกฤษเลือกใช้อีกหน่งเป้าในตอนบ่ายของวันท ี ่
ึ
ึ
๒ พฤษภาคม คือ เรือ General Belgrano ซ่งอยู่นอกเขต
TEZ แต่ถูกติดตามอย่างใกล้ชิดจาก HMS Conqueror
26 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

คณะรัฐมนตรีสงครามใช้เวลาราว ๒๐ นาที ในการ ๑๒ ไมล์ จากฝั่งของอาร์เจนตินาถือเป็นปรปักษ์ (Hostile)”
�
ี
พิจารณาคาขอการโจมตี จึงได้อนุญาต แล้วได้ส่ง ประกาศน้มีนัยขับไล่ (Compel) มากกว่าการข่มขู่หรือ
ื
�
�
ั
ั
่
้
์
้
ี
ื
ุ
้
ิ
�
ขาวสารนนไปยงเรอดานาทกลาใหโจมตเรอรบอารเจนตนา บังคับ เท่ากับเป็นการปิดฉากการปฏิบัติการของกองทัพเรือ
่
็
ี
ื
ั
ได้ทุกล�า อาร์เจนตินา เนองจากมผลอย่างเดดขาดหลงจากการ
ประกาศจนกระทั่งวิกฤติการณ์ได้ยุติลง
กระทรวงกลาโหมอังกฤษได้ประเมินผลการสนับสนุน
การยุทธ์ของเรือด�าน�้าอังกฤษว่า :
�
�
้
�
“เรือดานาโจมตีของเราได้แสดงบทบาทสาคญย่ง
ิ
ั
ภายหลังการจมของเรือ General Belgrano เรือผิวน�้า
ของอาร์เจนตินาไม่ได้มีส่วนร่วมในการยุทธ์อย่างม ี
ื
้
�
�
ประสิทธิภาพเลย เรือดานามีความอ่อนตัวและเป็นเคร่องมือ
ั
ท่ทรงอานุภาพตลอดวิกฤติการณ์ เป็นภัยคุกคามอยู่ไปท่ว
ี
ซ่งอาร์เจนตินาไม่แม้แต่จะประมาณและต่อต้านได้ ความเร็ว
ึ
และความอิสระในการให้การสนับสนุนมีความหมายมาก
ี
เป็นสินทรัพย์แรกของเราท่เข้าถึงพ้นท่ปฏิบัติการใน
ื
ี
ึ
แอตแลนตกใต้ ซ่งทาให้เราสามารถประกาศ TEZ
ิ
�
มีข้อน่าสังเกต กาลังรบเรือดานาของอังกฤษท่ไป ได้เรวขน นอกจากนนยังให้การข่าวกรองท่มีคณค่ามาก
�
ี
�
�
้
ี
้
ึ
ุ
้
ั
็
ปฏิบัติการในวิกฤติการณ์ฟอล์กแลนด์มิได้ข้นการ ต่อก�าลังรบของเราที่อยู่ใน TEZ”
ึ
บังคับบัญชากับผู้บัญชาการกองเรือเฉพาะกิจ นายพลเรือ
Sir Sandy Woodward แต่ขึ้นการบังคับบัญชาโดยตรง
ี
กับหน่วยเหนือท่อังกฤษ เป็นส่งท่แสดงให้เห็นว่าการใช้
ิ
ี
อาวุธประเภทนี้ค่อนข้างละเอียดอ่อนทางการเมือง
การโจมตีของ HMS Conqueror อย่างน่ากลัว
คร้งน้นนับเป็นคร้งแรกในประวัติศาสตร์ท่เรือดานา
้
�
ี
ั
ั
ั
�
ี
นิวเคลียร์โจมตีเป้าหมายในสถานการณ์สงคราม อาวุธท่ใช้
ั
ี
เป็นตอร์ปิโดยุคสงครามโลกคร้งท่ ๒ Mark 8 แทนท ่ ี
จะใช้ Tigerfish รุ่นใหม่ ผู้บังคับการเรือให้สัมภาษณ์ ส่วนทางฝ่ายอาร์เจนตนาใช้เรอดานาธรรมดาเพยง
ิ
้
�
�
ื
ี
ิ
ี
่
ในเวลาต่อมาเชงคุยโม้ว่า “เป็นสงทน่าราคาญมากกว่า ๒ ลา ปฏิบัติการในคร้งน้น ส่อต่าง ๆ ของโลกได้ช่วย
ิ
่
�
�
ื
ั
ั
ความยากลาบากทางยุทธการ” และท่เขาเลือกใช้ตอร์ปิโด กันโฆษณาภัยคุกคามจากเรือดานาของอาร์เจนตินา
ี
�
�
้
�
Mark 8 เนื่องจากมีหัวรบที่ใหญ่ อ�านาจการท�าลายสูงกว่า เรือด�าน�้าล�าแรก Santa Fe ได้ส่งทหารขึ้นบนเกาะ เมื่อ
ภายหลังการโจมตีเขานาเรือหลบหลีกออกไปโดยไม่ วันท่ ๒ เมษายน แต่ต่อมาเรือลาน้ถูกบังคับให้โผล่
�
ี
ี
�
โจมตีเรือพิฆาตอีก ๒ ล�า ซึ่งให้การคุ้มกันเรือ General ในระหว่างปฏิบัติการเสริมก�าลังที่ South Georgia และ
Belgrano ถูกเฮลิคอปเตอร์ของอังกฤษใช้อาวุธปล่อยนาวิถีต่อต้าน
�
่
ี
ั
ตอมาในวนท ๗ พฤษภาคม องกฤษไดประกาศเตอน เรือผิวน�้ากับระเบิดลึกท�าความเสียหายแก่เรือ Santa Fe
่
ั
้
ื
อาร์เจนตินาว่า “เรือทุกล�าและอากาศยานที่อยู่นอกเขต เป็นเรือดานาเก่าช้น Guppy ของสหรัฐอเมริกา และ
�
ั
�
้
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 27

�
เรือบรรทุกเคร่องบินสักลาหรือเรือลาเลียงทหารจากการ
�
ื
้
โจมตีของเรือดานาอาร์เจนตินาคงปิดฉากการปฏิบัติการ
�
�
ท้งหมดของอังกฤษ” ข้อสรุปน้คงยืนยันได้โดยอาศัย
ั
ี
�
หลักการของ Clausewitz เร่องจุดศูนย์ดุล “ทานอง
ื
้
เดียวกันเรือดานาอังกฤษเป็นกาลังป้องปรามการปฏิบัติการ
�
�
�
้
�
ของเรือผิวนาอาร์เจนตินา โดยเฉพาะภายหลังการจมของ
เรือลาดตระเวน General Belgrano นอกจากนั้นยังได้
�
ี
ทาหน้าท่ลาดตระเวนและแสดงบทบาทรวบรวมข่าวกรอง
ให้แก่ก�าลังรบเฉพาะกิจของอังกฤษ
“Lessons of the Falklands” รายงานของทบวง
ื
ั
ิ
ทหารเรอสหรัฐอเมรกาได้ให้ข้อเสนอแนะว่ากองทพเรอ
ื
�
ควรพิจารณาใช้เรือดานาอย่างไรให้เป็นประโยชน์ในอนาคต
้
�
ี
จมภายหลังท่มีการสละเรือใหญ่ขณะจอดท่ท่าเรือใน ในวิกฤติการณ์ท่มีลักษณะคล้ายคลึงกันน้ กองทัพเรือ
ี
ี
ี
�
ั
Grytriken ใน South Georgia ส่วนอีกล�าเป็นเรือ San สามารถใช้เรือดานาโจมตีในแบบเดียวกัน นอกจากน้นยัง
�
้
ั
Luis ช้น ๒๐๙ ต่อจากเยอรมนี ได้ออกปฏิบัติการ สามารถให้การสนับสนุนโดยตรงแก่หมวดเรือรบบรรทุก
ิ
�
ต่อต้านกาลังรบเฉพาะกจของอังกฤษหลายวัน แต่ไม่ เครื่องบิน เพิ่มประสิทธิภาพด้านปราบเรือด�าน�้า ในขณะที่
�
�
ื
ประสบความสาเร็จใดเลย เน่องจากมีปัญหาด้านวัตถ ุ Harpoon และ Tomahawk จากเรือดานาช่วยเสริม
�
้
้
�
�
โดยเฉพาะระบบควบคุมการยิง ขีดความสามารถด้านการทาลายเป้าพ้นนาและโจมต ี
ื
ฝ่ายอังกฤษในช่วงเวลาน้นขาดการข่าวกรองเก่ยวกับ เป้าหมายบนบก คุณลักษณะทางยุทธการของเรือดานา
�
ั
ี
้
�
ึ
�
�
�
้
�
เรือดานาอีก ๒ ลา ช้น ๒๐๙ และ Guppy ซ่งไม่ได้ โจมตียังเปิดโอกาสให้ถูกนาไปใช้ในทางลับและในโอกาสแรก
ั
�
เข้าร่วมปฏิบัติการ จึงทาความลาบากใจให้แก่กาลังรบ ก่อนหน่วยอ่น ๆ ช่วยทาให้ผู้นาประเทศมีความอ่อนตัว
�
�
�
�
ื
�
เฉพาะกิจในด้านการปราบเรือดานา อย่างไรก็ตามมอง ในการตัดสินใจ
�
้
�
ในแง่ดีไม่ได้สร้างแรงกดดันแก่ฝ่ายอังกฤษเลย ซึ่งหากว่า เรือดานาโดยเร่มแรกแล้วถูกนาไปใช้เป็นเคร่องมือ
ิ
้
ื
�
�
�
ึ
�
เรือบรรทุกเคร่องบินลาใดลาหน่งหรือเรือลาเลียงทหารของ ท่ตอบสนองได้รวดเร็ว ช่วยในการปรากฏตัวทางเรือ
ื
�
ี
้
ั
ึ
ี
อังกฤษถูกจมด้วยตอร์ปิโดในช่วงท่มปฏิบติการยกพลข้นบก ในพ้นที่ห่างไกลจนกว่ากาลังรบผิวนาท่เข้มแข็งกว่าจะไปถึง
�
�
ื
ี
ี
ี
ึ
ั
�
ท่ San Carlos คงทาให้บรรยากาศทางการเมืองของฝ่าย น่นเป็นการปฏิบัติเชิงลับซ่งอาจเปิดเผยภายหลังในเวลาท ี ่
อังกฤษเปล่ยนแปลงอย่างถอนรากถอนโคน บางทีอาจพอ ๆ สมควรเพื่อประโยชน์ทางการทูต
ี
้
�
�
กับบรรยากาศทางการเมืองในอาร์เจนตินาเม่อเรือ อาจมีบางคนสงสัยว่าการปรากฏตัวของเรือดานา
ื
ลาดตระเวน General Belgrano ถูกยิงจม อังกฤษในแอตแลนติกใต้เป็นข่าวท่ร่วถึงส่อมวลชน
ี
ื
ั
้
�
ื
ี
จากบทบาทของเรือดานาด้านการทูตแบบบังคับ หรือว่าเป็นเจตนาของรัฐบาล ข่าวการปรากฏตัวท่ส่อ
�
ี
ี
คร้งน้ได้สร้างบทเรียนท่เป็นประโยชน์ในอนาคตอะไรบ้าง ได้รายงานต่อสาธารณชนในเวลาต่อมาน่าจะเป็นความ
ั
�
�
้
กองทัพเรือสหรัฐอเมริกามองไปท่การเก่ยวข้องของเรือดานา จงใจของรัฐบาลด้วยเหตุผลที่มีการประกาศ MEZ ครั้งแรก
ี
ี
ั
ี
ของท้งสองฝ่ายว่า ให้ผลของการศึกษาคล้ายคลึงกัน เม่อวันท่ ๘ เมษายน และประกาศบังคับใช้ในวันท ่ ี
ื
�
ี
้
�
ั
�
�
“เรือดานาอังกฤษได้แสดงบทบาทสาคัญมาก ท้งจาก ๑๒ อีก ก่อนท่กาลังรบเฉพาะกิจไปถึงยุทธบริเวณ
ิ
การคกคามและการปฏบตทเกดขนจรง หากมีความสูญเสีย ซ่งเป็นท่เข้าใจได้ว่าฝ่ายอาร์เจนตินาย่อมตระหนักดีว่า
ุ
้
ึ
ิ
ึ
ี
ี
ิ
ั
ิ
่
28 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

�
้
�
การบังคับใช้ต้องมีเรือดานาเป็นตัวแสดงบทบาทหลัก อย่างละเอียด เมื่อวันที่ ๒๓ เมษายน ไม่เป็นที่ทราบกัน
แน่นอน มิฉะน้นการประกาศปิดอ่าวคงเป็น Paper อย่างแพร่หลายทั้งฝ่ายอาร์เจนตินาและสาธารณชน
ั
Blockade (ประกาศโดยไม่สามารถบังคับใช้ให้ม ี อังกฤษ หรือแม้ว่ารู้แต่ก็ไม่ชัดเจนเร่องความหมาย
ื
ื
ี
ประสิทธิภาพตามกฎหมายระหว่างประเทศ) ภายหลัง การเปล่ยนกฎการปะหันอย่างรวดเร็ว เม่อ ๒ พฤษภาคม
ี
ึ
ิ
�
การประกาศการส่งกาลังเพ่มเติมแก่ทหารบนบกของ เป็นการอ้างเหตุผล (แก้ตัว) เหตุการณ์ท่ได้เกิดข้น
้
�
ี
�
อาร์เจนตินาลดลงมาก น่แสดงว่าการบังคับโดยใช้เรือดานา ตามข้อเท็จจริง (post – facto) เป็นการยอมรับของ
ของอังกฤษมีผล อย่างไรก็ตาม อาร์เจนตินาได้ท้าทาย ฝ่ายตนฝ่ายเดียวว่า มันสอดคล้องกับการเตือน เมื่อวันที่
การประกาศ TEZ ของอังกฤษ โดยโจมตีทางอากาศต่อ ๒๓ เมษายน หรือไม่ แต่ก็ต้องยอมรับว่านี่เป็นตัวอย่างแรก
สนามบิน Port Stanley และบริเวณใกล้เคียง ส่วนฝ่าย ของการใช้เรือดาน�าในลักษณะดังกล่าว และไม่น่าจะเป็น
�
้
�
้
�
ื
อังกฤษซ่งมีเรือดานาโจมตีเป็นเคร่องมือสาคัญทางการเมือง แบบของกิจกรรมท่นามาใช้ทดลอง แต่การจัดการ
�
ี
�
ึ
่
ั
ี
ุ
ี
ู
�
่
ี
ทถกนาไปใช้ในการบงคบแบบรนแรง และเท่าทปรากฏ เก่ยวกับการรับรู้ด้านกิจกรรมระหว่างประเทศหาใช่เป็น
ั
ผลออกมากองทัพเรืออาร์เจนตินาได้ถูกบังคับให้ตระหนัก วิทยาศาสตร์ใหม่ อย่างไรก็ดี การจัดการรับรู้ของเรือด�าน�้า
ั
ื
ู
้
ว่าขาดแคลนเครื่องมือ ความเชื่อมั่นและความสามารถที่ ดานบทบาททางการทตทางเรอแบบบงคบนสเปนสงใหม่
ั
ี
่
ิ
ิ
่
็
ี
ิ
จะเผชิญกับภัยคุกคามของเรือด�าน�้าโจมตี นี่คือผลที่ตามมา ท่วิทยาศาสตร์ยังต้องการการศึกษาวิจัยเพ่มเติมอีก
จากการเตือนอาร์เจนตินา เม่อวันท่ ๗ พฤษภาคม ซึ่งต้องน�าไปปฏิบัติอย่างสุขุมรอบคอบ
ี
ื
เป็นการขับไล่ไม่ให้ออกมานอกเขต ๑๒ ไมล์ จากฝั่ง คงไม่ค่อยมีคนโต้แย้งว่าในวิกฤติการณ์หมู่เกาะ
�
ฟอล์กแลนด์อังกฤษได้ประสบความสาเร็จในการยึดคืน
�
หมู่เกาะได้สาเร็จในบริบทของทางยุทธการ แต่ในทาง
ั
ยุทธศาสตร์โดยเฉพาะการป้องปรามอาร์เจนตินาน้น
น่าจะล้มเหลว Geoffrey Till เป็นคนหนึ่งที่มีความเห็น
ั
ี
ิ
ั
ี
เช่นน้น ท้งน้มีส่งท่แสดงให้เห็นค่อนข้างชัดเจนว่าอังกฤษ
ั
ี
ั
ได้ขาด “ความมุ่งม่น” ในการท่จะปกป้องหมู่เกาะน้น
ี
เพราะอังกฤษได้ละเลยเร่องน้มาเป็นเวลาหลายปี
ื
ั
ั
้
ก่อนหน้านน หรือแม้กระท่ง HMS Endurance ได้
รายงานเตือนไปยังลอนดอนให้ทราบถึงเหตุการณ์ร้าย
ไม่ต้องสงสัยว่าการจมของเรือ General Belgrano ทอาจเกดข้นได้ อาร์เจนตนาคงรู้ดว่าองกฤษมนโยบาย
ั
่
ี
ิ
ี
ี
ิ
ึ
ได้สร้างผลกระทบต่อทางการเมืองและขวัญของคน ลดงบประมาณด้านการทหารและมีโครงการจะ
ั
อังกฤษในทางบวก รวมท้งสังคมโลกบางประเทศ ปลดเรือบรรทุกเคร่องบินเก่าท่มีอยู่ด้วย น่ก็เป็นส่งท ี ่
ี
ิ
ี
ื
แต่ความโศกเศร้าของคนอาร์เจนตินาและประเทศท ่ ี ชวนให้อาร์เจนตินากล้าท้าทายอังกฤษ
้
เอาใจช่วยไม่ได้ตงอย่นานได้กลบทเลาลงในเวลา ประเด็นท่เก่ยวกับอานาจการป้องปรามของ
ั
ู
ุ
ั
ี
�
ี
๒ วัน หลังจากที่ HMS Sheffield ของอังกฤษถูกโจมตี เรือดานามีเหตุผลเป็นปัจจัยส�าคัญหรือไม่ ดูได้ไม่ยากนัก
�
้
�
ทางอากาศจากอาร์เจนตินาด้วยอาวุธปล่อยนาวิถี Exocet กองทัพเรืออาร์เจนตินาถูกขับไล่ให้กลับไปจอดใน
�
ผลกระทบอาจไม่รุนแรงอย่างท่คิดหากกฎการปะทะ ประเทศของตน เน่องจากได้เห็นถึงความโหดร้ายและ
ี
ื
(Rule of Engagement) มีความชัดเจนมากกว่าน้น ร้ายแรงของเรือดานา HMS Conqueror น่ก็แสดง
ั
ี
�
�
้
�
ี
และไม่ได้เปล่ยนแปลงอย่างปัจจุบันทันด่วน คาเตือน ให้เหนถงอานาจของเรอดานายคใหม่อาจถกนามาใช้
�
ื
�
�
็
ึ
ุ
ู
้
�
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 29

ื
อย่างมีประสิทธิภาพในบางสถานการณ์ โดยเฉพาะเม่อ - หน่วยเหนือ (สูงกว่ากองทัพเรือ) ตรวจสอบ
�
ี
�
เรือดานาติดอาวุธปล่อยครูซท่สามารถโจมตีเป้าหมาย ความต้องการของการประกาศ “การปรากฏตัวของ
้
�
�
ื
�
บนบกได้ด้วย ในมุมมองของการป้องปรามแล้ว เรือดานาและการเตือนเพ่อแสดงเจตจานง (SPIN)”
้
อาจเป็นการปฏิบัติที่เหมาะสม พร้อมกับวิธีการส่งประกาศดังกล่าวสาหรับสถานการณ์
�
ต่าง ๆ ของวิกฤติการณ์ รวมทั้งส่งกลับฉากสถานการณ์
บทสรุปและข้อเสนอแนะ การใช้เรือด�าน�้าเพื่อการทูตที่ยอมรับได้ให้แก่กองทัพเรือ
�
โดยหลักการแล้วต้องยอมรับว่าการทูตทางเรือแบบ - เม่อมีโอกาส ค่อย ๆ ทวีการใช้เรือดานาในบทบาท
้
ื
�
ื
บังคับอยู่ภายใต้นโยบายทางการเมือง แต่หากทางการเมือง การทูตทางเรือแบบบังคับโดยให้สอดคล้องกับเง่อนไข
ั
่
ู
ื
ุ
ื
ั
ี
ขาดวตถประสงค์ทางการเมองทชดเจน การทตทางเรอ ภายในประเทศ และการยอมรับจากต่างประเทศ
้
�
ื
�
ประสบความส�าเร็จได้ยาก การทูตทางเรือตามที่ได้กล่าว ตลอดจนการปรับปรุงความน่าเช่อถือได้ของเรือดานา
มาแล้วว่ายากต่อการประเมินความส�าเร็จ เนื่องจากยังมี ในบทบาทการทูตทางเรือ
ั
ั
ี
ี
ี
่
่
ั
อกหลายปัจจยทเกยวข้อง และโดยตวของมนเองแล้ว
ึ
ั
ึ
เป็นเพียงวิธีการหน่งของท้งหมด หรืออีกนัยหน่งเป็นเสมือน
ศิลปะแขนงหนึ่งของศิลปะการทูตและการเมืองที่มีอยู่
ื
หากเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายเพ่อการทูตทางเรือแบบ
บังคับก่อนสงครามปะทุ (Short of War) กับการทา
�
สงคราม แน่นอนว่า การท�าสงครามย่อมสูงกว่าและน�ามา
ั
ึ
ซ่งความสูญเสียท้งคนและวัตถุ กระน้นก็ตามฝ่ายการเมือง
ั
�
หรือผู้กาหนดนโยบาย หากเป็นไปได้คงไม่เลือกทางใด
ึ
ทางหน่ง แต่การขาดความใส่ใจและความมุ่งม่นต่อการ
ั
ี
�
่
�
ี
ุ
้
�
ป้องปรามด้วยกาลังรบทางเรือ เป็นการเปิดโอกาสให้ - มหลายมมมองททาให้การใช้เรือดานาเหมาะสม
�
ึ
ี
ฝ่ายตรงกันข้ามคิดท้าทายอย่างเช่น กรณีวิกฤติการณ์ ท่จะปฏิบัติบทบาทดังกล่าวมากข้นในยุคของการทูตทางเรือ
หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ สมัยใหม่ ประเทศเพ่อนบ้านหลายประเทศมีเรือดานาเพ่อ
�
�
ื
้
ื
เพื่อให้ผู้บริหารของหน่วยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องมีความ ป้องกันการอ้างเขตเศรษฐกิจจ�าเพาะ ๒๐๐ ไมล์ (EEZ)
ึ
ี
ี
�
ิ
ื
�
�
้
เข้าใจและปรับปรุงความน่าเช่อถือแก่เรือดานาในบทบาท ส่งเหล่าน้เป็นภัยคุกคามท่อันตรายมากข้นสาหรับการแสดง
การทูตทางเรือ มีข้อเสนอแนะบางประการ คือ บทบาทการทูตทางเรือของเรือด�าน�้า เรือด�าน�้าเป็นยานรบ
ิ
่
่
ั
ิ
�
ั
ื
- ริเร่ม หรือต่อยอด (หากได้ริเร่มแล้ว) ศึกษา ประเภททนาเชอถอไดมากกวาประเภทอน สาหรบเผชญกบ
ิ
้
่
ื
ื
่
ี
่
และวิเคราะห์การผลิตและการใช้อาวุธท่สมนาสมเน้อ ภัยคุกคามดังกล่าวเน่องจากมีคุณสมบัติพิเศษ เช่น
�
้
ี
ื
ื
�
(Proportional) ของเรือด�าน�้า ส�าหรับการแสดงบทบาท การซ่อนตัว ความอ่อนตัว อ�านาจการยิง เวลาทาการต่อเน่อง
ื
�
การทูตทางเรือแบบบังคับ เป็นต้น และหากติดอาวุธปล่อยครูซสามารถทาหน้าท ี ่
ั
- รวบรวมฉากสถานการณ์ (Scenarios) การใช้ แบบด้งเดิมของการทูตทางเรือได้เกือบทุกอย่าง ถึงเวลาแล้ว
้
�
�
้
�
ิ
ี
เรือดานาในบทบาทการทูตทางเรือแบบบังคับสาหรับ ท่เราควรเร่มคิด พัฒนาการใช้เรือดานาในบทบาทการทูต
�
�
ึ
การวางแผน การฝึกหัดศึกษา และใช้เป็นโครงสร้าง ทางเรือแบบบังคับให้มากข้น นอกเหนือจากหลักนิยม
พื้นฐานส�าหรับการฝึก (Exercise) การใช้เรือด�าน�้าแบบทั่ว ๆ ไป
30 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

นาวาเอกหญิง กาญจนา ทรงวรวิทย์




เมื่อเอ่ยถึงอู่ทหารเรือธนบุรี กรมอู่ทหารเรือ
ิ
ี
ส่งแรกท่หลายคนนึกถึงคือ อู่ซ่อมเรือรบของกองทัพเรือ
�
อยู่ติดริมแม่นาเจ้าพระยาข้างวัดระฆังโฆสิตาราม
้
มีโรงงานเก่าๆ ไม่มีอะไรพิเศษหรือน่าสนใจ แต่
หลายคนต้องประหลาดใจเม่อได้เห็นและทราบ
ื
ี
เร่องราวต่าง ๆ ภายในอู่เก่าแก่แห่งน้ การเปิดให้
ื
ิ
ั
ั
ื
สาธารณชนท่วไปเข้าชมพพิธภณฑ์อู่เรอหลวง
ิ
ิ
ี
ิ
้
ื
ั
เฉลมพระเกยรต ๘๔ พรรษา ตงแต่เดอนสงหาคม ขอขอบคุณ พลเรือโท กิตติพงศ์ รุมาคม เจ้ากรมอู่ทหารเรือ
พ.ศ. ๒๕๕๔ ถือเป็นจุดเร่มต้นของการเผยแพร่ อนุเคราะห์ภาพถ่าย
ิ
ี
ให้อู่ทหารเรือธนบุรีเป็นท่รู้จักในฐานะแหล่งเรียนรู้ เป็นประโยชน์ทางศิลปะ ประวัตศาสตร์ หรือโบราณคด ี
ิ
ั
ทางประวัติศาสตร์และมรดกทางอุตสาหกรรม ท้งน้ให้รวมถึงสถานท่ท่เป็นแหล่งโบราณคด ี
ี
ี
ี
ื
ของประเทศในย่านฝั่งธนบุรี เน่องจากเส้นทางการเดิน แหล่งประวัติศาสตร์ และอุทยานประวัติศาสตร์
ไปชมพิพิธภัณฑ์ จะต้องผ่านโบราณสถานซ่งเป็นท ่ ี ด้วย ส่วน “แหล่งเรียนรู้” คือ ถ่น ท่อยู่บริเวณ
ึ
ิ
ี
�
ี
สะดดตาของบุคคลท่วไป ผู้เขียนทาหน้าท่ ภณฑารกษ์ บ่อเกิด แห่งท่หรือศูนย์ความรู้ท่ให้เข้าไปศึกษา
ี
ั
ี
ั
ั
ุ
�
พิพิธภัณฑ์อู่เรือหลวงเฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา หาความรู้ ความเข้าใจ และความชานาญ แหล่งเรียนรู้
ั
่
ี
ื
ิ
ิ
้
ี
จึงมีโอกาสได้เล่าเร่องราวของโบราณสถานและ อาจเป็นได้ทงส่งท่เป็นธรรมชาติหรอสงท่มนุษย์
ื
�
้
ิ
ั
ี
ส่งปลูกสร้างเหล่าน จนกระท่งปัจจุบัน การนาชม สร้างขึ้น เป็นได้ทั้งบุคคล สิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต
พิพิธภัณฑ์อู่เรือหลวงเฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา อู่ทหารเรือธนบุรีเป็นหน่วยขึ้นตรงกรมอู่ทหารเรือ
�
ื
จะต้องรวมโบราณสถานเข้าไว้ในกาหนดการ แม้ว่า มีภารกิจในการซ่อม สร้าง และดัดแปลงเรือ เคร่องจักรกล
ื
็
�
ื
บางแห่งจะไม่สามารถพาเข้าไปชมใกล้ ๆ ได้กตาม เคร่องไฟฟ้า อุปกรณ์การช่าง และเคร่องใช้ประจาเรือ
อีกท้งสถาบันการศึกษา หน่วยงาน และกลุ่มคณะบุคคล ต้งอยู่เลขท่ ๒ ถนนอรุณอมรินทร์ แขวงศิริราช
ี
ั
ั
ี
ี
ท่จัดกิจกรรมท่องเท่ยวเชิงอนุรักษ์ ศึกษาประวัติศาสตร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร ทิศตะวันออก
�
ี
และเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถนธนบุรมักจะขออนุญาต ติดแม่นาเจ้าพระยา ทิศตะวันตกติดถนน
ิ
้
่
น�าคณะบุคคลที่สนใจเข้ามาชมด้วยเช่นเดียวกัน อรุณอมรินทร์ ทิศเหนือติดคลองวัดระฆัง ถัดไปคือ
ิ
�
ั
ิ
ั
คาว่า “โบราณสถาน” สามารถอธิบาย วดระฆงโฆสตาราม ด้านทศใต้ตดกบสถานทสร้าง
ั
ิ
ี
่
�
ั
�
ั
ี
้
ความหมายอย่างส้น ๆ ได้ว่า คือ อสังหาริมทรัพย์ พิพิธภัณฑ์ทหารเรือแห่งใหม่ (ท่ต้งของ กองเรือลานา
ิ
ึ
ุ
ื
ซ่งโดยอายุหรือโดยลักษณะแห่งการก่อสร้าง หรือ กองเรอยทธการ เดม) และใกล้กับกรมพลาธิการ
ั
ื
ั
โดยหลักฐานเก่ยวกับประวัติของอสังหาริมทรัพย์น้น ทหารเรอโดยมีถนนค่น อู่ทหารเรือธนบุรีมีโบราณสถาน
ี
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 31

ี
ี
ท่มคุณค่าทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี ศิลปะ ของอาณาบริเวณจวนหรือพระนิเวศน์ของสมเด็จ
สถาปัตยกรรม และมรดกทางอุตสาหกรรม เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก โดยทรงย้ายนิวาสสถาน
ของประเทศ ซ่งกรมศิลปากรประกาศข้นทะเบียน จากบ้านอัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม มาสร้างจวน
ึ
ึ
ี
้
ั
่
ึ
ื
้
�
ิ
ิ
ิ
ั
พร้อมกับกาหนดเขตท่ดินโบราณสถาน เม่อ ขนใหม่ ณ บรเวณปากคลองมอญ (ทตงของพพธภณฑ์
ี
พ.ศ. ๒๕๔๕ ไว้ ๒ เขต คือ อุโบสถวัดวงศมูลวิหาร ทหารเรือแห่งใหม่) ต่อมาได้ขยายพ้นท่ออกไป
ื
ี
ู
�
ู
และปลองเหลี่ยม ภายในเขตที่ดินดังกลาวประกอบดวย จนถงอ่กาปั่น (อ่เรอหลวงในรัชสมยพระบาทสมเดจ
้
ึ
่
็
ั
่
ื
อาคารโรงงาน และอู่แห้ง ซ่งแต่ละแห่งมีเร่องเล่า พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ซ่งอยู่ติดกับเขต
ื
ึ
ึ
�
ั
�
ื
ึ
และความสาคัญอย่างไร ผู้เขียนขอนาท่านผู้อ่าน วัดบางหว้าใหญ่ (วัดระฆังโฆสิตาราม) คร้นเม่อเสด็จข้น
ไปท�าความรู้จักพร้อม ๆ กันเลยค่ะ ครองราชย์เป็นปฐมบรมกษัตริย์แห่งราชจักรีวงศ์
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ี
ื
อุโบสถวัดวงศมูลวิหาร ได้พระราชทานพ้นท่จวนเดิมให้เป็นวังของสมเด็จ
ี
โบราณสถานแห่งแรกท่ขอแนะนา คือ อุโบสถ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร (พระบาทสมเด็จพระพุทธ
�
ู
ี
ื
ู
ื
ั
ิ
ู
วดวงศมลวหาร จากประตทางเข้าอ่ทหารเรอธนบุร ี เลิศหล้านภาลัย รัชกาลท่ ๒) เน่องจากอยู่ตรงข้าม
ื
ด้านถนนอรุณอมรินทร์ตรงไปตามถนนสายหลัก พระบรมมหาราชวัง และเม่อโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
ด้านขวามือก่อนถึงอู่หมายเลข ๒ จะพบอุโบสถ ให้สมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร ไปประทับ
ขนาดกลาง รูปแบบสถาปัตยกรรมแบบรัตนโกสินทร์ ท่พระราชวังเดิมจึงพระราชทานพระนิเวศน์น ้ ี
ี
ตอนต้น ต้งเด่นสง่างามเป็นท่น่าเล่อมใส ล้อมรอบด้วย ให้เป็นท่ประทับของสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ
ื
ี
ี
ั
�
ั
โรงงานและอาคารส�านักงาน หลายคนต้งคาถาม เจ้าฟ้ากรมหลวงเสนานุรักษ์ พระบัณฑูรน้อย จนกระท่ง ั
เหมอน ๆ กนว่า ทาไมวัดจึงเข้ามาอยู่ในกรมอู่ทหารเรือ สมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทรเสด็จข้นครองราชย์
ื
ึ
ั
�
ื
ซ่งเป็นหน่วยงานทางทหาร และเม่อข้นไปบนระเบียง เป็นพระมหากษัตริย์ รัชกาลที่ ๒ แล้ว พระบัณฑูรน้อย
ึ
ึ
อุโบสถด้านทิศตะวันออก มองผ่านอู่หมายเลข ๒ ทรงรับอุปราชาภิเษกเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล
เลยไป ภาพความงดงามอันวิจิตรตระการตาของ ได้เสด็จฯ ไปประทับ ณ พระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า)
วัดพระศรีรัตนศาสดารามและพระบรมมหาราชวัง พระองค์เจ้าประยงค์ กรมขุนธิเบศร์บวร พระโอรส
เหนือริมฝั่งแม่นาเจ้าพระยาจะปรากฏต่อสายตา ของกรมพระราชวงบวรสถานมงคล จงประทบ
้
ั
ั
ึ
�
ี
ี
้
ึ
ื
ั
้
อยู่เบ้องหน้าพอดี ณ จุดน้ถือว่าเป็นจุดชมทัศนียภาพ ณ พระนิเวศน์ แห่งน ต่อมาและทรงสร้างวดขน
บริเวณเกาะรัตนโกสินทร์ท่สวยงามแห่งหน่ง หลังจาก ทางด้านหลังตาหนักท่ประทับ (บริเวณอู่หมายเลข ๒
ี
ึ
�
ี
กราบพระพุทธวงศมูลม่งมงคล พระประธานในอุโบสถ ในปัจจุบัน) สันนิษฐานว่าสร้างวัดก่อน พ.ศ. ๒๔๐๐
ิ
พระบรมสารีริกธาตุและพระธาตุเรียบร้อยแล้ว โดยอุโบสถหันด้านหน้าลงแม่นาเจ้าพระยา
�
้
ู
ึ
ู
ผ้หลงใหลประวัติศาสตร์จะร้สกเสมือนว่าได้ย้อนเวลา มีพระประธานประดิษฐานด้านในสุดหันพระพักตร์
้
์
กลับไปในสมัยกรุงธนบุรีเป็นราชธานี ผ่านร่องรอย ออกสประตทางเขาดานหนา ตอมาพระองคเจาประยงค ์
้
ู
ู
่
่
้
้
ื
ี
ี
แห่งอดตทมอยู่โดยรอบศาสนสถานท่เช่อมโยงมาถง กรมขุนธิเบศร์บวร ทรงมีพระอาการประชวรบ่อย ๆ
ี
ึ
่
ี
ปัจจุบัน เดิมท่ต้งของอุโบสถวัดวงศมูลวิหารเป็นส่วนหน่ง รักษาไม่หาย ลงความเห็นกันว่า เป็นเพราะพระองค์
ึ
ี
ั
32 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

�
ั
ทรงสร้างวัดและต้งพระประธานหันหน้าเข้าทางตาหนัก เคยเป็นพระนิเวศน์มาก่อน วัดวงศมูลวิหาร จึงถูกรายล้อม
ี
ั
ท่ประทับ จึงทรงให้ย้ายพระประธานไปต้งประดิษฐาน ด้วยที่ท�าการของทหารเรือและโรงงาน
ทางด้านแปตามความยาวของอุโบสถ แล้วดัดแปลง
ประตูทางเข้าใหม่ให้อยู่ด้านตรงข้ามพระประธาน
จึงกลายเป็นว่าอุโบสถหันด้านหน้าไปทางทิศเหนือ
ู
่
ิ
้
ั
้
ั
่
ื
ส่วนเสนาสนะและสงปลกสรางอน ๆ ของวด คงยงสราง
ไม่แล้วเสรจทงหมด เม่อพระองค์เจ้าประยงค์
้
ื
็
ั
ั
ิ
็
กรมขุนธิเบศร์บวร ส้นพระชนม์ ในสมยพระบาทสมเดจ
พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า
โปรดกระหม่อมให้ พระองค์เจ้ายุคันธร กรมหม่น
ื
ิ
อนันตการฤทธ์ พระอนุชาต่างพระมารดาของพระองค์เจ้า พ.ศ. ๒๔๕๙ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยา
ิ
ี
ั
ประยงค์ กรมขุนธิเบศร์บวร ไปประทบทพระนเวศน์ วชิรญาณวโรรส ทรงขอพระราชทานพระบรม
่
แห่งน้และให้เป็นแม่กองสร้างวัดต่อจนเสร็จ ราชานุญาตพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ี
ื
แล้วพระราชทานช่อวัดว่า “วัดวงศมูลวิหาร” รัชกาลท่ ๖ ให้ถอนพระสงฆ์ท่จาพรรษา ณ วัดวงศมูลวิหาร
ี
�
ี
ั
ื
ั
เป็นพระอารามหลวงช้นตรีชนิดสามัญ จนกระท่ง ไปสมทบวัดอ่น และให้กระทรวงทหารเรือดูแลรักษา
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว วัดเป็นสมบัติของพระพุทธศาสนาอยู่อย่างเดิม
รัชกาลที่ ๕ ได้มีประกาศเขตที่ดินของวัด ตามประกาศ เสนาสนะท่สามารถร้อไปวัดอ่นได้ให้ย้ายไป ส่วนอุโบสถ
ี
ื
ื
ี
�
พระราชทานวิสุงคามสีมาวัดวงศมูลวิหาร ปรากฏ ให้เป็นท่ไหว้พระ สวดมนต์และทาพิธีในการพระศาสนา
ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๒ จุลศักราช ๑๒๓๗ แต่ไม่ให้ใช้ในท่เสียความเคารพ เนื่องจากทรงพิจารณาว่า
ี
(พ.ศ. ๒๔๑๘) วิสุงคามสีมา คือ เขตที่พระมหากษัตริย์ วัดทรุดโทรมมาก ทหารเรือโอบล้อมอยู่สามด้าน
พระราชทานแก่สงฆ์เพื่อใช้เป็นที่สร้างอุโบสถ ต้งอยู่ในท่ไม่เป็นสาธารณะ และพัฒนาวัดได้ยาก
ี
ั
ต่อมา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซ่งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ึ
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างอู่เรือ พระราชทานพระบรมราชานุญาต วัดวงศมูลวิหาร
ขนาดใหญ่ข้นบริเวณทิศใต้วัดระฆังโฆสิตาราม จึงส้นสภาพไป เหลือเพียงอุโบสถหลังเดียวในปัจจุบัน
ิ
ึ
ี
โดยปรับจากอู่ดินเป็นอู่ไม้ เพ่อรองรับการซ่อมบารุงเรือท่ม ี อย่างไรก็ตาม อุโบสถวัดวงศมูลวิหารท่เหลืออยู่
ื
�
ี
ี
ึ
ิ
�
จานวนมากข้น และพระราชทานท่บริเวณพระนิเวศน์ ยังคงมีศิลปวัตถุและส่งทรงคุณค่าอีกหลายช้น
ิ
ื
�
ื
ี
ื
จนถึงอู่เรือให้แก่กรมทหารเรอ เพ่อสร้างท่ทาการ หลายเร่อง ให้ผู้สนใจได้ศึกษาและเรียนรู้ ได้แก่ พุทธศิลป์
่
ู
ั
ี
ของกรมทหารเรือ อู่เรือหลวง รวมท้งโรงงาน ของพระประธาน ลวดลายศิลปะทบานประตหน้าต่าง
�
โดยเสด็จพระราชดาเนินไปทรงเปิดอ่เรือหลวง ซุ้มปูนปั้นท่กรอบประตูหน้าต่าง รูปลักษณะ
ี
ู
ี
ื
เม่อวันท่ ๙ มกราคม พ.ศ. ๒๔๓๓ และได้โปรดเกล้า ของครุฑจับนาคด้านบนกรอบประตูทางเข้า ลักษณะ
�
ี
ิ
โปรดกระหม่อมให้สร้างกาแพงบริเวณท่เป็น ของใบเสมารอบอุโบสถ ตลอดจนสงโตจน จานวน
ี
�
�
�
พระนิเวศน์ มีใบเสมาเหนือกาแพงหมายไว้เป็นสาคัญว่า ๓๐ ตัว ที่คาบลูกแก้วไว้ในปาก
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 33

ี
ิ
ี
ี
ั
ื
�
ุ
ื
ศาสนสถานสาคัญ มีเร่องเล่าต่อ ๆ กันมาว่า เกอบทกปีตามความเหมาะสม และจดพธเวยนเทยน
�
ื
ในสมัยที่ พลเรือตรี พระจักรานุกรกิจ (วงษ์ สุจริตกุล) รอบอุโบสถเน่องในวันสาคัญทางพระพุทธศาสนา
�
เป็นเจ้ากรมอู่ทหารเรือ (๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๘๑ นอกจากน้ ยังจัดให้มีการทาบุญตักบาตรทุกเช้า
ี
– ๒๔ มกราคม พ.ศ. ๒๔๘๙) ได้จัดพิธีอุปสมบทหมู่ ในวนราชการ เวลา ๐๗.๐๐ น. พร้อมทงเปิดอโบสถ
ั
ุ
้
ั
ให้แก่ข้าราชการและลูกจ้างของกรมอู่ทหารเรือ ให้กาลังพลเข้าไปสักการบูชาพระพุทธวงศมูลม่งมงคล
�
ิ
ณ อุโบสถวัดวงศมูลวิหาร โดยนิมนต์พระสงฆ์ และนั่งสมาธิเพื่อความเป็นสิริมงคลอีกด้วย
จากวัดใกล้เคียงมาประกอบพิธี หลังจากอุปสมบทแล้ว
ิ
ู
�
ุ
พระภกษแต่ละรปแยกย้ายไปจาพรรษายังวัดต่าง ๆ
ตามท่รายงานขออนุญาตลาอุปสมบท พิธีอุปสมบท
ี
ี
ท่วัดวงศมูลวิหารจัดถึงปีใด ไม่ปรากฏหลักฐาน
ื
แต่ละเว้นไปเป็นเวลานาน ต่อมาเม่อ พลเรือโท จินดา
วุฑฒกนก เป็นเจ้ากรมอู่ทหารเรือ (๑ ตุลาคม
พ.ศ. ๒๕๒๓ – ๓๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๒๔) ได้รื้อฟื้น
ู
ั
ึ
การอปสมบทหม่ ณ อโบสถวดวงศมลวหาร ขนมาอีก
ิ
้
ุ
ู
ุ
ื
โดยจัดพิธีเม่อวันพุธท่ ๑๕ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๔ พระพุทธวงศมูลม่งมงคล ชาวกรมอู่ทหารเรือ
ิ
ี
ั
รวมท้งอนุญาตให้เปิดอุโบสถวัดวงศมูลวิหาร เล่อมใสศรัทธาและให้ความเคารพบูชาพระประธาน
ื
ทุกวันธรรมสวนะ (วันพระ) เพ่อให้ข้าราชการและช่าง ในอุโบสถวัดวงศมูลวิหารเป็นอย่างย่ง พระประธาน
ิ
ื
ได้เข้าไปสักการบูชาพระประธาน เร่มคร้งแรก มีลักษณะเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย สมัย
ั
ิ
เมื่อวันอังคารที่ ๓๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๓ รัตนโกสินทร์ หน้าตักกว้าง ๒.๖๐ เมตร สูงจาก
กรมอู่ทหารเรือเคยใช้อุโบสถวัดวงศมูลวิหาร ทับเกษตรถึงพระรัศมี ๓.๓๘ เมตร ลงรักปิดทอง
เป็นท่ประกอบพิธีประดับยศทหารและทาบุญ ประดิษฐานบนฐานชุกชีแบบฐานปัทม์ ด้านขวา
�
ี
ในวันคล้ายวันสถาปนา (วันท่ ๙ มกราคม ของทุกปี) ของพระประธานมีพระพุทธรูปปางห้ามพระแก่นจันทน์
ี
ิ
ุ
ี
ู
ู
ก่อนท่ อาคารกองบังคับการ กรมอู่ทหารเรือ (เดิม) (สง ๘๖ เซนตเมตร) และด้านซ้ายมพระพทธรป
ี
ั
จะสร้างใน พ.ศ. ๒๕๑๖ ปางห้ามพยาธิ (สูง ๑๕๒ เซนติเมตร) ท้งสององค์
ประดิษฐานภายในซุ้มหินอ่อนศิลปะสมัยโกธิค
ึ
ี
(Gothic Art เป็นศิลปะท่เกิดข้นในช่วงระหว่าง
ี
ี
ั
คริสต์ศตวรรษท่ ๑๒ - ๑๕ มีศูนย์กลางท่ประเทศฝร่งเศส
และแพร่หลายไปยังประเทศอ่น ๆ ลักษณะเด่น
ื
คือ โครงสร้างทรงสูง ด้านบนมียอดทรงแหลม
�
ทาให้มีลักษณะโปร่งบางและดูอ่อนช้อยใช้เสาหิน
้
ปัจจุบัน กรมอู่ทหารเรือจัดพิธีอุปสมบทหมู่ (column) เพ่อรองรับนาหนักของหลังคา ทาให้นาหนัก
้
�
�
ื
�
�
�
ั
ให้แก่กาลังพล ณ อุโบสถวัดวงศมูลวิหาร เป็นประจา ของหลังคากระจายไปท่วโครงสร้างสถาปัตยกรรม)
34 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

�
ื
ี
ู
ชาวกรมอ่ทหารเรือเรยกขานช่อพระประธานว่า ธรรมาภิบาล จริยธรรม คุณธรรมประจาใจของ
“พระประธาน” มาโดยตลอด จนกระทั่งปลาย พ.ศ. ๒๕๕๓ ผู้บริหารและบุคลากรทุกระดับ นายปรมะ เล้าเศรษฐกุล
�
�
ื
พลเรอโท อรรถพงษ์ ณ นคร เจ้ากรมอ่ทหารเรือ (อนุกรรมาธิการ) เป็นประธานคณะทางานดาเนิน
ู
(๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ – ๓๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๔ โครงการฯ อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุและพระธาต ุ
ื
ต่อมาเป็น พลเรือเอก และถึงแก่อนิจกรรมแล้ว) มาจากประเทศอินเดีย เม่อกองทัพเรือได้รับพระบรม
็
ั
ี
ื
ั
ู
ได้มหนงสอกราบทล สมเดจพระญาณสงวร สารีริกธาตุและพระธาตุแล้ว ได้มอบต่อให้แก่หน่วย
ึ
ี
สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ข้นตรงกองทัพเรือและหน่วยรองท่มีภารกิจด้านการศึกษา
ขอประทานนามพระประธานในอุโบสถ ทรงอนุโมทนา และให้บริการแก่บุคคลภายนอก ในส่วนของ
และประทานนามว่า “พระพุทธวงศมูลม่งมงคล” กรมอู่ทหารเรือจัดพิธีบรรจุพระบรมสารีริกธาต ุ
ิ
ี
ึ
ื
แปลว่า พระพุทธรูปซ่งประดิษฐานไว้เพ่อความเป็นมิ่งมงคล และพระธาตุลงในเจดีย์แปดเหล่ยมผนึกผอบครอบแก้ว
ื
ภายในอุโบสถวัดวงศมูลวิหาร เม่อวันท่ ๙ มกราคม ประดิษฐานบนโต๊ะหมู่บูชาเบ้องหน้าพระพุทธวงศมูล
ี
ื
ื
ี
ิ
พ.ศ. ๒๕๕๔ ม่งมงคล เม่อวันจันทร์ท่ ๑๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๒
ต่อมา พ.ศ. ๒๕๕๔ คุณทองดี หรรษคุณารมณ์
ประธานมูลนิธิพระบรมธาตุ ในพระสังฆาราชูปถัมภ์
มอบพระบรมสารีรกธาตจานวน ๑๘ องค์ ให้แก่
�
ุ
ิ
กรมอู่ทหารเรือ ซ่งอัญเชิญมาประดิษฐานท่อุโบสถ
ี
ึ
วัดวงศมูลวิหาร และเปิดโอกาสให้ประชาชนท่วไป
ั
ได้เข้าสักการบูชา

ุ
พระบรมสารีริกธาต พ.ศ. ๒๕๕๒ คณะ
กรรมาธิการการศาสนา คุณธรรม จริยธรรม ศิลปะ
และวัฒนธรรม วุฒิสภา จัดโครงการมอบพระบรม
สารีริกธาตุพระพุทธเจ้าและพระธาตุพระอรหันต์
็
ิ
ให้แก่หน่วยงานต่าง ๆ โดยพจารณาเหนว่า หาก
หน่วยงานมีพระบรมสารีริกธาตุและพระธาตุไว้สักการบูชา
จะก่อให้เกิดมหากุศลท่สามารถสร้างความสามัคค ี
ี
ให้มีข้นในชาติ เป็นการถวายพระราชกุศลแด่พระบาท
ึ
สมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร
และพระบรมวงศานวงศ์ทกพระองค์ อกทงยงเป็น
ั
ี
ั
้
ุ
ุ
�
การสร้างจิตสานึกในการบริหารบ้านเมืองให้ม ี พระบรมสารีริกธาตุและพระธาต ุ

นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 35

�
การบูรณปฏิสังขรณ์ กรมอู่ทหารเรือให้ความสาคัญ สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก ทรงเป็น
ี
้
ิ
กับการดูแลรักษาอุโบสถวัดวงศมูลวหารให้คงอย่ ู ประธาน และในวาระน กรมอู่ทหารเรือได้จัดสร้าง
ิ
�
�
ในสภาพสมบูรณ์สวยงาม เม่อตรวจพบว่า มส่วน พระพุทธวงศมูลม่งมงคลจาลอง จานวน ๓ แบบ
ี
ื
ท่ชารุดทรุดโทรมเส่อมสภาพ จะขอความอนุเคราะห์ คือ พระพุทธรูปบูชา พระกริ่ง (ทองค�า เงิน และฝาบาตร)
�
ี
ื
จากกรมศิลปากรให้จัดเจ้าหน้าท่มาสารวจ และแบบพระผง (พิมพ์สมเด็จและพิมพ์นางพญา)
ี
�
ื
ื
�
และขอความเห็นชอบในการบูรณะ เพ่อให้เป็นไปตาม เพ่อให้กาลังพลและผู้มีจิตศรัทธาเช่าบูชา รายได้ท่เหลือ
ี
พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถ ุ หลังจากการหกค่าใช้จ่ายแล้ว รวบรวมไว้เป็นทุน
ั
และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๔ และที่แก้ไข ส�าหรับซ่อมแซมบูรณะอุโบสถในครั้งต่อไป
เพ่มเติม (ฉบับท่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ หากมีค่าใช้จ่าย
ี
ิ
ู
ู
ในการซ่อมค่อนข้างสง จะทยอยบรณะเป็นส่วน ๆ
การบูรณะที่ส�าคัญ คือ
่
�
ี
พ.ศ. ๒๕๒๔ ซ่อมทาส่วนหลังคา ได้แก่ เปลยน
กระเบ้องหลังคา ซ่อมโครงหลังคาและส่วนประกอบ
ื
ซ่อมช่อฟ้า ใบระกาและหางหงส์ เม่อถึงต้น พ.ศ. ๒๕๒๕
ื
�
่
�
จึงซ่อมทาส่วนล่างตาจากหลังคาลงมา พ.ศ. ๒๕๓๕
ซ่อมทาสลักยึดหน้าต่าง พลึงรองรับบานประตูหน้าต่าง
�
ทาสทผนง เสา และขอบระเบียงจนกระทง
ี
ั
่
�
ี
ั
่
พ.ศ. ๒๕๓๖ อุโบสถวัดวงศมูลวิหารเริ่มปรากฏร่องรอย
ิ
�
ึ
ื
การเส่อมชารุดมากข้น มีช้นส่วนจากส่วนบนหลังคา
หลุดร่วงลงมา ช้นส่วนเหล่าน้นอยู่ในสภาพผุ หมดอาย ุ
ั
ิ
ื
การใช้งาน จึงจัดระดมทุนเพ่อเป็นค่าใช้จ่าย
ื
ในการซ่อมแซมบูรณะ เน่องจากทุนทรัพย์มีไม่เพียงพอ
ิ
�
โดยจัดทาวัตถุมงคล “พระกร่งกรมอู่ทหารเรือ ๒๕๓๙”
เพ่อให้ผู้มีจิตศรัทธาเช่าบูชา พุทธลักษณะเป็น
ื
ิ
�
ั
ึ
ิ
ื
พระเคร่องทรงลพบุรี ขนาดความสูง ๑ น้ว สร้างท ่ ี การบูรณะอุโบสถวัดวงศมูลวิหารคร้งสาคัญ เร่มข้น
วัดบวรนิเวศวิหาร ซ่งเป็นวัดท่มีช่อเสียงด้านการจัดสร้าง อีกคร้งหน่ง ต้งแต่ปลาย พ.ศ. ๒๕๕๓ ในโอกาส
ื
ี
ึ
ั
ึ
ั
ิ
พระกร่ง สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช การสถาปนากรมอู่ทหารเรือ ครบรอบ ๑๒๑ ปี
�
สกลมหาสังฆปริณายก ทรงเป็นประธานในพิธีเททอง พ.ศ. ๒๕๕๔ เป็นการซ่อมทาภายในและปิดทอง
ื
�
จัดสร้างเป็นพระกร่งเน้อทองคา เน้อเงิน เน้อนวโลหะ พระพุทธรูป เช่น ซ่อมสี ฝ้าเพดาน ทาสีผนังภายใน
ื
ื
ิ
ิ
ู
และเหรียญพระกร่งทองแดง การบูรณะอุโบสถแล้ว ระบบไฟฟ้า ปิดทองพระพทธวงศมลมงมงคล
ิ
ุ
่
ี
ิ
ึ
เสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๐ ซงมพธยกช่อฟ้า และพระพุทธรปองค์อน ๆ ในอุโบสถ ซ่อมรอยแตก
่
ื
่
ี
ู
ในวันคล้ายวันสถาปนากรมอู่ทหารเรือ ครบรอบ ๑๐๘ ปี และฐานบัวพระพุทธวงศมูลม่งมงคล รวมท้งปรับปรุง
ั
ิ
๙ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๑ โดย สมเด็จพระญาณสังวร ภูมิสถาปัตย์รอบอุโบสถ
36 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

ื
ื
ต่อมา พ.ศ. ๒๕๕๖ พบว่า กระเบ้องปูพ้นรอบอุโบสถ
ึ
แตกชารุด ซ่งอาจเกิดจากการทรุดตัวของอุโบสถ
�
จากอุทกภัยปลาย พ.ศ. ๒๕๕๔ จึงปูกระเบ้องใหม่
ื
ื
ั
ี
รวมท้งบูรณะหลังคาอุโบสถ เปล่ยนกระเบ้องหลังคาใหม่
ทั้งหมด
ู
อุโบสถวัดวงศมลวิหารโบราณสถานภายใน
อู่ทหารเรือธนบุรี หน่วยงานทางทหารแวดล้อม
ด้วยโรงงาน มีพระพุทธวงศมูลม่งมงคล พระประธาน
ิ
ประดิษฐานทางด้านแปตามความยาวของอุโบสถ
ั
่
ื
ี
ื
ุ
่
เป็นเอกลกษณ์เฉพาะทไม่เหมอนอโบสถแห่งอน
ั
ถือเป็นสมบติของพุทธศาสนาและประเทศชาต ิ
ี
ั
ท่ชาวกรมอู่ทหารเรือต้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันช่วยกัน
ดูแลรักษาให้คงสภาพไว้ เพ่อให้อนุชนรุ่นหลังได้เรียนรู้
ื
ั
ท้งด้านพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ และศิลปะ
ี
ึ
สถาปัตยกรรม ซ่งเป็นท่มาของข้อสังเกตของหลาย ๆ คน ขอขอบคุณ พลเเรือตรี กรีฑา พรรธนะแพทย์ อนุเคาระห์ภาพ
ู
็
่
ี
ทพบเหนว่า กรมอ่ทหารเรออนรกษ์โบราณสถานไว้ กรมอู่ทหารเรือในอดีต
ั
ื
ุ
ได้ดีมาก ๆ อู่หมายเลข ๑ เดิมเป็นอู่ดิน (mud dock)
อู่หมายเลข ๑ และ อู่หมายเลข ๒ ใช้เป็นท่ซ่อมเรือของกรมทหารเรือ (กองทัพเรือ)
ี
ี
ื
ี
ู
ั
�
อ่ทหารเรอธนบรมอ่สาหรบซ่อมทาเรอ จานวน ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ู
�
ุ
ื
�
๒ อู่ คือ อู่หมายเลข ๑ อยู่ด้านทิศเหนือใกล้กับ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ปรับปรุง
วัดระฆังโฆสิตาราม และอู่หมายเลข ๒ อยู่ด้านทิศใต้ เป็นอู่ไม้และขยายให้ใหญ่ข้น เพ่อรองรับการซ่อมบารุงเรือ
�
ึ
ื
ติดกับอุโบสถวัดวงศมูลวิหาร อู่ท้งสองแห่งอยู่ ททรงสงต่อจากต่างประเทศซงมเพมมากขน โดยเสดจ
ั
่
ี
ิ
ั
่
่
่
ึ
็
ึ
ี
้
ี
ภายในเขตท่ดินของโบราณสถานตามท่กรมศิลปากร พระราชดาเนินไปทรงเปิด “อู่เรือหลวง” แห่งน้ ในวันท ี ่
ี
ี
�
ประกาศข้นทะเบียน เป็นอู่ซ่อมเรือชนิดอู่แห้ง ๙ มกราคม พ.ศ. ๒๔๓๓ เมอมเรอหลวงจานวนมาก
ึ
่
ื
ื
�
ี
ปากทางเข้าออกอู่ติดกับแม่น�้าเจ้าพระยา และเรือมีขนาดใหญ่ข้น จึงได้ขยายอู่และทาเป็น
ึ
�
ี
ลักษณะท่วไปของอู่แห้ง (dry dock) คือ อู่ท่ขุดลึก อู่คอนกรีต ใน พ.ศ. ๒๔๔๗ โดยบริษัทบางกอกด๊อก
ั
ลงไปในดินมีรากฐานม่นคงแข็งแรงพ้นอู่ทาด้วย เป็นผู้รับเหมา ค่าก่อสร้างประมาณ ๕๐๐,๐๐๐ บาท
ื
ั
�
้
�
ื
คอนกรีตเสริมเหล็ก เพ่อให้รับนาหนักเรือได้ ปากทาง สร้างเสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๔๔๙ อู่มีขนาด
�
เข้าออกอู่ติดกับแม่น้าหรืออ่างเก็บนา มีประตูเปิดปิด ความยาว ๙๐ เมตร ความกว้าง ๑๑.๒๐ เมตร
้
�
ั
ี
ท่แข็งแรงสาหรับก้นนาไม่ให้เข้าอู่ กลางอู่มีหมอนเรียง ความลึก ๔ เมตร สามารถนาเรือขนาดใหญ่เข้าซ่อมทาได้
้
�
�
�
�
ี
�
ตามความยาวของอู่ ทาหน้าท่รองรับตัวเรือเม่อเปิดประตูอ ู่ เช่น เรอพระทนงมหาจักร (ลาท ๑) นอกจากน้ยงได้
ื
ั
่
่
่
ี
�
ั
ี
ี
ี
ื
�
�
ให้นาเข้า นาเรือเข้าอู่ และสูบนาภายในอู่ออกจนหมดแล้ว ขยายโรงงาน คือ โรงดัดเหล็ก โรงต่อเหล็ก โรงต่อเรือ
้
้
�
จึงสามารถซ่อมท�าตัวเรือบริเวณใต้แนวน�้าได้ โรงช่างไม้ คลังเก็บของ รวมทั้งสร้างปั้นจั่นเหล็กสามขา
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 37

�
ี
ึ
สาหรับยกของหนัก ๆ ข้นท่ปากอู่ บริษัทโฮวาธ เออสกิน
(Howarth Erksine) เป็นผู้รับเหมาก่อสร้าง สร้างเสร็จ
ใน พ.ศ. ๒๔๕๒ จนกระทั่ง พ.ศ. ๒๔๕๘ ท�าการขยาย
ู
ี
ื
�
ื
้
ึ
ิ
่
่
อ่ให้มความยาวเพมขน เพอให้สามารถซ่อมทาเรอได้
�
หลายลาในช่วงเวลาเดียวกัน เรียกว่า อู่ใน
ส่วนอู่ท่มีอยู่เดิม เรียกว่า อู่นอก สาหรับอู่ในมีขนาด
ี
�
ความยาว ๕๔ เมตร ความกว้าง ๑๑.๒๐ เมตร
ความลึก ๔ เมตร สร้างแล้วเสร็จ พ.ศ. ๒๔๕๙ มีบานพับ
�
สาหรบกนระหว่างอ่นอกและอ่ใน สามารถเปิดปิดได้
ู
ั
ั
้
ู
ดังนั้น อู่หมายเลข ๑ จึงมีขนาดความยาวรวม ๑๔๔ เมตร อู่หมายเลข ๑ และเรือปิดปากอู่
อู่หมายเลข ๑ ใช้งานซ่อมและสร้างเรือมา
ี
อย่างต่อเน่องจนถึงปัจจุบัน จึงจาเป็นต้องซ่อมและปรับปรุง จวบจนถึงปัจจุบัน เป็นเวลา ๑๒๙ ปี เรือลาแรกท่เข้า
�
�
ื
�
ุ
�
่
เป็นระยะ ๆ การซ่อมทาท่สาคัญคือ ปลาย พ.ศ. ๒๕๒๕ ซ่อมทาเมอพระบาทสมเดจพระจลจอมเกล้าเจ้าอย่หว
ี
็
�
ั
ู
ื
�
ถึงกลาง พ.ศ. ๒๕๒๖ เป็นการซ่อมทาพ้นและผนังอู่ เสด็จพระราชดาเนินไปทรงเปิดอู่เรือหลวง เม่อวันท ี ่
ื
�
ื
�
ี
ในช่วง พ.ศ. ๒๕๕๖ ถึง พ.ศ. ๒๕๕๗ ดาเนินการเปล่ยน ๙ มกราคม พ.ศ. ๒๔๓๓ คือ เรือหาญหักศัตร ู
ี
ี
เรือปิดปากอู่เป็นประตูแบบเปิดปิดท่ใช้ระบบไฮโดรลิกส์ (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗ แผ่นท่ ๔๒ วันท ่ ี
ั
ี
เรือปิดปากอู่น้สร้างและใช้งานมาต้งแต่สมัย ๑๘ มกราคม รัตนโกสินทรศก ๑๐๙) ส่วนเรือสาคัญท ่ ี
�
�
�
้
ี
ั
ี
ี
�
รัชกาลท่ ๕ ทาหน้าท่ก้นนาระหว่างอู่และแม่น้า สร้าง ณ อู่แห่งน้ ได้แก่ เรือตรวจการณ์ใกล้ฝั่ง ชุดเรือ ต.๙๑
ื
เจ้าพระยาเพ่อไม่ให้นาเข้ามาในอู่ ตัวเรือปิดปากอู่ เรือตรวจการณ์ใกล้ฝั่งเฉลิมพระเกียรติ ๘๐ พรรษา ต.๙๙๑
้
�
ท�าด้วยเหล็กดีเหนียว มีความทนทาน การเชื่อมระหว่าง เรือตรวจการณ์ใกล้ฝั่ง ต.๙๙๔ เรือพระท่น่งนารายณ์
ั
ี
้
ี
แผ่นเหล็กตัวเรือใช้วิธีการแบบหมุดยาเรือปิดปากอู่ ทรงสุบรรณ รัชกาลท่ ๙ และ ณ อู่หมายเลข ๑ แห่งน ี ้
�
�
ุ
ิ
มีถังอับเฉา (ballast) สาหรับใส่นาเพ่อถ่วงให้เรือจม พระบาทสมเด็จพระปรมนทรมหาภมพลอดลยเดช
ื
ู
�
ิ
้
้
โดยการสูบนาเข้าถังอับเฉาเรือปิดปากอู่จะจมลงปิดก้น บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดาเนินไปในพิธ ี
ั
�
�
ื
�
ั
ปากอู่พอดี และเม่อต้องการเปิดปากอู่เพ่อนาเรือเข้า วางกระดูกงูเรือและพิธีปล่อยเรือลงนาหลายคร้ง
ื
�
้
ั
้
�
ี
�
้
หรือออก เจ้าหน้าท่จะสูบนาเข้ามาในอู่แห้งให้ระดับนา คร้งสุดท้ายในพิธีปล่อยเรือตรวจการณ์ใกล้ฝั่ง
้
้
�
้
ั
ในอู่แห้งเท่ากับระดับนาในแม่น�าเจ้าพระยา จากน้น เฉลิมพระเกียรติ ๘๐ พรรษา ต.๙๙๑ ลงนา เม่อวันท ี ่
�
ื
จึงสูบน้าออกจากถังอับเฉา เรือปิดปากอู่จะลอย ๓๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๐ โดยเสด็จพระราชดาเนิน
�
�
�
ิ
สามารถนาเรือเข้าหรือออกจากอู่ได้ การเปล่ยนระบบ พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ พระบรมราชินีนาถ
ี
ื
ื
้
คร้งน้ สืบเน่องมาจากเรอปิดปากอู่มีนาร่วซึม ในรัชกาลท่ ๙ และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
ี
ั
ั
ี
�
ื
ี
และดินโคลนไหลเข้ามาภายในอู่ ไม่สามารถซ่อม สยามบรมราชกุมารี เป็นท่ปล้มปีติยินดีของพสกนิกร
แก้ไขได้ ท้งมวล และเป็นภาพแห่งความทรงจาท่ประทับอยู่ในใจ
�
ั
ี
อู่หมายเลข ๑ ใช้เป็นที่ซ่อมและสร้างเรือส�าคัญ ๆ อย่างมร้ลมของชาวกรมอู่ทหารเรือท่ได้มีโอกาส
ี
ื
ู
ิ
ั
ั
ี
มาอย่างต่อเน่อง นับต้งแต่ในสมัยรัชกาลท่ ๕ รับเสด็จฯ ในวันน้น
ื
38 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

�
ื
สร้างเม่อ พ.ศ. ๒๕๓๒ เป็นเรือลาแรกท่ใช้เทคโนโลย ี
ี
ื
การสร้างเรอแบบบล็อก (Block Technology)
ี
ี
และมีกระบวนการควบคุมคุณภาพท่สมบูรณ์ท่สุด
ิ
ทุกสาขา ถือเป็นจุดเร่มต้นของกรมอู่ทหารเรือ
ในการนาเทคโนโลยีและความรู้การบริหารจัดการ
�
สร้างเรือสมัยใหม่มาใช้





ี
อู่หมายเลข ๒ ภายหลังเปล่ยนแปลงการปกครอง
�
พ.ศ. ๒๔๗๕ กองทัพเรือได้พัฒนากาลังรบทางเรือ
ให้มีความเข้มแข็งมากข้น อู่หมายเลข ๑ ไม่สามารถ
ึ
�
ิ
รองรับการซ่อมทาเรือท่มีจานวนเพ่มข้นได้ จาเป็นต้อง
�
ึ
�
ี
�
้
ึ
สร้างอู่แห้งข้นอีกอู่หน่ง อยู่ระหว่างแม่นาเจ้าพระยา
ึ
และอุโบสถวัดวงศมูลวิหาร เรียกว่า อู่หมายเลข ๒
โดยว่าจ้างบริษัท คริสเตียนนีแอนด์เนลสัน (Cristiani Block Technology คือ วิธีการต่อเรือในลักษณะ
ี
and Nielsen) เป็นผู้รับเหมา อู่หมายเลข ๒ มีขนาด ท่แบ่งตัวเรือออกเป็นส่วน ๆ เรียกว่า บล็อก
ึ
�
ความยาว ๑๓๐ เมตร กว้าง ๙.๘๐ เมตร ลึก ๔ เมตร นาแบบของแต่ละบล็อกไปสร้างในโรงงาน ซ่งสามารถ
�
สร้างเสร็จ พ.ศ. ๒๔๗๙ มีส่งอานวยความสะดวกต่าง ๆ สร้างแต่ละบล็อกพร้อมกันได้ เม่อสร้างเสร็จ
ื
ิ
�
�
ี
ื
�
สาหรับการซ่อมและสร้างเรือ เป็นการสร้าง นาแต่ละบล็อกมาเช่อมประกอบกันเป็นลาเรือท่สมบูรณ์
ั
ี
�
ตามพระราชบัญญัติบารุงกาลังทางเรือ พ.ศ. ๒๔๗๘ การต่อเรือแบบน้ต่างจากการต่อเรือแบบด้งเดิม
�
ี
ึ
เรือสาคัญท่สร้างข้น ณ อู่หมายเลข ๒ คือ เรือหลวง ท่ต้องวางกระดูกงูก่อน แล้วจึงต่อเติมโครงสร้างอ่น ๆ
ี
ื
�
ี
้
�
ล่องลม (ลาท่ ๒) เป็นเรือตรวจการณ์ปราบเรือดานา ขึ้นมาจนเป็นรูปร่างเรือ
�
�
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 39

นาวาเอก เกษม กิจกระจ่าง




เพียง เอ่ยค�ำว่ำ SWOT เชื่อว่ำผู้อ่ำนส่วนใหญ่ องค์วัตถุ องค์สถำนที่ และองค์ยุทธวิธี ให้มีประสิทธิภำพ
ื
ุ
ี
ี
ั
ั
รู้จักและจ�ำได้ว่ำนี่คือ SWOT Analysis ทฤษฎีวิเครำะห์ และมควำมเป็นมออำชพในปจจุบนน้น สำมำรถประยกต ์
ั
์
้
่
์
องค์กรทคนนิยมใช้เป็นกลยทธ์ในกำรบริหำรองค์กรกัน ใชในกำรวเครำะหองคกรอน ๆ ไดดวย โดยเฉพำะองคกร
ื
ี
ิ
ุ
้
่
์
้
ื
ี
อย่ำงแพร่หลำยในปัจจุบัน โดยเฉพำะนำยทหำรสัญญำ ชีวิต องค์กรส�ำคัญท่อยู่เบ้องหลังควำมส�ำเร็จของทุก
ี
ื
ี
ิ
บตรท่ผ่ำนหลักสูตรเสนำธิกำรทหำรเรือ และนำยทหำร องค์กรท่มีคนเข้ำไปคอยก�ำกับขับเคล่อน SWOT ชีวิตย่งม ี
ั
อำวุโส ของโรงเรียนเสนำธิกำรทหำรเรือ ต้องเคยศึกษำ ควำมจ�ำเป็น เพรำะกำร SWOT ชีวิตก็เพ่อวิเครำะห์ให้รู้ว่ำ
ื
�
ี
ในรำยละเอียดกันมำพอสมควร แต่ถ้ำเอ่ยคำว่ำ SWOT ชีวิตน้มีจุดแข็งอะไรท่ต้องเสริม มีจุดอ่อนอะไรท่ต้องก�ำจัด
ี
ี
ี
่
ี
ี
ั
ุ
ี
ชีวิต ผู้เขียนเช่อว่ำมีผู้อ่ำนจ�ำนวนไม่มำกนักท่รู้จัก มโอกำสอะไรทต้องสร้ำง และมภยคกคำมอะไรท่ต้อง
ี
ื
เคยได้ยิน และเคยศึกษำในรำยละเอียด หลำยท่ำนอำจ ป้องกัน แล้วจึงเลือกเสริมและสร้ำงในส่วนที่ดีให้มีมำก
ี
ตั้งข้อสงสัยว่ำ คืออะไร เกี่ยวข้องกับ SWOT Analysis ยงขึ้น เลอกกำจัดและป้องกันในส่วนท่เสยให้มำกท่สด
ุ
ื
ี
�
ี
ิ
่
อย่ำงไร ถ้ำผู้เขียนบอกว่ำ SWOT ชีวิต ใช้กำรวิเครำะห์ ซ่งจะท�ำให้รู้เท่ำทันควำมเป็นไปและควำมเปล่ยนแปลง
ี
ึ
และกลยุทธ์ในกำรบริหำรองค์กรชีวิต เหมือนกับ SWOT ของชีวิตทั้งทำงร่ำงกำยและจิตใจ ด้วยเหตุนี้ โดยส่วนตัว

ี
Analysis ทุกอย่ำง ต่ำงกันท่ SWOT Analysis วิเครำะห์ กำร SWOT ชีวิตจะท�ำให้ประสบควำมส�ำเร็จสูงสุดใน
ั
ิ
ี
องค์กรเชิงคุณภำพและปริมำณ แต่ SWOT ชีวิต วิเครำะห์ ส่งท่วำดหวังต้งใจไว้ น�ำพำชีวิตไปถึงจุดหมำยปลำยทำง
ี
ี
่
องค์กรเชิงคุณธรรมจริยธรรม เช่อว่ำน่ำจะช่วยคลำยสงสัย ทวำงไว้ได้ด้วยด โดยส่วนรวมจะช่วยน�ำพำองค์กรท ่ ี
ื
ั
ในเร่อง SWOT ชีวิตได้พอสมควร แม้ผู้อ่ำนจะปฏิเสธว่ำ รับผิดชอบไปสู่ควำมส�ำเร็จตำมเป้ำหมำยท่ต้งไว้ ในทำง
ี
ื
ไม่รู้จักมักคุ้น ไม่เคยศึกษำ ไม่เคยน�ำมำใช้ในกำรวิเครำะห์ กลับกัน ถ้ำไม่รู้ ไม่เข้ำใจ ไม่เห็นคุณค่ำ SWOT ชีวิต
ิ
ิ
�
็
ิ
ี
ี
ิ
องค์กรชีวิตเลยก็ตำม แต่ผู้เขียนขอยืนยันว่ำ ในช่วงชีวิต เลยปล่อยให้ชีวตเป็นไปตำมมตำมเกด ชวตกจะดำเนน
น้ต้องมีสักคร้งท่ทุกคนเคย SWOT ชีวิต เพียงแต่ไม่รู้ ไปอย่ำงไร้หลักประกัน ไร้ทิศทำง ไร้เป้ำหมำย และไร้
ั
ี

ี
หรือไม่มีใครบอกให้ทรำบเท่ำน้น ดังน้น SWOT Analysis คุณค่ำอย่ำงน่ำเสียดำย อีกทั้งยังรู้ไม่เท่ำทันควำมเป็นไป
ั

ั

ี
ี
ท่นักบริหำรใช้วิเครำะห์ธุรกิจองค์กร เพ่อวำงแผนกลยุทธ์ และควำมเปล่ยนแปลงของชีวิต และโอกำสท่จะท�ำจุด
ี
ื
ี
กำรตลำด ประเมินกระแสนิยมในสินค้ำและประเมิน แข็งชีวิตท่มีอยู่ให้เสียหำยกลำยเป็นจุดอ่อน หรือปล่อยให้
ี
ิ
ุ
ั
ศักยภำพคู่แข่งในทำงกำรค้ำ และท่กองทัพท่วโลก จดอ่อนชีวตขยำยกลำยเป็นภยคกคำม นำพำชวิตและ
�
ุ
ั
ี
ี
ใช้วิเครำะห์ภำรกิจองค์กร เพ่อวำงแผนปรับปรุงองค์บุคคล องค์กรท่รับผิดชอบไปสู่ควำมล้มเหลวและล้มละลำยได้ในท่สุด
ี
ื
40 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

“หัวใจ” ทฤษฎีวิเคราะห์องค์ ที่แต่ละอักษรจะย่อมำจำกคำถำสมบูรณ์ ดังนี้
“ จะ” ย่อมำจำก จะชะ ทุชชะนะสังสัคคัง แปลว่ำ
พึงเว้นจำกกำรคบคนชั่ว
“ภะ” ย่อมำจำก ภะชะ สำธุสะมำคะมัง แปลว่ำ
พึงคบหำสมำคมกับคนดี
“กะ” ย่อมำจำก กะระ ปุญญะมะโหรัตตัง แปลว่ำ
พึงกระท�ำควำมดีตลอดเวลำ

“สะ” ย่อมำจำก สะระ นิจจะมะนิจจะตัง แปลว่ำ
พึงระลึกถึงควำมไม่เที่ยงอยู่เสมอ
S – W – O - T แต่ละอักษรที่เป็นหัวใจทฤษฎี
วิเครำะห์องค์กรย่อมำจำกค�ำสมบูรณ์ดังนี้
S ย่อมำจำก Strengths หมำยถึง จุดแข็ง จุด
)อัลเบิร์ต ฮัมฟรีย์ (Albert S. Humphrey เด่น หรือข้อได้เปรียบ อันเป็นปัจจัยเก้อกูลภำยในท ่ ี
ื
ภาพจาก www.derma-innovation.com
จะช่วยส่งเสริมให้กำรด�ำเนินกำรขององค์กรประสบผล
้
ั
ั
้
้
ั
SWOT Analysis ไดรบกำรพฒนำในขนตนโดย ส�ำเร็จ ผู้บริหำรจึงต้องวิเครำะห์ให้รู้ว่ำองค์กรมีศักยภำพ
๑
อัลเบิร์ต ฮัมฟรีย์ (Albert S. Humphrey) ท่ปรึกษำ อะไรเป็นจุดแข็ง จุดเด่น หรือข้อดีของตัวเองบ้ำง
ี
ทำงด้ำนกำรบริหำรธุรกิจชำวอเมริกัน โดยได้น�ำเทคนิค Strengths จะท�ำให้เกิดควำมแตกต่ำงอย่ำงโดดเด่นกว่ำ
่
นไปแสดงในงำนสัมมนำทมหำวทยำลยสแตนฟอร์ด ในช่วง องค์กรคู่แข่ง สำมำรถแข่งขันอยู่ในตลำดอย่ำงได้เปรียบ
ี
้
ี
ิ
ั
ี
ป ค.ศ. ๑๙๖๐ ถึง ค.ศ. ๑๙๗๐ จำกผลกำรสัมมนำเขำ เช่น จุดแข็งด้ำนท�ำเลที่ตั้งที่ช่วยให้ขนส่งสินค้ำได้สะดวก
ื
ื
ได้ใช้เคร่องมือส�ำคัญอย่ำงหนึ่งเพ่อท�ำให้กำรศึกษำน ี ้ ด้ำนกำรเงินมีสภำพคล่อง ด้ำนกำรผลิตมีเคร่องจักร
ื
ี
ี
้
ิ
ี
ื
ี
ได้ค�ำตอบอย่ำงท่เขำต้องกำร เครองมือชนดนเรยกว่ำ ท่ทันสมัย ประสิทธิภำพสูง ด้ำนทรัพยำกรบุคคล
่
ี
ึ
SOFT Analysis ซ่งต่อมำได้พัฒนำมำเป็น SWOT Analysis มีบุคลำกรท่มีควำมรู้ควำมสำมำรถ รักองค์กร มีควำมเป็น
เม่อผู้บริหำรองค์กรทำงธุรกิจน�ำเทคนิคน้ไปประยุกต์ใช้ มืออำชีพ เป็นต้น
ี
ื
กับบริษัทจึงพบว่ำ กลยุทธ์ SWOT ช่วยท�ำให้กำรท�ำงำน
ของบริษัทเกิดประสิทธิภำพเพ่มข้นอย่ำงชัดเจน จึงม ี
ิ
ึ
กำรน�ำไปใช้ในธุรกิจต่ำง ๆ กันอย่ำงแพร่หลำยท่วโลก ๑ Albert S. Humphrey. Born on 2 June 1927. Died on 31
ั
อีกเหตุผลหนึ่งที่ SWOT ได้รับควำมนิยมไปทั่วโลกจนถึง October 2005 at the age of 79.
ทุกวันนี้ก็คือ SWOT นั้นสำมำรถประยุกต์ใช้ได้กับธุรกิจ ๒ ค�ำประพันธ์ที่เรียกว่ำปัฐยำวัตร บทหนึ่งมี ๔ วรรค หรือ ๔ บำท
ทุกประเภท แม้ในยุคท่ทุกอย่ำงถูกน�ำเข้ำสู่ระบบออนไลน์ วรรคหนึ่ง ๆ มี ๘ พยำงค์คล้ำย ๆ กลอน ๘ ลักษณะกำรใช้ถ้อยค�ำ
ี
SWOT ก็สำมำรถน�ำมำใช้ได้กับธุรกิจออนไลน์ได้ รวมถึง ในกำรประพันธ์เรียกว่ำ “กลบทกำสลัก” เพรำะมีท่วงท�ำนอง
มีบรรดำผู้ผลิต Software ผลิต Application ออกมำเพ่อ ว่องไวเหมือนกำรบินโฉบเฉ่ยวของกำ เป็นคำถำท่พระสริรตน
ื
ั
ี
ี
ิ
�
้
่
้
ึ
้
่
้
ชวยใหกำรใชงำนเทคนิค SWOT ทำไดงำยมำกขนเฉพำะ ปัญญำเถระ รจนำไว้ในพระคัมภีร์ “วชิรสำรัตถสังคหะ” เม่อ
ื
SWOT แยกเป็น S - W - O - T ถือเป็นหัวใจของทฤษฎี พ.ศ. ๒๐๗๘ ภูมิปัญญำไทยน�ำเอำเฉพำะอักษรตัวแรกของแต่ละ
วิเครำะห์องค์กร คล้ำยกับหัวใจคำถำตำมภูมิปัญญำไทย คำถำมำใช้เป็นค�ำบูชำ จึงเรียกว่ำ “หัวใจคำถำกำสลัก” นิยมเรียก
เช่น หัวใจคำถำกำสลัก จะ - ภะ – กะ – สะ เป็นต้น อีกชื่อหนึ่งว่ำ “หัวใจพระกรณีย์”
๒
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 41

W ย่อมำจำก Weaknesses หมำยถึง จุดอ่อน จุดแข็ง /จุดอ่อนจำกสภำพแวดล้อมภำยใน และมองเห็น
ี
ี
ั
จุดด้อย หรือข้อเสียเปรยบ เป็นปัจจัยบ่นทอนภำยในท่จะ โอกำส /อุปสรรคปัญหำข้อขัดข้องจำกสภำพแวดล้อม
ท�ำให้กำรด�ำเนินกำรขององค์กรล้มเหลว ผู้บริหำรจึงต้อง ภำยนอก ตลอดจนผลกระทบต่อองค์กรกำรประกอบ
ี
ึ
วิเครำะห์ให้รู้ว่ำภำยในองค์กรมีสถำนกำรณ์อะไรท่เป็น กำรทำงธุรกิจได้ตลอดเวลำ ซ่งสอดรับกับค�ำกล่ำว
จุดอ่อน จุดด้อย หรือข้อเสียเปรียบบ้ำง Weaknesses ของ ซุนวู ปรำชญ์ทำงด้ำนพิชัยยุทธ์ชำวจีนท่ว่ำ “รู้เรา
ี
ี
่
ี
ี
เป็นผลกระทบทำงลบในแง่ทว่ำ อำจเป็นข้อเสยเปรยบ รู้เขา รบร้อยครั้งชนะร้อยครั้ง รู้เรา ไม่รู้เขา เจ้าจะชนะ
ั
ึ
ั
ึ
ในกำรด�ำเนินกำร เช่น กำรขำดเงินทุน นโยบำยและ หน่งคร้งแพ้หน่งคร้งสลับกันไป ไม่รู้เรา ไม่รู้เขา
ี
ทิศทำงกำรบริกำรท่ไม่แน่นอน พนักงำนน้อย ต้นทุน รบร้อยคร้งก็แพ้ร้อยคร้ง” ศาสนาแห่งการใช้ปัญญา
ั
ั
่
ื
ุ
ู
ิ
็
ื
กำรผลตสงเนองจำกมคำขนสง หรอบคลำกรไมมควำมเปน คิดวิเคราะห์
่
ี
่
ี
่
มืออำชีพ เป็นต้น ค�ำว่ำ วิเครำะห์ แผลงมำจำก วิเครำะห์ ใน
O ย่อมำจำก Opportunities หมำยถึง โอกำส ภำษำสันสกฤต แปลว่ำ แยก หมำยถึง กำรใช้ปัญญำเป็น
ื
ิ
ี
ี
ื
เป็นปัจจัยเก้อกูลภำยนอกท่ส่งผลในแง่บวกให้กำร เคร่องมือสืบค้น ตรวจสอบ แยกแยะส่งท่จะพิจำรณำ
ด�ำเนินกำรขององค์กรประสบผลส�ำเร็จ ผู้บริหำรจึง ออกเป็นส่วน ๆ เพื่อท�ำควำมเข้ำใจและตรวจสอบแต่ละ
ี
ต้องวิเครำะห์ให้รู้ว่ำองค์กรมีศักยภำพอะไรท่เป็นโอกำส ส่วนให้ทรำบชัด รวมท้งกำรสืบค้นควำมสัมพันธ์ของส่วน
ั
้
่
่
่
แล้วจึงแสวงหำ หรือพยำยำมสร้ำงให้เกิดข้น Opportunities ตำง ๆ เพื่อดูวำสวนประกอบปลีกยอยนั้นสำมำรถเขำกัน
ึ
่
เป็นปัจจัยเก้อกูลแก่กำรด�ำเนินธุรกิจขององค์กรเหมือนกับ ได้หรือไม่ สัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกันอย่ำงไร ซึ่งจะช่วยให้เกิด
ื
ี
Strengths ต่ำงกันท่ Opportunities เป็นผลมำจำก ควำมเข้ำใจต่อสิ่งหนึ่งสิ่งใดได้อย่ำงถ่องแท้
็
่
สถำนกำรณทเปนปจจยภำยนอก แต Strengths เปนผล พระพุทธศำสนำนอกจำกจะได้รับกำรยกย่อง
็
ั
ั
์
ี
่
มำจำกศักยภำพท่เป็นปัจจัยภำยใน เช่น เศรษฐกิจ สังคม ว่ำเป็น “ศำสนำที่ดีที่สุดในโลก” เพรำะมีหลักธรรมค�ำ
ี
๓
ี
กำรเมือง นโยบำยภำครัฐ เทคโนโลยีสมัยใหม่ และกำร สอนท่ดี มีเหตุผล สอดรับกับหลักกำรทำงวิทยำศำสตร์
ื
แข่งขันในตลำด เป็นต้น แล้ว ยังได้ช่อว่ำเป็นศำสนำแห่งกำรใช้ปัญญำคิดวิเครำะห์
T ย่อมำจำก Treats หมำยถึง ภัยคุกคำม เจำะลึกในเร่องชีวิตอีกด้วย โดยเฉพำะเร่องจิตใจ
ื
ื
ึ
ี
ี
ี
หรืออุปสรรคปัญหำท่เกิดจำกปัจจัยภำยนอกท่ส่งผลใน ซ่งเป็นองค์ประกอบส�ำคัญของชีวิตท่คนเรำมักมองข้ำม
ื
ู
ิ
ู
ิ
แง่ลบ ท�ำให้กำรด�ำเนินกำรขององค์กรล้มเหลว เป็นปัจจัย อำทเช่น ทรงสอนให้ร้จกวเครำะห์ข้อมลควำมเชอไว้ใน
่
ั
ี
ั
บ่นทอน หรือข้อจ�ำกัดท่เกิดจำกสภำพแวดล้อมภำยนอก
ี
ท่ส่งผลเสียต่อองค์กรท่ต้องปรับกลยุทธ์ทำงกำรตลำด
ี
ให้สอดคล้อง และพยำยำมป้องกันภัยคุกคำมท่เกิดข้น ๓ คณะกรรมกำรเพ่อควำมก้ำวทำงศำสนำและจิตวิญญำณ
ี
ึ
ื
ี
้
ใหได เพ่อให้องค์กรได้รับผลกระทบน้อยท่สุด เช่น นโยบำย (International Coalition for the Advancement of Religious
ื
้
ภำครฐกำรเปลยนแปลงคำเงนบำท (มผลตอธรกจนำเขำ- and Spirituality = ICARUS) ประกอบด้วยผู้น�ำทำงศำสนำ
ิ
่
ี
่
ุ
ิ
ี
ั
้
�
่
ส่งออก) รำคำน�้ำมันท่สูงข้น อัตรำดอกเบ้ยท่สูงข้น ๓๘ ศำสนำท่วโลกกว่ำ ๒๐๐ คน เดินทำงไปร่วมประชุมกัน ท่เมือง
ี
ี
ึ
ึ
ี
ั
ี
สภำพเศรษฐกิจที่ชะลอตัว คู่แข่งที่เพิ่มขึ้น เป็นต้น เจนีวำ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ได้ร่วมกันลงมติมอบรำงวัล
สรุปได้ว่ำ SWOT Analysis เป็นปัจจัยส�ำคัญ “ศำสนำที่ดีที่สุดในโลก” แก่พระพุทศำสนำ ในฐำนะเป็นศำสนำ
แห่งควำมส�ำเร็จในกำรประกอบธุรกิจและบริหำร ท่ส่งเสริมสันติภำพ ควำมรัก และควำมรู้สึกเช่อมโยงกันท้งในระดับ
ั
ื
ี
องค์กร เพรำะสำมำรถใช้เป็นเคร่องมือในกำรประเมิน ปัจเจกและระดับสังคม รวมถึงกำรอนุรักษ์ส่งแวดล้อมและไม่นิยม
ื
ิ
สถำนกำรณ์ส�ำหรับกำรประกอบธุรกิจ ซ่งช่วยให้รู้ถึง ควำมรุนแรงที่แท้จริง ตั้งแต่ปี ค.ศ. ๒๐๐๙
ึ
42 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

ี
ิ
่
่
ู
ั
ี
ั
ื
ิ
ั
กาลามสตรกงขานยฐาน - วธปฏบตในเรองทควร ท่ทันสมัย สำมำรถแพร่กระจำยไปได้ท่วโลกอย่ำงรวดเร็ว
ิ
ี
ิ
ื
สงสัย หรือหลักความเช่อ ๑๐ ประการ ว่ำ อย่ำด่วน และง่ำยดำยในปัจจุบัน “กำลำมสูตรกังขำนิยฐำน หรือ
ั
ี
ื
ิ
ี
ื
ื
ื
ตดสนใจเช่อในข้อมูลควำมเช่อเหล่ำน้ คือ ๑. มำ อนุสส หลักควำมเช่อ” น้ สำมำรถน�ำมำเป็นเพ่อนคู่คิด และ
ื
ื
เวนะ - อย่ำปลงใจเชื่อด้วยกำรรำยงำนกันต่อ ๆ มำ๒. มำ เป็นเคร่องมือวิเครำะห์ควำมเช่อก่อนกำรตัดสินใจว่ำควร
ปรมปรำยะ - ปรัมปรำประเพณี ๓. มำ อิติกิรำยะ - ข่ำว เชื่อข้อมูลข่ำวสำรที่ได้รับมำนั้นหรือไม่ อย่ำงไร ได้ดีที่สุด
ั
่
ลือดีไมดี ๔. มำ ปิฏกสัมปทำเนนะ – ถึงแม้มีในต�ำรำ๕. หลักฐำนสนับสนุนว่ำพระพุทธศำสนำเป็นศำสนำแห่งกำร
มำ ตักกเหตุ - อย่ำเชื่อโดยตรรกะ (เดำสุ่ม) ๖. มำ นย ใช้ปัญญำคิดวิเครำะห์ที่โดดเด่นอีกประกำรหนึ่งก็คือ ใน
เหตุ - หรือหลักคำดคะเนหนำ ๗. มำ อำกำรปริวิตักเก บรรดำพุทธธรรมค�ำสอนที่มีมำกมำยถึง ๘๔,๐๐๐ พระ
นะ - ตรึกตำมอำกำรน่ำจะเป็นน่ำเห็นตำม ๘. มำ ทิฏฐิ ธรรมขันธ์ (หัวข้อหรือหมวด) หำกมีองค์ธรรมศรัทธำอยู่
นิชฌำนักขันติยำ - สอดรับกับควำมเห็น ๙. มำ ภัพพรูป ในธรรมหมวดใด จะมีองค์ธรรมปัญญำก�ำกับอยู่ในธรรม
ตำยะ - รูปลักษณ์เด่นเลยไม่ถำม และ ๑๐. มำ สมโณ โน หมวดนั้นด้วยเสมอ
ครูติ – คนนี้น่ำเชื่อตำมในควำมรู้เพรำะ “ครู” เรำที่ทรง
สอนให้คิดวิเครำะห์เจำะลึกก่อนเช่อ ก็ด้วยทรงเห็นคุณ ปธาน ๔ พุทธวิธี SWOT ชีวิต
ื
ื
อนันต์และโทษมหันต์ว่ำ...ควำมเช่อเป็นพ้นฐำนของกำร ในพระพุทธศำสนำมีหลักธรรมค�ำสอนหมวด
ื
ปฏิบัติ ถ้ำเชื่อผิดก็ปฏิบัติผิด เมื่อปฏิบัติผิดย่อมได้รับผล หน่งช่อ ปธาน หรือ สัมมัปปธาน ประกอบด้วย
ึ
ื
๔
ั
เป็นควำมเสียหำย ก่อให้เกิดทุกข์โทษภัยตำมมำ ถ้ำเชื่อ องค์ธรรม ๔ ประกำร จดเป็นหลกคำสอนเพอกำรคด
ั
่
ื
�
ิ
ื
ี
ถูกก็ปฏิบัติถูก เม่อปฏิบัติถูกย่อมได้รับผลเป็นควำมดีงำม วิเครำะห์แนวเดียวกับ SWOT Analysis ต่ำงกันท่ SWOT
ก่อให้เกิดสุขสมหวังตำมมำเช่นกัน ดังนั้น Analysis ใช้วิเครำะห์องค์กรประกอบกำร ซ่งเป็นกำร
ึ
จึงทรงสอน “พุทธวิธีปฏิบัติในเร่องท่ควรสงสัย” ท่ว่ำ... วิเครำะห์เชิงคุณภำพและปริมำณ ในขณะที่ ปธาน หรือ
ื
ี
ี
“ต่อเมื่อใด รู้เข้าใจด้วยตัวเองว่า ธรรมเหล่านั้น เป็น สัมมัปปธาน ๔ พุทธวิธีวิเคราะห์องค์กรชีวิต เป็นกำร
ี
อกุศล เป็นกุศล มีโทษ ไม่มีโทษ เป็นต้นแล้ว จึงควร วิเครำะห์เชิงคุณธรรมและจริยธรรม ท่พระพุทธองค์
ละหรือถือปฏิบัติตามนั้น” ให้ใช้เป็นเครื่องมือวิเครำะห์ ทรงสอนมำนำนกว่ำ ๒,๕๐๐ ปีแล้ว ผู้เขียนขอน�ำองค์
ี
ี
ั
ข้อมูลควำมเช่อท้ง ๑๐ ประกำร ก่อนท่จะตัดสินใจเช่อ ควำมรู้ท้ง ๒ อย่ำงมำเปรียบเทียบให้เห็นถึงควำมเก่ยว
ื
ั
ื
ื
อะไรสักอย่ำง หรือเช่อใครสักคน โดยไม่ต้องมำเสียใจภำย เนื่องและควำมเหมือนที่แตกต่ำงกันดังนี้
หลัง ซึ่งผู้เขียนขอสรุปเป็น“หลักควรเชื่ออย่ำงไร” ดังนี้ ปธาน หรือ สัมมัปปธาน ๔ ว่าโดยประเภท
๑. พิจำรณำให้ทรำบชัดด้วยสติปัญญำตนเองว่ำ ๑. สังวรปธำน – เพียรระวังหรือป้องกันควำม
ถ้ำเชื่อแล้วฉลำดขึ้นหรือไม่ ถูกหลอกหรือเปล่ำ ชั่ว หรือบำปอกุศล (ใหม่) ที่ยังไม่เกิด ไม่ให้เกิดขึ้น
๒. หำกเกินสติปัญญำให้อำศัยทัศนะผู้รู้
่
ู
้
ประกอบกำรตดสนใจวำ ผ้รสนบสนุนใหเชอ หรอคดคำน
ั
ิ
ื
ั
่
ื
ู้
้
ั
๓. ให้ดูจำกผลกำรปฏิบัติว่ำให้ผลดีหรือเสีย
เป็นสุขหรือเป็นทุกข์ เพรำะควำมผิดพลำดหรือถูกต้อง
ของคนอ่นถือเป็นประสบกำรณ์โดยอ้อมของเรำได้เป็น ๔ ปธำน หรือ สัมมัปปธำน ๔ - ควำมเพียรชอบ เพียรถูก เพียรยิ่ง
ื
อย่ำงดี ๔ ประกำร เป็นองค์ประกอบส�ำคัญของสัมมำวำยำมะ ในมรรค
ี
ิ
ู
โลกในยุคโลกำภวตน์ทข้อมลข่ำวสำรแพร่ มีองค์ ๘ (อัฏฐังคิกมมรรค) และเป็นธรรมอันเป็นฝักฝ่ำยแห่งควำม
ั
่
ื
ั
สะพดผ่ำนเครองมอสือทำงสังคม (Social Media) ตรัสรู้สัมมำสัมโพธิญำณ (โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประกำร)
่
่
ื
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 43

ี
- ตรงกับทฤษฎ SWOT Analysis ท่เป็น
ี
�
ปหานกิจ คือ Weaknesses – กลยุทธ์กาจัดจุด
อ่อน หรือสถานการณ์ท่เป็นปัจจัยบ่นทอนภายใน
ั
ี
องค์กร และ Treats – กลยุทธ์ป้องกันภัยคุกคาม หรือ
สถานการณ์ที่เป็นปัจจัยบั่นทอนภายนอกองค์กร
ิ
๒. ภำวนำกิจ กิจคือกำรบ�ำเพ็ญเพ่มพูน
หมำยรวมท้งเพียรสร้ำงคุณงำมควำมดีหรือบุญกุศลใหม่
ั
(ภำวนำปธำน) และเพียรเสริมคุณงำมควำมดีหรือบุญ

กุศลเก่ำ (อนุรักขนำปธำน) ให้มั่นคงเข้มแข็งยิ่งขึ้น
ี
ี
- ตรงกับกลยุทธ์ Treats – ภัยคุกคามท ่ ี - ตรงกับทฤษฎ SWOT Analysis ท่เป็น
ต้องป้องกัน ตามทฤษฎี SWOT Analysis ภาวนากิจ คือ Opportunities – กลยุทธ์สร้างโอกาส
ื
ี
๒. ปหำนปธำน – เพียรละหรือก�ำจัดควำมชั่ว หรือศักยภาพท่เป็นปัจจัยเก้อกูลภายนอกองค์กร
หรือบำปอกุศล (เก่ำ) ที่มีอยู่ในจิตใจ ให้หมดไป และ Strengths – กลยุทธ์เสริมจุดแข็ง หรือศักยภาพ
- ตรงกับกลยุทธ์ Weaknesses – จุดอ่อน ที่เป็นปัจจัยเกื้อกูลภายในองค์กร
ู
ิ
้
์
์
ี
ั
่
้
ั
ั
ที่ต้องก�าจัด ตามทฤษฎี SWOT Analysis ผเขยนต้งขอสงเกตวำ อลเบรต ฮัมฟรีย (Albert
๓. ภำวนำปธำน – เพียรสร้ำงคุณงำมควำมด ี S. Humphrey) น่ำจะได้รับแรงบันดำลใจจำกพุทธธรรม
หรือบุญกุศล (ใหม่ ) ที่ยังไม่เกิด ให้เกิดขึ้น “ปธาน หรือ สัมมัปปธาน ๔ – พุทธวิธีวิเคราะห์องค์กร
- ตรงกับกลยุทธ์ Opportunities – โอกาส ชีวิต” ในกำรคิดทฤษฎี SWOT Analysis ไม่ทำงตรง
ที่ต้องสร้าง ตามทฤษฎี SWOT Analysis ก็ทำงอ้อม โดยพิจำรณำจำกควำมสอดคล้องต้องกัน
๔. อนุรักขนำปธำน - เพียรรักษำหรือเสริมคุณ ๒ เรื่อง ดังนี้
งำมควำมดี หรือบุญกุศล (เก่ำ ) ที่มีอยู่ในจิตใจให้มั่นคง ๑. ปธาน หรือ สัมมัปปธาน ๔ คือ กลยุทธ์
เข้มแข็งยิ่งขึ้น SWOT ส่วน Analysis คือ ปัญญาแยกแยะ หรือพุทธ
- ตรงกับกลยุทธ์ Strengths – จุดแข็งที่ต้อง วิธีวิเคราะห์องค์กรชีวิต
ั
เสริม ตามทฤษฎี SWOT Analysis ๒. ท้ง ปธาน หรือ สัมมัปปธาน ๔ และทฤษฎ ี
หมำยเหตุ – กำรเรียงล�ำดับหัวข้อของ ปธำน SWOT Analysis สอดรับกับสุภาษิตที่ว่า “ความจริง
ึ
ี
หรือ สัมมัปปธำน ๔ จัดเรียงตำม “พุทธโอวำทอัน (สัจธรรม) มีหน่ง แต่ผู้รู้มีหลาย” และตรงกับวลีท่ว่ำ
�
ี
ิ
ิ
ั
ี
่
ื
เป็นหลักกำรสูงสุดของพระพุทธศำสนำ” ท่เรียงล�ำดับ “คนละเรองเดยวกน (คนละแนวความคด วธการนา
ี
“เว้นชั่ว” (สัพพะปำปัสสะ อะกะระณัง) ไว้ก่อน “ท�ำดี” เสนอ และจุดประสงค์ แต่หลักการอย่างเดียวกัน)”
(กุสะลัสสูปะสัมปะทำ) อย่ำงปฏิเสธไม่ได้
ุ
หมายเหต - “บำป” เป็นผลจำกกำรด�ำเนิน
ปธาน หรือ สัมมัปปธาน ๔ ว่าโดยกิจ ชีวิตอย่ำงไม่ฉลำด (อกุศล) “บำปส่วนผล” เป็นชื่อของ
ื
ิ
ิ
ั
๑. ปหำนกจ กจคอกำรละด้วยกำรป้องกน ควำมทุกข์ “บำปส่วนเหตุ” หมำยถึงสิ่งที่ก่อให้เกิดควำม
ั
และแก้ไข) หมำยรวมท้งเพียรก�ำจัดควำมช่ว หรือบำป ทุกข์ เรียกรวมว่ำ “บำปอกุศล” สงเครำะห์ในหลักกำร
ั
ี
อกุศลเก่ำ (ปหำนปธำน) และเพียรป้องกันควำมชั่ว หรือ สูงสุดของพระพุทธศำสนำท่ว่ำ... “สัพพะปาปัสสะ
ั
�
บำปอกุศลใหม่ (สังวรปธำน) อะกะระณัง – การไม่ทาช่วทุกอย่าง” “บุญ” เป็นผล
44 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

ี
ี
จำกกำรด�ำเนินชีวิตอย่ำงฉลำด (กุศล) “บุญส่วนผล” เป็น ท่แข็งแรง” กำรบริหำรจัดกำรองค์กรชีวิตท่ดี จึงหำใช่
ั
้
�
ั
ิ
ชื่อของควำมสุข “บุญส่วนเหตุ” หมำยถึงสิ่งที่ก่อให้เกิด ให้ควำมสำคญแต่ร่ำงกำย หรือจตใจเท่ำนนไม่ หำกแต่
ั
ควำมสุข เรียกรวมว่ำ “บุญกุศล” สงเครำะห์ในหลักกำร ต้องบริหำรจัดกำรให้ครบท้ง ๒ ส่วน จึงจะก่อให้เกิด
สูงสุดของพระพุทธศำสนำท่ว่ำ... “กุสะลัสสูปะสัมปะทา – ผลดีอย่ำงแท้จริง เพรำะมีควำมจริงว่ำ “ใครดูแล
ี
่
�
ั
การทาแต่ความดี” ค�ำว่ำ “กุศล” ทีเป็นโลกุตตระ แต่ร่ำงกำย ละเลยจิตใจ คนน้นถ้ำไม่โง่ ก็ปัญญำอ่อน
หมำยถึงกำรกระท�ำใดที่ส่งผลท�ำให้จิตใจปรำศจำกกิเลส ใครดูแลแต่จิตใจ ละเลยร่ำงกำย คนน้นถ้ำไม่ข้โรค
ี
ั
ั
ึ
มำกข้น มำกกว่ำกำรท�ำควำมดีท่ว ๆ ไป เช่น ต้งใจท�ำบุญ ก็อำยุส้น แต่ใครดูแลท้งร่ำงกำยและจิตใจให้เป็นไปอย่ำง
ั
ั
ั
�
ื
ให้ทำนเพ่อช�ำระกิเลสในจิตใจ ใช่หวังผลร่ำรวย หรือไปเกิด ประสำนสมดุล คนน้นย่อมประสบควำมส�ำเร็จในชีวิต
ั
ในสวรรค์ เป็นต้น เรียกว่ำ “กุศล” กำรกระท�ำใดท ี ่ อย่ำงยั่งยืนและยำวนำน”
ึ
ื
ส่งผลท�ำให้จิตใจพอกพูนกิเลสมำกข้น มำกกว่ำกำรท�ำ องค์กรชีวิตก็เหมือนกับองค์กรอ่น ๆ ในแง่
ั
ี
ชวตำมสัญชำตญำณสัตว์โลกทว ๆ ไป เช่น ชิงทรพย์ ท่ต้องบริหำรจัดกำรอย่ำงชำญฉลำด จึงจะประสบ
่
ั
่
ั
แล้วยังท�ำร้ำยเจ้ำทุกข์จนเสียชีวิต เป็นต้น เรียกว่ำ ควำมส�ำเร็จตำมที่ต้องกำรได้ กำรน�ำ SWOT Analysis
“อกุศล” สงเครำะห์ในหลักกำรสูงสุดของพระพุทธ มำบูรณำกำรใน SWOT ชีวิต ก็เพ่อให้รู้ว่ำชีวิตนี้ก็ม ี
ื
ี
ี
ศำสนำท่ว่ำ... “สะจิตตะปะริโยทะปะนัง – การทาจิตใจ จุดแข็ง (Strengths) ท่ต้องเสริม จุดอ่อน (Weaknesses)
�
ของตนให้หมดจดจากกิเลส” ท่ต้องก�ำจัด โอกำส (Opportunities) ท่ต้องสร้ำง
ี
ี
ี
และภัยคุกคำม (Treats) ท่ต้องป้องกันเหมือนกัน
ุ
ี
ุ
S - W - O - T ชีวิต และจุดแข็งท่ไม่เสริมจะกลำยเป็นจดอ่อน จดอ่อนท ี ่
ชีวิตเข้ำเกณฑ์กำรจัดว่ำเป็นองค์กร เพรำะเกิด ไม่ก�ำจัดจะกลำยเป็นภัยคุกคำมเช่นเดียวกัน ในทำงกลับกัน
จำกองค์ประกอบส�ำคัญ ๒ ส่วน คือ ร่ำงกำยกับจิตใจ จุดแข็งที่เสริมเท่ำกับสร้ำงโอกำส จุดอ่อนที่ก�ำจัดเท่ำกับ
ซึ่งท�ำหน้ำที่พึ่งพำอำศัย ต่ำงตอบแทนกันอย่ำงกลมกลืน ป้องกันภัยคุกคำมได้โดยอัตโนมัติ ซึ่งจะท�ำให้เข้ำใจเรื่อง
ในลักษณะ “จิตเป็นนำย กำยเป็นบ่ำว” หรือ “จิตบริหำร SWOT ชีวิต ได้ง่ำยขึ้น
ี
กำยจัดกำร” และ “จิตใจท่สดใสย่อมอยู่ในร่ำงกำย
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 45

ี
ิ
ุ
็
Strengths – จดแขง ตามแนวทาง SWOT ชวต เท่ำกับเสริมจุดแข็งชีวิต (Strengths) ทำงด้ำนร่ำงกำย
๑. ทำงด้ำนร่ำงกำย หมำยถึงบรรดำอวัยวะ จะส่งผลให้เป็นคนมีสุขภำพร่ำงกำยสมบูรณ์แข็งแรง
ี
ท่ประกอบกันข้นเป็นร่ำงกำยท่ภูมิปัญญำชำวพุทธเรียกว่ำ มีอำยุยืนยำวตำมอำยุขัย ไม่มีโรคภัยไข้เจ็บเบียดเบียน
ึ
ี
อำกำร ๓๒ ซ่งถือเป็นจุดแข็งชีวิต เพรำะเป็นปัจจัย หำกใครไม่เห็นคุณค่ำ นอกจำกไม่ดูแลรักษำและไม่ส่งเสริม
ึ
๕
ื
ภำยในเก้อกูลให้ร่ำงกำยด�ำรงอยู่และด�ำเนินไปด้วยด ี สุขภำพแล้ว ยังท�ำร้ำยท�ำลำยระบบกำท�ำงำนของ
สอดรับกับท่ภูมิปัญญำแพทย์แผนจีนได้ถอดรหัสจัด “เบญจภาคชวต” โดยรู้เท่ำไม่ถึงกำรณ์ ด้วยกำรสูบบุหร ี ่
ี
ี
ี
ิ
ระเบียบกำรท�ำงำนของอวัยวะต่ำง ๆ เป็นภำคีใหญ่ ๆ ดื่มสุรำ เสพยำเสพติด เป็นต้น เท่ำกับท�ำให้เกิดจุดอ่อน
๕ ระบบ ได้แก่ ระบบตับ ระบบไต ระบบหัวใจ ระบบม้ำม ชีวิต (Weaknesses) และเปิดโอกำสให้ภัยจำกภำยนอก
และระบบปอด ระบบหน่ง ๆ อำจจะครอบคลุม (โรคภัยไข้เจ็บ) คุกคำมชีวิต (Treats) โดยอัตโนมัต ิ
ึ
กำรท�ำงำนของอวัยวะอ่น ๆ อีกหลำยส่วน
ื
ี
และอวัยวะท่ท�ำหน้ำท่สนับสนุนไต ปอด
ี
หัวใจ ม้ำม หรือตับ ก็อำจสงเครำะห์เข้ำ
ี
ี
�
ี
ู
ั
ึ
่
ี
เป็นภำคเดยวกนได้ ซงผ้เขยนขอใช้คำเรยก
ั
ี
ระบบกำรท�ำงำนของอวัยวะส�ำคัญท้ง ๕ น้ว่ำ
“เบญจภาคีชีวิต”เพรำะเป็น ๕ ขุมพลังส�ำคัญ
เป็นเฟืองจักรใหญ่ในกำรขับเคล่อนให้ชีวิต
ื
ด�ำเนินไป และเป็นจุดแข็งชีวิตทำงด้ำนร่ำงกำย
้
ุ
ี
ี
่
ทจะตองพยำยำมดแลรกษำใหดทสด หำกใครเหน
ู
่
้
ั
ี
็
คุณค่ำดูแลรักษำอย่ำงดี เสริมให้มีประสิทธิภำพ
อยู่เสมอ
ก็จะส่งผลให้สุขภำพเสือมโทรม ร่ำงกำยอ่อนแอ
่
ั
ึ
ื
๕ องค์กรชีวิตในส่วนร่ำงกำยประกอบกันข้นจำกธำตุ ๔ คอ เปิดโอกำสให้โรคภัยไข้เจ็บคุกคำม บ่นทอนอำยุ และท�ำให้
ปฐวีธำตุ (ธำตุดิน) อำโปธำตุ (ธำตุน้ำ) เตโชธำตุ (ธำตุไฟ) เสียชีวิตก่อนวัยอันควรได้ในที่สุด
�
ั
และ วำโยธำตุ (ธำตุลม) ในบรรดำธำตุท้ง ๔ มีอยู่ ๒ ธำต ุ
ุ
ึ
ุ
ิ
ที่สำมำรถจับต้องได้ คือ ปฐวีธำตุ กับ อำโปธำตุ ปฐวีธำตุ เป็นธำตุ ๒. ทำงด้ำนจตใจ หมำยถงคณธรรมต้นทน
ี
ที่มีลักษณะข้นแข็ง ประกอบกันเป็น ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ ชีวิตท่มีอยู่ตำมธรรมชำติ จัดเป็นจุดแข็งชีวิตของทุกคน
ื
เอ็น กระดูก เยื่อในกระดูก ม้ำม หัวใจ ตับ พังผืด ไต ปอด ไส้ใหญ่ เพรำะเป็นปัจจัยภำยในเก้อกูลให้ชีวิตด�ำเนินไปอย่ำงด ี
ไส้น้อย อำหำรใหม่ อำหำรเก่ำ และ มันสมอง รวม ๒๐ อย่ำง ส่วน มีคุณภำพ อำจจะมีมำกหรือน้อยแตกต่ำงกันไป
ิ
อำโปธำตุ เป็นธำตุที่มีลักษณะเอิบอำบ ประกอบกันเป็น ดี เสลด ถ้ำได้รับกำรพัฒนำก็จะย่งก่อให้เกิดประโยชน์อย่ำง
ิ
หนอง เลือด เหงื่อ มันข้น น�้ำตำ เปลวมัน น�้ำลำย น�้ำมูก ไขข้อ มหำศำลประมำณค่ำมได้ แต่ถ้ำปล่อยปละละเลย
และมูตร รวม ๑๒ อย่ำง เรียกว่ำอำกำร หรือควำมเป็นไป ๓๒ อย่ำง ไม่เห็นคุณค่ำ นอกจำกจะไม่ก่อเกิดคุณอนันต์สมตำม
ตรงกับภำษำบำลีว่ำ ทวัตติงสำกำร อำกำร 32 มิได้หมำยถึงอวัยวะ เจตนำรมณ์ของธรรมชำติแล้ว ยังจะก่อเกิดโทษมหันต์
ึ
ี
32 ส่วน อย่ำงที่หลำยคนเข้ำใจ แต่หมำยถึงธำตุที่ประกอบกันขึ้น อย่ำงท่ไม่ควรจะเป็นอีกด้วย ซ่งคุณธรรมเหล่ำน ี ้
ึ
ื
เป็นร่ำงกำย และ ภูมิปัญญำโบรำณเรียกรู้กันในชื่อจ่ำง ๆ ๓๒ ชื่อ มีอยู่ก่อนพระพุทธเจ้ำ เม่อพระพุทธองค์เสด็จอุบัติข้น
46 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

ึ
มำในโลก และทรงอำศัยพระปัญญำคุณถอดรหัสตรัสรู้ ซ่งประกอบด้วย สุจริต ๓ อธิปไตย ๓ อัตถะ ๓
คุณค่ำควำมมีอยู่และควำมเป็นไปของคุณธรรมเหล่ำน ้ ี พรหมวิหารธรรม ๔ อธิษฐานธรรม ๔ พละ ๕ เบญจศีล
ได้แล้ว จึงทรงประมวลมำเป็นพุทธธรรมค�ำสอน จัดเป็น เบญจธรรม เวสารัชชกรณธรรม ๕ สัปปุริสธรรม ๘
ิ
ื
ุ
ู
ั
หมวดหมู่อย่ำงมีระบบเป็นระเบียบว่ำ หลักธรรมช่ออะไร กาลามสตรกงขานยฐาน ๑๐ กศลกรรมบถ ๑๐
หมวดใด ข้อไหนปฏิบัติแล้วเสริมจุดแข็งชีวิต ...ปฏิบัต ิ นาถกรณธรรม ๑๐ เป็นต้น
ิ
แล้วทำให้เกดจุดอ่อนชีวต ...ปฏบัติแล้วสร้ำงโอกำสชวิต Weaknesses – จุดอ่อน ตามแนวทาง
ิ
ิ
ี
�
ิ
และ...ปฏิบัติแล้วสำมำรถป้องกันภัยคุกคำมชีวิตได้อย่ำง SWOT ชีวิต หมำยถึง ส่งตรงข้ำมกับคุณธรรมต้นทุนชีวิต
ุ
ิ
ุ
ี
ี
้
ิ
ั
มเหตผล นอกจำกนจดแขงชีวตทำงด้ำนจตใจยงรวมถง ึ ตำมธรรมชำติ ส่งไม่ดีท่ติดตัวมำต้งแต่เกิด เช่น ควำม
ี
ิ
ั
็
ั
บุญกุศลที่คนเรำเคยท�ำไว้ก่อน ทั้งในชำตินี้ และเมื่อชำติ เห็นแก่ตัวตำมสัญชำตญำณสัตว์โลก รวมถึงกิเลสท้งหลำย
ี
ท่แล้ว ตำมค�ำกล่ำวท่ว่ำ มำดีเพรำะมีบุญ อยู่ดีเพรำะมีคุณ ท้งปวงท่เกิดมำพร้อมชีวิต ท่พระพุทธองค์ทรงถอดรหัส
ั
ี
ี
ี
ั
และไปดีเพรำะมีทุนอีกด้วย ปัญหำมีอยู่ว่ำ หลักธรรมค�ำ ตรัสรู้ว่ำเป็นต้นเหตุให้คนเรำก่อกรรมท�ำช่ว และทรง
สอนในพระพุทธศำสนำมีมำกมำยถึง ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์ แยกแยะบัญญัติไว้ในช่อต่ำง ๆ เช่น โลภ โกรธ หลง นิวรณ์
ื
กำรจะเลือกพุทธธรรมค�ำสอนหมวดใด ข้อไหนมำเสริมจุ ตัณหำ อำสวะ อนุสัย สังโยชน์ เป็นต้น รวมถึงบำปอกุศล
่
ี
ิ
�
ี
่
ั
้
ี
ิ
ดแข็งชีวิตน้น ต้องน�ำเอำ “อนุรักขนาปธาน – เสริมดีเก่า ทคนเรำเคยทำไว้ก่อน ทงในชำตนและชำตทแล้วทคอย
้
ี
ั
่
้
ื
ใน ปธานที่ ๔ พุทธวิธีวิเคราะห์องค์กรชีวิตด้วยกลยุทธ ์ ตดตำมสงผล เหมอนเงำตดตำมตน ฉะนน ถอเปนจดออน
ิ
็
ุ
่
่
ั
ิ
ื
SWOT” พระรำชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ปรำชญ์ ชีวิตทั้งสิ้น เพรำะเป็นปัจจัยบั่นทอนภำยใน ท�ำให้เสื่อม
๖
ทำงด้ำนพระพุทธศำสนำ ผู้รวบรวมเรียบเรียงหนังสือ ทั้งคุณธรรม (จุดแข็งชีวิต) เก่ำและคุณภำพ (โอกำสชีวิต)
ั
ึ
่
พจนำนุกรมพุทธศำสตร์ ได้กรุณำคัดสรรพุทธธรรม ทดใหม่ ซ่งสอดรับกบควำมเป็นจริงทว่ำ “พ้นฐานชีวิต
ื
ี
่
ี
ี
ค�ำสอน SWOT ชีวิต ไว้เป็นหมวดหมู่ เพ่อสะดวกแก่ ทุกคนเป็นคนด ไม่มีใครอยากลักขโมยของของใคร
ี
ื
ื
�
ู
กำรจดจ�ำท�ำควำมเข้ำใจและเพ่อเป็นแนวทำงให้ร้ว่ำ ไม่มีใครอยากทาร้ายทาลายใคร ไม่มีใครอยากหลงเดิน
�
พุทธธรรมค�ำสอนใดเหมำะกับกลยุทธ์ SWOT ชีวิต ทางผิดติดยาเสพติดให้โทษ ไม่มีใครอยากติดคุก ไม่มี
ข้อใด ดังเช่นกรณี “อนุรักขนาปธาน – เสริมดีเก่า” ใครอยากให้ครอบครัวแตกแยก ไม่มีใครอยากตกงาน
น้ ได้จัดสรรพุทธธรรมค�ำสอนเสริมจุดแข็งชีวิตรวมไว้ แต่เพราะชีวิตน้มีกิเลสเป็นตัวแปรและเป็นจุดอ่อนชีวิต
ี
ี
�
ในหมวดหมู่ “ธรรมเพ่อเป็นคุณสมบัติของสัปปุริสชน ทาให้คนเราไม่สามารถรักษาพ้นฐานความเป็นคนด ี
ื
ื
ื
(คนดี) หรือ ธรรมเพ่อเสริม (จุดแข็ง) ความเป็นมนุษย์” เอาไว้ได้ ต้องเปล่ยนจากคนดีไปเป็นคนร้าย เปล่ยน
ี
ี
�
จากใช้ปัญญาไปเป็นใช้อารมณ์ ทาร้ายสังคม ทาช่ว
�
ั
ได้ทุกอย่าง ทาร้ายได้ทุกคน แม้กระท่งพ่อแม่ลูกเมีย
�
ั
จนต้องถูกไล่ออกจากงาน ติดคุกติดตะราง ครอบครัว
แตกแยก จนบางคนต้องแก้ปัญหาผ่าทางตันด้วยการ
ฆ่าตัวตายในที่สุด
ื
ิ
ิ
๖ สมณศักด์เม่อปี พ.ศ. ๒๕๒๐ ปัจจุบันด�ำรงสมณศักด์ท ี ่ ท้ง Strengths – จุดแข็งชีวิต และ Weaknesses
ั
“สมเดจพระพุทธโฆษำจำรย์” และดำรงต�ำแหน่งเจ้ำอำวำส - จุดอ่อนชีวิต แม้กลยุทธ์จะแตกต่ำงกัน แต่ก็เป็นปัจจัย
็
�
ั
ื
วัดญำณเวศกวัน อ�ำเภอสำมพรำน จังหวัดนครปฐม นำมเดิม เก้อกูลและบ่นทอนภำยในเหมือนกัน จึงมีผลได้ผล
ื
ี
ประยุทธ์ อำรยำงกูร ฉำยำ ปยุตฺโต ใช้นำมปำกกำในกำรประพันธ์ เสียเก่ยวเน่องกัน อำทิเช่น พุทธธรรมค�ำสอนใดเสริม
ั
ว่ำ “ป. อ. ปยุตฺโต” จุดแข็งชีวิต พุทธธรรมค�ำสอนน้นก�ำจัดจุดอ่อนชีวิต
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 47

ี
ื
ื
โดยอัตโนมัติด้วย ดังนั้น กำรจะก�ำจัดจุดอ่อนชีวิตจึงต้อง เพ่อเป็นปัจจัยเก้อกูลภำยนอกท่จะช่วยสร้ำงสรรค์บันดำล
ั
น�ำเอำท้ง “อนุรักขนาปธาน – เสริมดีเก่า และ ปหานปธาน ให้สิ่งที่เรียกว่ำ “โชคดี” เกิดขึ้นแก่ชีวิต ไม่ใช่นั่งรอนอน
ึ
– ก�าจัดชั่วเก่า ใน ปธาน ๔ พุทธวิธีวิเคราะห์องค์กร คอยให้โอกำสเดินมำหำ หรือให้โชคดีเกิดข้นเองอย่ำงไร้
ชีวิตด้วยกลยุทธ์ SWOT ” มำด�ำเนินกลยุทธ์ควบคู่ เหตุปัจจัย ดังนั้น กำรสร้ำงคุณงำมควำมดี หรือบุญกุศล
ึ
ี
กันไป เช่น พละ ๕ – พุทธธรรมเสริมก�ำลังใจ (ศรัทธำ ใหม่ ๆ ท่ยังไม่มีให้มี ท่ยังไม่เกิดให้เกิดข้น น้น คือกำร
ั
ี
– วิริยะ – สติ – สมำธิ – ปัญญำ) นอกจำกท�ำหน้ำที่ น�ำเอำ “ภาวนาปธาน – สร้างดีใหม่ ใน ปธาน ๔ พุทธวิธ ี
ั
เสริมจุดแข็งชีวิตแล้ว ยังท�ำหน้ำท่ก�ำจัดจุดอ่อนชีวิต วิเคราะห์องค์กรชีวิต” มำด�ำเนินกลยุทธ์ SWOT น่นเอง
ี
้
ั
ั
ิ
่
็
ี
ี
ุ
็
คือ นิวรณ์ ๕ (กำมฉันทะ – พยำบำท – ถีนมิทธะ – ทงโอกำสชวิต และจดแขงชวต ตำงก็เปนปจจัย
ี
ื
อุทธัจจกุกกุจจะ – วิจิกิจฉำ) ได้ด้วย และบุญกิริยำวัตถุ ๓ เก้อกูลแก่กำรด�ำเนินชีวิตเหมือนกัน ต่ำงกันท่ โอกำสชีวิต
(ทำน – กำรไม่เห็นแก่ตัว เสียสละแบ่งปัน ศีล – กำรควบคุม เป็นผลมำจำกสร้ำงคุณงำมควำมดี และบุญกุศลใหม่ ๆ
กำยวำจำให้เรียบร้อยเป็นปกติ ภำวนำ – กำรอบรม เป็นปัจจัยเกื้อกูลภำยนอก แต่จุดแข็งชีวิตเป็นผลมำจำก
จิตใจให้เกิดปัญญำรู้แจ้งเห็นจริง) – นอกจำกท�ำหน้ำท ่ ี เสริม คุณงำมควำมดี และบุญกุศลเก่ำ เป็นปัจจัยเกื้อกูล
เสริมจุดแข็งชีวิตแล้ว ยังท�ำหน้ำที่ก�ำจัดจุดอ่อนชีวิต คือ ภำยใน กำรน�ำพุทธธรรมค�ำสอนใด ๆ มำใช้เป็นโอกำส
อกุศลมูล ๓ (โลภะ – ควำมอยำกได้โดยวิถีทำงไม่ถูกต้อง ชีวิต หรือเป็นจุดแข็งชีวิต ต้องวิเครำะห์ว่ำพุทธธรรมค�ำ
โทสะ – ควำมคิดประทุษร้ำย โมหะ – ควำมหลงไม่รู้แจ้ง สอนนั้น ๆ ท�ำกิจกลยุทธ์อะไร ถ้ำ “เสริมดีเก่า” ก็เป็น
ตำมควำมเป็นจริง) ได้ด้วย เป็นต้น
พระรำชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)
ได้จัดสรรควำมประพฤติอันน�ำไปสู่จุดอ่อน
ั
ชีวิตรวมไว้ในหมวดหมู่ “สภาวะอนเป็นโทษ
หรืออกุศลธรรมอันพึงละ” ซ่งประกอบด้วย
ึ
ิ
ทิฏฐ ๒ และ ๓ กาม ๒ อกุศลมูล ๓
อกุศลวิตก ๓ ทุจริต ๓ อัคค ๓ กรรมกิเลส ๔
ิ
อคติ ๔ อุปาทาน ๔ มัจฉริยะ ๕ วิบัติ ๔
มิจฉัตตะ ๑๐ อกุศลกรรมบถ ๑๐ บรรดา
กิเลสในชื่อต่าง ๆ เช่น ตัณหา ๓ และ ๖
อาสวะ ๓ โอฆะ ๔ อวิชชา ๔ และอวิชชา
๘ นิวรณ์ ๕ อนุสัย ๗ มละ ๙ สังโยชน์ ๑๐
อุปกิเลส ๑๖ เป็นต้น
Opportunities – โอกาส ตามแนวทาง “จุดแข็งชีวิต” ถ้ำ “สร้างดีใหม่” ก็เป็น “โอกาสชีวิต”
SWOT ชีวิต พระรำชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ได้จัดสรรพุทธธรรม
โอกำสชีวิตในทำงโหรำศำสตร์ หมำยถึง โชคด ี สร้ำงโอกำสชีวิตรวมไว้ในหมวดหมู่ “ธรรมเพ่อดาเนิน
�
ื
ท่จะเกิดข้นเองโดยบังเอิญ โดยไม่ต้องท�ำเหตุปัจจัย ชีวิตให้เจริญงอกงาม บรรลุประโยชน์สุข” ซึ่งประกอบ
ึ
ี
สนับสนุน ซึ่งตรงกันข้ำมกับโอกำสตำมแนวทำง SWOT ด้วย กัลยาณมิตตตา โยนิโสมนสิการ อัปปมาทะ ปัจจัย
ิ
�
ชีวิต ที่หมำยถึงควำมเพียรพยำยำมสร้ำงคุณงำมควำมดี ให้เกิดสัมมาทิฏฐ ๒ ธรรมทาให้งาม ๒ ธรรมมีอุปการะมาก
ึ
ี
หรือบุญกุศลใหม่ ๆ ท่ยังไม่มีให้มี ท่ยังไม่เกิดให้เกิดข้น ๒ อุปัญญาตธรรม ๒ ปริเยสนา ๒ โกศล ๓ ปัญญา ๓
ี
48 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒

ข้อ สังวรปธำน - ป้องกันควำมช่ว
ั
หรือบำปอกุศลใหม่ หรือที่ยังไม่เกิด
ไม่ให้เกิดข้น” ท้งทรงประมวลควำม
ึ
ั
ประพฤติอันจะเป็นภัยคุกคำมชีวิต
มำบัญญัติเป็นหลักพุทธธรรมค�ำสอน
อย่ำงเป็นระบบมีระเบียบ ท�ำให้ง่ำย
และสะดวกแก่กำรท�ำควำมเข้ำใจ
ี
เช่น ทรงสอนผู้ครองเรือนท่มีหลัก
ั
ฐำนม่นคงแล้ว รู้เท่ำเข้ำใจป้องกัน
ภัยคุกคำมชีวิตด้วยกำรเว้นจำก
่
ั
ุ
อบำยมข ๔ และให้คนทวไปร้เท่ำ
ู
ุ
้
ั
้
ั
ิ
ี
เขำใจปองกนภยคกคำมชวตดวยกำร
้
เว้นจำกอบำยมุข ๖ เป็นต้น
่
ิ
จักร ๔ วุฑฒิธรรม ๔ อิทธิบาท ๔ สัมปรายิกัตถะ ๔ กำรเสพสงเสพตดให้โทษนำนำประเภท
ิ
พละ ๔ พหูสูตมีองค์ ๕ อริยทรัพย์ ๗ บารม ๑๐ เช่น บุหรี่ สุรำ ยำเสพติด เป็นต้น ก็นับเนื่องในอบำยมุข
ี
�
่
ึ
ึ
ั
มงคล ๓๘ เป็นต้น อย่ำงหนงซ่งบ่นทอนกำรทำงำนของระบบ “เบญจ
Treats – ภัยคุกคาม ตามแนวทาง SWOT ภำคีชีวิต” (ตับ ไต หัวใจ ม้ำม ปอด) ที่เป็นจุดแข็งชีวิต
ี
ชีวิต หมำยถึง ควำมช่ว หรือบำปอกุศลท่เป็นปัจจัย ทำงด้ำนร่ำงกำยให้เส่อมประสิทธิภำพ จนเสียหำยกลำยเป็น
ั
ื
บ่นทอนภำยนอกท่พร้อมจะส่งผลให้เกิดทุกข์โทษภัย จุดอ่อนชีวิตในปัจจุบัน นับว่ำเป็นภัยคุกคำมชีวิตส�ำคัญ
ี
ั
�
ี
ั
ี
ื
ได้ทุกเม่อ เพียงแต่ว่ำยังไม่มีกำรกระท�ำเป็นเหตุปัจจัย ท่ทำให้ผู้คนท่วโลกเกดโรคภัยไข้เจ็บและเสียชวิตเป็น
ิ
ึ
จึงยังมีผลเกิดข้น และยังไม่ส่งผลเป็นภัยคุกคำมชีวิต จ�ำนวนมำก เช่น ในแต่ละปีมีคนไทยกว่ำ ๖๐,๐๐๐ คน
ื
ั
ท้งภัยคุกคำมชีวิตและโอกำสชีวิต ต่ำงก็เป็นปัจจัย ตำยเน่องจำกโรคหลอดเลือดสมองอุดตัน และโรค
ภำยนอกท่มีอิทธิพลต่อองค์กรชีวิตเหมือนกัน ต่ำงกัน หลอดเลือดแดงส่วนปลำยตีบ ซ่งมีสำเหตุมำจำกกำร
ี
ึ
แต่ว่ำโอกำสชีวิตเป็นปัจจัยเก้อกูลในทำงดี ในขณะ สูบบุหร่และส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มวัยท�ำงำน องค์กำรอนำมัย
ื
ี
ทภยคุกคำมชีวิตเป็นปัจจัยบ่นทอนในทำงเสีย ดังน้น โลกระบุแอลกอฮอล์เป็นสำเหตุของโรคมำกกว่ำ ๒๐๐ ชนิด
ั
่
ั
ั
ี
ุ
ื
ในมมมองของโหรำศำสตร์ ภัยคุกคำมชีวิตในทำง อำทิเช่น มะเร็ง ตับแข็ง พิษสุรำเร้อรัง ปลำยประสำท
ี
ื
ึ
โหรำศำสตร์จงหมำยถึง “โชคร้ำย” ท่จะเกิดข้นเอง เส่อม สมองเส่อม โรคหัวใจ ไขมันในเลือดสูง ไขมัน
ื
ึ
ึ
ั
โดยบงเอญ โดยไม่ต้องท�ำเหตุปัจจัยสนับสนุน ซ่งจะ สะสมในตับ ตับอักเสบ และแอลกอฮอล์ฆ่ำคนไทยปีละ
ิ
แตกต่ำงจำกภัยคุกคำมชีวิตตำมแนวทำง SWOT ชีวิต ๒.๖ หมื่นคน เฉลี่ยทุก ๒๐ นำทีจะมีคนไทยตำยจำกกำร
ึ
ี
ื
ท่ต้องท�ำเหตุปัจจัยให้เกิดข้น ถ้ำคนเรำรู้เท่ำเข้ำใจ ด่มแอลกอฮอล์ ๑ คน ยังไม่รวมปัญหำจำกยำเสพติด
ุ
ั
กลไกของภยคกคำมชวต สำมำรถตัดเหตุปัจจัยท่ท�ำให้ ชนิดต่ำง ๆ ที่มีแนวโน้มจะเพิ่มระดับเป็นภัยคุกคำมชีวิต
ี
ิ
ี
ึ
เกิดภัยคุกคำมชีวิตเสียก่อน เหมอนตดไฟแต่ต้นลม มำกข้น เป็นต้น พระรำชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)
ั
ื
ภัยคุกคำมชีวิตก็ไม่อำจเกิดข้นได้ เหตุน้ พระพทธองค์ ได้จัดสรรพุทธธรรมส�ำหรับใช้เป็นเคร่องมือป้องกันภัย
ุ
ึ
ี
ื
ี
จึงทรงวำงกลยุทธ์พุทธวิธีป้องกันภัยคุกคำมชีวิตไว้ใน คุกคำมชีวิตรวมไว้ในหมวดหมู่ “ธรรมท่คฤหัสถ์และ
“ปธำน ๔ พุทธวิธีวิเครำะห์ชีวิตด้วยกลยุทธ์ SWOT อุบาสกพึงหลีกเว้น” ประกอบด้วย อัปปมาทะ กรรมกิเลส ๔
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๓ ประจำ�เดือน มีน�คม ๒๕๖๒ 49